Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Hoàng Đế [17a17b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 𢒎走之狀，山腰又有神龍蟠繞，間植旌旗，錯懸金璧，使伶人於巖中弄笛，吹笙獸𰙔奏舞為娛樂，賜群臣宴。[17a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … bưu tẩu chi trạng, sơn yêu hựu hữu thần long bàn nhiễu, gian thực tinh kì thố huyền kim bích, sử linh nhân ư nham trung, lộng địch suy sênh thú ca tấu vũ vi ngu lạc, tứ quần thần yến.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 五峯之制自此始。[17a*3*4]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Ngũ phong chi chế tự thử thủy.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 史臣吳士連曰：誕辰慶賀大禮也。[17a*4*1]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Đản thần khánh hạ đại lễ dã.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 臣祝其君，君宴其臣，君臣和合以通上下之情，禮固宜然。[17a*4*14]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Thần chúc kì quân, quân yến kì thần, quân thần hoà hợp dĩ thông thượng hạ chi tình, lễ cố nghi nhiên.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 顧帝當䘮，而極心目之娛，曾不念及先帝之未塟乎？惸惸在疚心，盖蔑如也。[17a*5*18]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Cố đế đương tang, nhi cực tâm mục chi ngu, tằng bất niệm cập tiên đế chi vị táng hồ? Quỳnh quỳnh tại cứu tâm, cái miệt như dã.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 冬，十月，塟天德府壽陵，謚曰神武皇帝，廟號太祖。[17a*8*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Đông, thập nguyệt, táng Thiên Đức phủ Thọ Lăng, thụy viết Thần Vũ Hoàng Đế, miếu hiệu Thái Tổ.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 黎文休曰：夫古者，天子既崩，安靈柩有陵，或號茂陵，或號昌陵；遣宸章有閣，或名顯謨，或名寶文。[17b*1*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Lê Văn Hưu viết: Phù cổ giả, thiên tử ký băng, an linh cữu hữu lăng, hoặc hiệu Mậu Lăng, hoặc hiệu Xương Lăng; khiển thần chương hữu các, hoặc danh Hiển Mô, hoặc danh Bảo Văn.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 今李家歴代，陵秪曰壽陵；閣秪曰龍圖，盖時君不學，而儒臣不能潤色或無󰏲古之力也。[17b*3*2]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Kim Lý gia lịch đại, lăng chỉ viết Thọ Lăng; các chỉ viết Long Đồ, cái thời quân bất học, nhi nho thần bất năng nhuận sắc hoặc vô kê cổ chi lực dã.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 史臣吳士連曰：李祖之興，天啓其祥，見於震木之迹。[17b*5*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Lý Tổ chi hưng, thiên khải kì tường, kiến ư chấn mộc chi tích.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 德必得位，出扵眾人之㱕。又當卧朝浮逞暴虐之餘，而寬仁素著，天之眷求民主，民之㱕于有德，舍帝將誰適哉？觀帝之基命宥密，遷都定國，仁心愛民至，誠感天與。夫代叛討乱，南北 …… [17b*6*3]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Đức tất đắc vị, xuất ư chúng nhân chi quy. Hựu đương Ngọa Triều phù sính bạo ngược chi dư, nhi khoan nhân tố trước, thiên chi quyến cầu dân chủ, dân chi quy vu hữu đức, xá đế tương thùy thích tai? Quan đế chi cơ mệnh hựu mật, thiên đô định quốc, nhân tâm ái dân chí, thành cảm thiên dữ. Phu đại phản thảo loạn, Nam Bắc …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 … [17a] thú chạy, lưng chừng núi có rồng thần cuốn quanh, cắm xen các thứ cờ, treo lẫn vàng ngọc, sai con hát¹ thổi sáo thổi kèn trong hang núi, dâng ca tấu múa làm vui, cho các quan ăn yến. Quy chế núi năm ngọn bắt đầu từ đấy.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Mừng ngày sinh là lễ lớn. Bề tôi chúc mừng vua, vua ban yến cho bề tôi, vua tôi hoà hợp để thông tình trên dưới, lễ vốn nên như thế. Song vua đương để tang mà vui chơi hết mức, không nghĩ đến việc tiên đế chưa chôn sao? Cái lòng đau đớn thương xót, có lẽ không còn gì.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Mùa đông, tháng 10, táng [tiên đế] ở Thọ Lăng, phủ Thiên Đức, đặt thụy là Thần Vũ Hoàng Đế, miếu hiệu là Thái Tổ.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 [17b] Lê Văn Hưu nói: Thời cổ, khi thiên tử đã băng, xây Lăng an táng linh cữu, hoặc gọi là Mậu Lăng hoặc gọi là Xương Lăng; để văn chương ở các, hoặc gọi là Hiển Mô, hoặc gọi là Bảo Văn. Nay nhà Lý, lăng các đời chỉ gọi chung là Thọ Lăng, các gọi là Long Đồ, có lễ bấy giờ vua không có học mà các nho thần cũng không biết sửa chữa hoặc không có sức kê cứu việc cổ vậy.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Lý [Thái Tổ] dấy lên, trời mở điềm lành hiện ra ở vết cây sét đánh. Có đức tất có ngôi, bởi lòng người theo về, lại vừa sau lúc Ngọa Triều hoang dâm bạo ngược mà vua thì vốn có tiếng khoan nhân, trời thường tìm chủ cho dân, dân theo về người có đức, nếu bỏ vua thì còn biết theo ai! Xem việc vua nhận mệnh sâu sắc lặng lẽ, dời đô yên nước, lòng nhân thương dân, lòng thành cảm trời, cùng là đánh dẹp phản loạn, Nam Bắc …

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 ^⇡ 1 Nguyên văn là “linh nhân”.