Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Nhân Tông Hoàng Đế [7a7b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 仁皇太后。[7a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … Nhân hoàng thái hậu.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 靈仁性嫉妬，以生母不得預政，因訴于帝曰：「老母劬勞，以有今日。而今富貴，他人是居，將置老母於何地。」[7a*1*5]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Linh Nhân tính tật đố, dĩ sinh mẫu bất đắc dự chính, nhân tố vu đế viết: “Lão mẫu cù lao, dĩ hữu kim nhật. Nhi kim phú quý, tha nhân thị cư, tương trí lão mẫu ư hà địa”.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 帝乃幽楊太后及侍女七十六人于上陽宫，逼令殉于聖宗陵。[7a*3*7]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Đế nãi u Dương thái hậu cập thị nữ thất thập lục nhân vu Thượng Dương cung, bức lệnh tuẫn vu Thánh Tông lăng.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 史神吳士連曰：「仁宗仁孝，靈仁崇佛，何至殺嫡后，虐無辜，殘忍若是哉？盖嫉妬婦人之情，况又生母不得預政。[7a*5*1]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: “Nhân Tông nhân hiếu, Linh Nhân sùng Phật, hà chí sát đích hậu, ngược vô cô, tàn nhẫn nhược thị tai? Cái tật đố phụ nhân chi tình, huống hựu sinh mẫu bất đắc dự chính.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 靈仁雖賢，𡸈䏻忍耐，得故訴于帝。[7a*7*7]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Linh Nhân tuy hiền, khởi năng nhẫn nại, đắc thử cố tố vu đế.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 帝時幼冲，惟以順母心爲悅，而不知其過之大也。[7a*8*3]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Đế thời ấu xung, duy dĩ thuận mẫu tâm vi duyệt, nhi bất tri kì quá chi đại dã.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 太師李道成之出鎮于外，安知不因言 [7a*9*4] 此耶？」[7b*1*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Thái sư Lý Đạo Thành chi xuất trấn vu ngoại, an tri bất nhân ngôn thử da?”.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 宋封帝爲交趾郡王。[7b*2*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Tống phong đế vi Giao Chỉ quận vương.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 太師李道成以左諫議大夫出知乂安州。[7b*2*9]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thái sư Lý Đạo Thành dĩ Tả gián nghị đại phu xuất tri Nghệ An châu.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 道成於本州王聖廟，内立地藏院，中安佛像及聖宗位號，晨昏奉事焉。[7b*3*8]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Đạo Thành ư bản châu Vương Thánh miếu nội lập Địa Tạng viện, trung an Phật tượng cập Thánh Tông vị hiệu, thần hôn phụng sự yên.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 史臣吳士連曰：「道成同姓大臣，方居聖宗䘮，因事出鎮于外，其感念先帝，盖真情也。因托𫢋以事帝，特一時所爲之事者爾。[7b*5*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: “Đạo Thành đồng tính đại thần, phương cư Thánh Tông tang, nhân sự xuất trấn vu ngoại, kì cảm niệm tiên đế, cái chân tình dã. Nhân thác Phật dĩ sự đế, đặc nhất thời sở vi chi sự giả nhĩ.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 後，之鎮乂安者，遂以爲奉事聖宗之所，終李朝之世，莫以爲非。[7b*7*12]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Hậu, chi trấn Nghệ An giả, toại dĩ vi phụng sự Thánh Tông chi sở, chung Lý triều chi thế, mạc dĩ vi phi.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 夫君不祭於臣僕，父不祭於支庶，况又與夷爲侣 …… [7b*8*18]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Phù quân bất tế ư thần bộc, phụ bất tế ư chi thứ, huống hựu dữ Di vi lữ …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 … [7a] Nhân hoàng thái hậu. Linh nhân có tính ghen, cho mình là mẹ đẻ mà không được dự chính sự, mới kêu với vua rằng: “Mẹ già khó nhọc mới có ngày nay, mà bây giờ phú quý người khác được hưởng thế thì sẽ để mẹ già vào đâu?”. Vua bèn sai đem giam Dương thái hậu và 76 người thị nữ vào cung Thượng Dương, rồi bức phải chết chôn theo lăng Thánh Tông.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Nhân Tông là người nhân hiếu, Linh Nhân là người sùng Phật, sao lại đến nỗi giết đích thái hậu, hãm hại người vô tội, tàn nhẫn đến thế ư? Vì ghen là thường tình của đàn bà, huống chi lại mẹ đẻ mà không được dự chính sự. Linh Nhân dẫu là người hiền cũng không thể nhẫn nại được, cho nên phải kêu với vua. Bấy giờ vua còn trẻ thơ, chỉ biết chiều lòng mẹ là thích, mà không biết là lỗi to. Thái sư Lý Đạo Thành phải ra trấn bên ngoài, biết đâu chẳng vì can gián [7b] việc ấy?

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Nhà Tống phong vua làm Giao Chỉ Quận Vương.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Thái sư Lý Đạo Thành lấy chức Tả gián nghị đại phu ra coi châu Nghệ An. Đạo Thành lập viện Địa Tạng ở trong miếu Vương Thánh châu ấy, ở giữa viện đặt tượng Phật và vị hiệu của Thánh Tông, sớm hôm thờ phụng.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Đạo Thành là đại thần cùng họ, đương khi để tang Thánh Tông vì có việc ra trấn ở ngoài, lòng cảm nhớ tiên đế là chân tình, nhân mượn cớ thờ Phật để thờ vua, đó chỉ là việc nhất thời mà thôi. Về sau những người trấn thủ châu Nghệ An vẫn lấy nơi ấy làm chỗ phụng thờ Thánh Tông, suốt cả triều Lý không ai chê việc ấy là trái. Phàm vua không được tế ở nhà bề tôi, cha không được tế ở nhà con thứ, huống chi lại thờ chung với người Di.