Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Hoàng Đế [24a24b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 胡氏、阮慶獄，並切肉剉骨于西市，其餘以罪次輕重論。[24a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … Hồ thị, Nguyễn Khánh ngục, tịnh thiết nhục tỏa cốt vu Tây thị, kì dư dĩ tội thứ khinh trọng luận.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 詔𭛁銅六千斤鑄鍾置于重光寺。[24a*2*3]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Chiếu phát đồng lục thiên cân chú chung trí vu Trùng Quang tự.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 鍾成，使人拽送之。[24a*2*16]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Chung thành, sử nhân duệ tống chi.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 其鍾不待人力，自䏻移轉，頃刻間至其寺。[24a*3*5]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Kì chung bất đãi nhân lực, tự năng di chuyển, khoảnh khắc gian chí kì tự.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 史臣吳士連曰：凡物，方則止，圓則行。鍾之行，以其形之圓也。[24a*5*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Phàm vật, phương tắc chỉ, viên tắc hành. Chung chi hành, dĩ kì hình chi viên dã.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 盖曳之行而有不勞人力，如神之助者。[24a*6*6]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Cái duệ chi hành nhi hữu bất lao nhân lực, như thần chi trợ giả.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 以今觀之，如木之大，十數人󰁮之，不勝其重；一人横推之，則圓轉而去。[24a*7*5]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Dĩ kim quan chi, như mộc chi đại, thập số nhân cử chi, bất thắng kì trọng; nhất nhân hoành thôi chi, tắc viên chuyển nhi khứ.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 鍾亦然。寺僧欲神其教，乃颺言誑之爾。[24a*8*12]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Chung diệc nhiên. Tự tăng dục thần kì giáo, nãi dương ngôn cuồng chi nhĩ.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 其曰神人迹，舍利光、優曇 [24a*9*9] 花、古佛湧之類，皆出僧徒之言。[24b*1*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Kì viết thần nhân tích, xá lợi quang, ưu đàm hoa, cổ Phật dũng chi loại, giai xuất tăng đồ chi ngôn.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 當時乘史筆者不揆諸理，從而書于󰀋也。[24b*1*13]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Đương thời thừa sử bút giả bất quỹ chư lí, tòng nhi thư vu sách dã.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 丙子，三年（宋景佑三年）。[24b*3*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Bính Tí, tam niên (Tống Cảnh Hựu tam niên).

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 春，正月，設慶成大願佛會於龍墀。[24b*3*10]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Xuân, chính nguyệt, thiết khánh thành Đại Nguyện phật hội ư Long Trì.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 大赦。[24b*4*2]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Đại xá.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 二月，詔寫《大藏》經留于重興藏。[24b*4*4]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Nhị nguyệt, chiếu tả Đại tạng kinh lưu vu Trùng Hưng tàng.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 三月，以金城公主嫁峯州牧黎宗順。[24b*4*16]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Tam nguyệt, dĩ Kim Thành công chúa giá Phong Châu mục Lê Tông Thuận.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 夏，四月，置驩州行營，因改其州曰乂安。[24b*5*13]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Hạ, tứ nguyệt, trí Hoan Châu hành dinh, nhân cải kì châu viết Nghệ An.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 秋，八月，以長寕公主嫁上威州牧何善覽。[24b*6*10]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Thu, bát nguyệt, dĩ Trường Ninh công chúa giá Thượng Oai châu mục Hà Thiện Lãm.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 冬，十月，臨西道及都金、常新、平原等州叛，侵宋思陵等州，掠牛馬，焚盧舍而還。[24b*7*8]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Đông, thập nguyệt, Lâm Tây đạo cập Đô Kim, Thường Tân, Bình Nguyên đẳng châu phản, xâm Tống Tư Lăng đẳng châu, lược ngưu mã, phần lư xá nhi hoàn.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 丁丑，四年（宋景祐四年）。[24b*9*1]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Đinh Sửu, tứ niên (Tống Cảnh Hựu tứ niên).

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 春，二月，朔，帝親征臨西道，以開 …… [24b*9*10]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Xuân, nhị nguyệt, sóc, đế thân chinh Lâm Tây đạo, dĩ Khai …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 … [24a] án bọn sư Hồ, Nguyễn Khánh; đều phải xẻo thịt băm xương ở chợ Tây, còn những kẻ khác thì xét theo tội nặng nhẹ.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Xuống chiếu phát 6 nghìn cân đồng để đúc chuông đặt ở chùa Trùng Quang¹. Chuông đúc xong, sai người kéo đưa đến chùa. Chuông ấy không đợi sức người, tự di chuyển được, chỉ khoảnh khắc đã đến chùa.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Phàm vật hình vuông thì đứng, hình tròn thì đi, chuông có thể đi được là vì hình tròn. Có lẽ là kéo nó đi, không nhọc đến sức người, như có thần giúp vậy. Nay ta hãy xem như cây gỗ lớn mười mấy người khiêng không nổi, một người đẩy ngang thì nó lăn tròn mà đi. Chuông cũng thế, sư chùa muốn làm cho đạo mình có vẻ thần diệu, mới nói phao lên như thế để đánh lừa mà thôi. Những chuyện như dấu vết người thần, ánh sáng xá lị, cây ưu đàm [24b] nở hoa, tượng Phật cổ nổi lên v.v… đều do bọn các nhà sư ra cả. Người cầm bút chép sử đương thời không xét lý lẽ, cứ theo thế mà chép vào sử sách.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Bính Tý, [Thông Thụy] năm thứ 3 [1036], (Tống Cảnh Hựu năm thứ 3).

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Mùa xuân, tháng giêng, mở hội ở Long Trì khánh thành pho tượng phật Đại Nguyện. Đại xá thiên hạ.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Tháng 2, xuống chiếu chép kinh Đại tạng cất ở kho Trùng Hưng.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Tháng 3, gả công chúa Kim Thành cho châu mục châu Phong là Lê Tông Thuận.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Mùa hạ, tháng 4, đặt hành dinh ở châu Hoan, nhân đó đổi tên châu ấy là Nghệ An.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Mùa thu, tháng 8, gả công chúa Trường Ninh cho châu mục châu Thượng Oai là Hà Thiện Lãm.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Mùa đông, tháng 10, đạo Lâm Tây² và các châu Đô Kim, Thường Tân, Bình Nguyên³ làm phản, xâm lấn các châu Tư Lăng của nước Tống, cướp trâu ngựa, đốt nhà cửa rồi về.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Đinh Sửu, [Thông Thụy] năm thứ 4 [1037], (Tống Cảnh Hựu năm thứ 4).

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Mùa xuân, tháng 2, ngày mồng 1, vua thân đi đánh đạo Lâm Tây, sai Khai …

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 ^⇡ 1 Chùa Trùng Quang: ở núi Tiên Du (Tiên Sơn, Hà Bắc).

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 ^⇡ 2 Lâm Tây: tên đạo thời Lý, Cương mục chú, nhà Trần gọi là đạo Đà Giang, thời thuộc Minh gọi là châu Gia Hưng, nhà Lê đổi là phủ Gia Hưng. Nay là đất hai tỉnh Sơn La, Lai Châu.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 ^⇡ 3 Đô Kim, Thường Tân, Bình Nguyên: xem chú thích ?????????