Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Nhân Tông Hoàng Đế [8a8b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 哉。[8a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … tai.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 盖李朝崇佛之過也。」[8a*1*2]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Cái Lý triều sùng Phật chi quá dã”.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 甲寅，三年（宋熙寕七年）。[8a*2*1]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Giáp Dần, tam niên (Tống Hi Ninh thất niên).

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 春，有白雀集于禁庭。[8a*2*10]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Xuân, hữu bạch tước tập vu cấm đình.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 占城復擾邊。[8a*2*19]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Chiêm Thành phục nhiễu biên.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 以李道成爲太傅平章軍國重事。[8a*3*3]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Dĩ Lý Đạo Thành vi Thái phó bình chương quân quốc trọng sự.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 詔功臣年八十者，皆賜几杖入朝。[8a*3*16]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Chiếu công thần niên bát thập giả, giai tứ kỷ trượng nhập triều.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 乙卯，四年（宋熙寕八年）。[8a*5*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Ất Mão, tứ niên (Tống Hi Ninh bát niên).

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 春，二月，詔選明經博𭓇及試儒𭓇三場。[8a*5*10]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Xuân, nhị nguyệt, chiếu tuyển minh kinh bác học cập thí Nho học tam trường.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 黎文盛中選，進侍帝𭓇。[8a*6*4]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Lê Văn Thịnh trúng tuyển, tiến thị đế học.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 宋王安石秉政，上言以爲我國爲占城所破。[8a*6*13]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Tống Vương An Thạch bỉnh chính, thượng ngôn dĩ vi ngã quốc vi Chiêm Thành sở phá.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 餘眾不满萬人，可計取之。[8a*7*12]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Dư chúng bất mãn vạn nhân, khả kế thủ chi.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 宋命沈起、劉彛知桂州，漸起蠻峒兵，繕舟船，習水戦，禁州縣不與我國貿易。[8a*8*3]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Tống mệnh Thẩm Khởi, Lưu Di tri Quế Châu, tiềm khởi Man động binh, thiện chu thuyền, tập thủy chiến, cấm châu huyện bất dữ ngã quốc mậu dịch.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 帝知之，命李常傑、[8a*9*13] 宗亶領兵十餘萬擊之。[8b*1*1]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Đế tri chi, mệnh Lý Thường Kiệt, Tông Đản lĩnh binh thập dư vạn kích chi.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 水步並進。[8b*1*10]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Thủy bộ tịnh tiến.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 常傑陷欽、廉等州，亶圍邕州，宋廣西都監張守節將兵來救。[8b*1*14]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Thường Kiệt hãm Khâm, Liêm đẳng châu, Đản vi Ung Châu, Tống Quảng Tây Đô giám Trương Thủ Tiết tương binh lai cứu.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 常傑迎擊於崑崙關（今明廣西大南寕府是），破之，斬守節于陣。[8b*2*18]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Thường Kiệt nghênh kích ư Côn Lôn quan (kim Minh Quảng Tây đại Nam Ninh phủ thị), phá chi, trảm Thủ Tiết vu trận.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 知邕州蘇緘固守不下。[8b*3*23]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Tri Ung Châu Tô Giám cố thủ bất hạ.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 我軍攻之四十餘日，囊土傳城而登城，[8b*4*9] 遂陷。[8b*5*5]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Ngã quân công chi tứ thập dư nhật, nang thổ truyền thành nhi đăng thành, toại hãm.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 緘令其家属三十六人先死，藏屍於坎中，縱火自焚死。[8b*5*7]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Giám lệnh kì gia thuộc tam thập lục nhân tiên tử, tàng thi ư khảm trung, túng hỏa tự phần tử.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 城中感緘恩義，無一人降者。盡屠五萬八千餘人，并欽、廉州死亡者幾十餘萬人。[8b*6*9]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Thành trung cảm Giám ân nghĩa, vô nhất nhân hàng giả. Tận đồ ngũ vạn bát thiên dư nhân, tịnh Khâm, Liêm châu tử vong giả kỷ thập dư vạn nhân.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 常傑等俘虜三州人而還。[8b*8*2]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Thường Kiệt đẳng phù lỗ tam châu nhân nhi hoàn.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 宋帝贈緘奉國軍節度使，諡忠勇，賜京城甲第一區上田十頃，官其親 …… [8b*8*12]

