Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Hoàng Đế [12a12b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 服，奉侍先帝，此外皆委卿也。」[12a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … phục, phụng thị Tiên đế, thử ngoại giai ủy khanh dã”.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 仁義等皆再拜曰：「死君之難，臣等之職分。[12a*1*12]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Nhân Nghĩa đẳng giai tái bái viết: “Tử quân chi nạn, thần đẳng chi chức phận.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 今既得死，所將復何辞？」[12a*2*9]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Kim ký đắc tử, sở tương phục hà từ?”.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 乃令宫中衛士開門出戰，人樂赴難，無不一當百。[12a*2*18]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Nãi lệnh cung trung vệ sĩ khai môn xuất chiến, nhân lạc phó nạn, vô bất nhất đương bách.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 兵既接戰，未决勝負，奉曉怒，援劍直至廣福門，大呼謂：「武德王等覬覦神噐，蔑視嗣君，上志先帝之恩，下皆臣子之義，所以臣奉曉捧斯劎為獻。」[12a*3*18]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Binh ký tiếp chiến, vị quyết thắng phụ, Phụng Hiểu nộ, viện kiếm trực chí Quảng Phúc môn, đại hô vị: “Võ Đức vương đẳng ký du thần khí, miệt thị tự quân, thượng chí tiên đế chi ân, hạ giai thần tử chi nghĩa, sở dĩ thần Phụng Hiểu bổng tư kiếm vi hiến”.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 乃直犯武德王馬。[12a*6*16]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Nãi trực phạm Võ Đức vương mã.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 王引馬避之，馬蹶，為奉曉所獲殺之。[12a*7*4]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Vương dẫn mã tị chi, mã quệ, vi Phụng Hiểu sở hoạch sát chi.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 三府兵敗走。[12a*7*18]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Tam phủ binh bại tẩu.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 官軍追斬之，殆無遺者，惟東征、翊聖二王僅以身免。[12a*8*4]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Quan quân truy trảm chi, đãi vô di giả, duy Đông Chinh, Dực Thánh nhị vương cẩn dĩ thân miễn.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 奉曉等還，以服武奏㨗于太祖柩前，又 [12a*9*5] 詣乾元殿吿太子。[12b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Phụng Hiểu đẳng hoàn, dĩ phục võ tấu tiệp vu Thái Tổ cữu tiền, hựu nghệ Càn Nguyên điện cáo thái tử.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 太子勞之曰：「吾所以克荷先帝之丕基，全父母之遺体，卿等之力也。[12b*1*8]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Thái tử lạo chi viết: “Ngô sở dĩ khắc hà tiên đế chi phi cơ, toàn phụ mẫu chi di thể, khanh đẳng chi lực dã.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 吾嘗觀唐史，見蔚遲敬德匡君之難，自謂後世人臣無可比者。[12b*2*15]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Ngô thường quan Đường sử, kiến Uất Trì Kính Đức khuông quân chi nạn, tự vị hậu thế nhân thần vô khả tỉ giả.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 今日遭變，乃知奉曉之忠勇過敬德遠矣。」[12b*4*1]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Kim nhật tao biến, nãi tri Phụng Hiểu chi trung dũng quá Kính Đức viễn hĩ”.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 奉曉再拜曰：「殿下德感天地，敢有萌異圖者，天下神抵皆效其職，而誅滅之，臣等何力之有！」（奉曉愛州冰山鄕人，少䧺勇。[12b*4*17]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Phụng Hiểu tái bái viết: “Điện hạ đức cảm thiên địa, cảm hữu manh dị đồ giả, thiên hạ thần để giai hiệu kì chức, nhi tru diệt chi, thần đẳng hà lực chi hữu!” (Phụng Hiểu Ái Châu Băng Sơn hương nhân, thiếu hùng dũng.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 古碑、潭舍二村爭地界，以兵相向。奉曉謂古碑人曰：「我獨䏻擊眾。」父老喜，貝酒饌食之。奉曉一飯數斗，飲且過量，既而挑潭舍戰。