Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Hoàng Đế [10a10b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 八月，定兵為甲，每甲十五人，用一人為𬋩甲。[10a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … bát nguyệt, định binh vi giáp, mỗi giáp thập ngũ nhân, dụng nhất nhân vi quản giáp.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 又定諸邑各𬋩甲。[10a*1*18]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Hựu định chư ấp các quản giáp.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 又改火頭為正首，惟唱兒乃號𬋩甲（時，有唱女陶氏，長於本藝，常得賞賜。[10a*2*6]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Hựu cải hỏa đầu vi chính thủ, duy xướng nhi nãi hiệu quản giáp (thời, hữu xướng nữ Đào thị, trường ư bản nghệ, thường đắc thưởng tứ.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 時人慕其名，凡唱女並呼為陶娘）。[10a*3*15]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 thời nhân mộ kì danh, phàm xướng nữ tịnh hô vi Đào nương).

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 僧萬行死（萬行無疾而死，時人謂之化身）。[10a*3*28]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Tăng Vạn Hạnh tử (Vạn Hạnh vô tật nhi tử, thời nhân vị chi hoá thân.).

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 史臣吳士連曰：僧萬行初見李祖，知非常人。及見震文，揣知時變，則其智識起乎凡人矣。[10a*5*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Tăng Vạn Hạnh sơ kiến Lý Tổ, tri phi thường nhân. Cập kiến chấn văn, súy tri thời biến, tắc kì trí thức khởi hồ phàm nhân hĩ.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 然而决性命，廢人倫，厭塵嚚，依禪寝，以獨絜，君子不與也。[10a*6*17]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Nhiên nhi quyết tính mệnh, phế nhân luân, yếm trần ngân, y thiền tẩm, dĩ độc kiết, quân tử bất dữ dã.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 丙寅，十七年，（宋天聖四年）。[10a*9*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Bính Dần, thập thất niên, (Tống Thiên Thánh tứ niên).

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 春，正月，詔修玉牒。[10a*9*11]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Xuân, chính nguyệt, chiếu tu Ngọc điệp.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 秋，八月 [10a*9*19] 遣李徵顯、黎再嚴如宋結好。[10b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Thu, bát nguyệt, khiển Lý Trưng Hiển, Lê Tái Nghiêm như Tống kết hảo.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 冬，十一月，真臘國來貢。[10b*1*12]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Đông, thập nhất nguyệt, Chân Lạp quốc lai cống.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 詔開天王討演州賊。[10b*2*3]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Chiếu Khai Thiên vương thảo Diễn Châu tặc.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 丁卯，十八年，（宋天聖五年）。[10b*3*1]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Đinh Mão, thập bát niên, (Tống Thiên Thánh ngũ niên).

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 夏，六月，旱。[10b*3*11]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Hạ, lục nguyệt, hạn.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 秋，八月，詔寫《三藏》經。[10b*3*16]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Thu, bát nguyệt, chiếu tả Tam tạng kinh.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 詔開天王討七源州，東征王討文州。[10b*4*3]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Chiếu Khai Thiên vương thảo Thất Nguyên châu, Đông Chinh vương thảo Văn Châu.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 戊辰，十九月，（三月 [10b*5*1] 以後太宗天成元年，宋天聖六年）。[10b*5*10]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Mậu Thìn, thập cửu nguyệt, (tam nguyệt dĩ hậu Thái Tông Thiên Thành nguyên niên, Tống Thiên Thánh lục niên).

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 春二月，帝弗豫。三月，丙申朔，日食。[10b*5*21]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Xuân nhị nguyệt, đế phất dự. Tam nguyệt, Bính Thân sóc, nhật thực.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 戊戌，帝崩于龍安殿。[10b*6*8]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Mậu Tuất, đế băng vu Long An điện.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 群臣皆詣龍德宫，請太子奉遺詔即位。[10b*6*16]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Quần thần giai nghệ Long Đức cung, thỉnh Thái tử phụng di chiếu tức vị.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 東征、翊聖、武德三王聞之，皆帥府兵入伏禁城。[10b*7*12]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Đông Chinh, Dực Thánh, Võ Đức tam vương văn chi, giai soái phủ binh nhập phục cấm thành.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 東征王伏于龍城内，翊聖、武德二王各自伏于廣福門内，侯太子至襲之。[10b*8*11]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Đông Chinh vương phục vu Long Thành nội, Dực Thánh, Võ Đức nhị vương các tự phục vu Quảng Phúc môn nội, hậu thái tử chí tập chi.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 … [10a] tháng 8, định binh làm giáp, mỗi giáp 15 người, dùng một người quản giáp. Lại định các cấp bậc quản giáp (khi ấy có con hát là Đào thị, giỏi nghề hát, thường được ban thưởng. Người thời bấy giờ hâm mộ tiếng hát của Đào thị, phàm các con hát đều gọi là Đào nương).

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Sư Vạn Hạnh chết (Vạn Hạnh không bệnh mà mất, người bấy giờ nói là hoá thân).

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Sư Vạn Hạnh mới trông thấy Lý Thái Tổ, biết là người khác thường, đến khi thấy sét đánh thành vết chữ thì đoán biết thời thế thay đổi, như thế là có tri thức vượt người thường vậy. Nhưng dứt tính mệnh, bỏ nhân luân, chán trần tục ồn ào, nương cửa thiền tịch mịch, để trong sạch lấy một mình, người quân tử không cho là phải.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Bính Dần, [Thuận Thiên] năm thứ 17 [1026], (Tống Thiên Thánh năm thứ 4).

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Mùa xuân, tháng giêng, xuống chiếu làm Ngọc điệp.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Mùa thu, tháng 8, [10b] sai Lý Trưng Hiển và Lê Tái Nghiêm sang nước Tống kết hảo.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Mùa đông, tháng 11, nước Chân Lạp sang cống.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Xuống chiếu cho Khai Thiên Vương đi đánh giặc ở Diễn Châu.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Đinh Mão, [Thuận Thiên] năm thứ 18 [1027], (Tống Thiên Thánh năm thứ 5).

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Mùa hạ, tháng 6, đại hạn.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Mùa thu, tháng 8, xuống chiếu chép kinh Tam tạng. Xuống chiếu cho Khai Thiên Vương [Phật Mã] đi đánh châu Thất Nguyên¹, Đông Chinh Vương [Lực] đi đánh Văn Châu².

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Mậu Thìn, [Thuận Thiên] năm thứ 19 [1028], (Từ tháng 3 về sau là niên hiệu Lý Thái Tông, Thiên Thành năm thứ 1; Tống Thiên Thánh năm thứ 6).

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Mùa xuân, tháng 2, vua không khỏe. Tháng 3, ngày mồng 1 Bính Thân, nhật thực. Ngày Mậu Tuất, vua băng ở điện Long An. Bề tôi đều đến cung Long Đức xin thái tử vâng di chiếu lên ngôi. Ba vương là Đông Chinh [Lực], Dực Thánh và Vũ Đức³ nghe tin đều đem quân ở phủ mình vào phục sẵn trong cấm thành. Đông Chinh Vương phục ở trong Long Thành, hai vương Dực Thánh và Vũ Đức phục trong cửa Quảng Phúc, đợi thái tử đến thì đánh úp.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 ^⇡ 1 Thất Nguyên: tên châu thời Lý, nay là huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn.

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 ^⇡ 2 Văn Châu: tên châu thời Lý, nay là đất huyện Văn Quan và một đất huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn.

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 ^⇡ 3 Dực Thánh Vương: xem chú thích KỶ NHÀ LÊ [34A34B]; Vũ Đức Vương: chưa rõ, từ trên đến đây chưa thấy nói đến Vũ Đức Vương.