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Tống đế tặng Giám Phụng quốc quân tiết độ sứ, thụy Trung Dũng, tứ kinh thành giáp đệ nhất khu thượng điền thập khoảnh, quan kì thân …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 [8a] Đó là lỗi của nhà Lý sùng Phật.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Giáp Dần, [Thái Ninh] năm thứ 3 [1074], (Tống Hy Ninh năm thứ 7).

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Mùa xuân có chim sẻ trắng đậu ở cấm đình. Chiêm Thành lại quấy rối biên giới.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Cho Lý Đạo Thành làm Thái phó bình chương quân quốc trọng sự.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Xuống chiếu cho các công thần 80 tuổi đều được chống gậy ngồi ghế khi vào chầu.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Ất Mão, [Thái Ninh] năm thứ 4 [1075], (Tống Hy Ninh năm thứ 8).

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Mùa xuân, tháng 2, xuống chiếu tuyển Minh kinh bác học và thi Nho học tam trường. Lê Văn Thịnh trúng tuyển, cho vào hầu vua học.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Vương An Thạch nhà Tống cầm quyền, tâu [với vua Tống] rằng nước ta bị Chiêm Thành đánh phá. Quân còn sót lại không đầy vạn người, có thể dùng kế chiếm lấy được. Vua Tống sai Thẩm Khởi, và Lưu Di làm tri Quế Châu¹ ngầm dấy binh người man động², đóng thuyền bè, tập thủy chiến, cấm các châu huyện không được mua bán với nước ta. Vua biết tin, sai Lý Thường Kiệt, [8b] Tông Đản đem hơn 10 vạn binh đi đánh. Quân thủy, quân bộ đều tiến³. Thường Kiệt đánh các châu Khâm, Liêm; Đản vây châu Ung, Đô giám Quảng Tây nhà Tống là Trương Thủ Tiết đem quân đến cứu. Thường Kiệt đón đánh ở cửa ải Côn Lôn (nay là phủ Nam Ninh, tỉnh Quảng Tây của nhà Minh) phá tan được, chém Thủ Tiết tại trận. Tri Ưng châu là Tô Giám cố thủ không hàng. Quân ta đánh đến hơn 40 ngày, chồng bao đất trèo lên thành. Thành bèn bị hạ. Giám cho gia thuộc 36 người chết trước, chôn xác vào hố, rồi châm lửa tự đốt chết. người trong thành cảm ân nghĩa của Giám, không một người nào chịu hàng, giết hết hơn 5 vạn 8 nghìn người, cộng với số người chết ở các châu Khâm, Liêm thì đến hơn 10 vạn. Bọn Thường Kiệt bắt sống người ba châu ấy đem về. Vua Tống truy tặng Giám là Phụng quốc quân tiết độ sứ, thụy là Trung Dũng, cho một khu nhà lớn ở kinh thành, 10 khoảnh ruộng tốt, cho thân tộc …

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 ^⇡ 1 Quế Châu: nay là đất huyện Quế Lâm, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 ^⇡ 2 Người man động: ở đây chỉ chung người các dân tộc thiểu số ở miền núi biên giới Việt – Tống.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 ^⇡ 3 Cương mục dẫn Cương mục tục biên của Trung Quốc, ghi cuộc hành quân của Lý Thường Kiệt bắt đầu vào mùa đông năm Ất Mão (1075), đánh châu Khâm và châu Liêm vào tháng 11 năm ấy, đánh châu Ung vào tháng giêng năm Bính Thình (1076) để đính chính việc Toàn thư ở đây ghi dưới đoạn chép việc tháng 2, trước đoạn chép việc mùa thu tháng 8 (CMCB3, 36a).