[12b*6*25]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Cổ Bi, Đàm Xá nhị thôn tranh địa giới, dĩ binh tương hướng. Phụng Hiểu vị Cổ Bi nhân viết: “Ngã độc năng kích chúng”. Phụ lão hỉ, bối tửu soạn thực chi. Phụng Hiểu nhất phạn sổ đấu, ẩm thả quá lượng, ký nhi khiêu Đàm Xá chiến.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 聳身扳樹横擊，傷損者眾，潭舍大惧，還古碑田太祖聞其名，因以為將，迁武衛將軍。[12b*8*11]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Tủng thân ban thụ hoành kích, thương tổn giả chúng, Đàm Xá đại cụ, hoàn Cổ Bi điền. Thái Tổ văn kì danh, nhân dĩ vi tướng, thiên Võ Vệ tướng quân.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 至是，以靖難功，拜都綂上將軍侯秩。[12b*9*5]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Chí thị, dĩ tịnh nạn công, bái Đô thống thượng tướng quân hầu trật.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 天感聖武中，從太宗南征為前鋒，大破虜兵，名震藩 …… [12b*9*19]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Thiên Cảm Thánh Vũ trung, tòng Thái Tổ nam chinh vi tiên phong, đại phá lỗ binh, danh chấn Phiên …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 … [12a] phục đứng hầu Tiên đế, ngoài ra đều ủy cho các khanh cả”. Bọn Nhân Nghĩa đều lạy hai lạy nói: “Chết vì vua gặp nạn là chức phận của bọn thần. Nay đã được chỗ đáng chết, còn từ chối gì nữa!” Bèn ra lệnh cho vệ sĩ trong cung mở cửa ra đánh, ai cũng vui lòng xông pha, đều là một người địch với trăm người. Quân đánh nhau chưa phân được thua, Phụng Hiểu tức giận rút gươm chạy thẳng đến cửa Quảng Phúc hô to rằng: “Bọn Vũ Đức Vương ngắp nghé ngôi báu, không coi vua nối vào đâu, trên quên ơn Tiên đế, dưới trái nghĩa tôi con, vì thế thần là Phụng Hiểu xin đem thanh gươm này để dâng”. Rồi xông thẳng đến chỗ ngựa của Vũ Đức Vương. Vương quay ngựa tránh, ngựa quỵ xuống, bị Phụng Hiểu bắt giết. Phủ binh của ba vương thua chạy. Quan quân đuổi theo chém giết không sót một mống, chỉ có hai vương Đông Chinh và Dực Thánh chạy thoát được.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Bọn Phụng Hiểu trở về, mặc áo trận đi vào báo tin thắng trận ở trước linh cữu Thái Tổ, rồi [12b] đến điện Càn Nguyên báo cho thái tử biết. Thái tử úy lạo rằng: “Ta sở dĩ được gánh vác cơ nghiệp to lớn của tiên đế, toàn vẹn được thân thể của cha mẹ để lại đều là nhờ sức của các khanh cả. Ta thường xem sử nhà Đường thấy Uất Trì Kính Đức giúp nạn vua, tự nghĩ là bề tôi đời sau không ai sánh được. Ngày nay gặp biến, mới biết Phụng Hiểu còn trung dũng hơn Kính Đức nhiều”. Phụng Hiểu lạy tạ hai lạy nói: “Đức của điện hạ cảm động cả trời đất, kẻ nào manh tâm mưu đồ gì khác thì trời đất thần linh đều làm hết chức phận mà giết đi, bọn thần có công sức gì!” (Phụng Hiểu người hương Băng Sơn¹ ở Ái Châu, từ khi còn nhỏ đã có sức vóc hùng dũng. Hai thôn Cổ Bi và Đàm Xá tranh nhau địa giới, toan đánh nhau, Phụng Hiểu bảo người thôn Cổ Bi rằng: “Một mình tôi có thể đánh được bọn họ”. Các phụ lão mừng lắm, làm cơm rượu để thết. Phụng Hiểu ăn một bữa mấy đấu gạo, uống cũng quá mức, rồi đến khiêu chiến với thôn Đàm Xá. Phụng Hiểu cứ đứng thẳng lưng nhổ cây mà đánh tới tấp, nhiều người bị thương. Thôn Đàm Xá sợ, phải trả lại ruộng cho thôn Cổ Bi. Thái Tổ nghe danh, dùng làm tướng, thăng đến chức Vũ vệ tướng quân. Đên đây có công dẹp nạn, thăng Đô thống thượng tướng quân, tước hầu. Trong khoảng niên hiệu Thiên Cảm Thánh Vũ [1044 -1048] theo Thái Tông đi đánh ở miền nam, làm tiên phong, phá tan quân giặc, danh tiếng rung động nước Phiên.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 ^⇡ 1 Băng Sơn: theo (CMCB2, 28b) là xã Dương Sơn, nay thuộc huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa.