Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Hoàng Đế [27a27b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 詔曰：「朕有天下以來，將相諸臣，靡𧇊大節，異方殊域，莫不來臣，而諸儂世守封疆，常供厥貢。[27a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … chiếu viết: “Trẫm hữu thiên hạ dĩ lai, tướng tướng chư thần, mi khuy đại tiết, dị phương thù vực, mạc bất lai thần, nhi chư Nùng thế thủ phong cương, thường cung quyết cống.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 今，存福妄自尊大，竊號施令，聚蜂蠆之眾，毒邉鄙之民。[27a*3*2]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Kim, Tồn Phúc vọng tự tôn đại, thiết hiệu thi lệnh, tụ phong mại chi chúng, độc biên bỉ chi dân.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 朕以之龔行天討，俘存福等五人，並斬之于都市。」[27a*4*6]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Trẫm dĩ chi cung hành thiên thảo, phu Tồn Phúc đẳng ngũ nhân, tịnh trảm chi vu đô thị”.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 夏，四月，占城王子地婆剌、樂舜、乍兠、羅繼、阿撻㻋五人來附。[27a*5*8]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Hạ, tứ nguyệt, Chiêm Thành vương tử Địa Bà Lạt, Lạc Thuấn, Sạ Đâu, La Kế, A Thát Lạt ngũ nhân lai phó.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 五月，廣原州属武建洞獻生金一塊，重一百一十二两。[27a*6*15]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Ngũ nguyệt, Quảng Nguyên châu thuộc Vũ Kiến động hiến sinh kim nhất khối, trọng nhất bách nhất thập nhị lượng.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 連縣弄石州，定邉州奏本處有銀穴。[27a*8*2]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Liên huyện Lộng Thạch châu Định Biên châu tấu bản xứ hữu ngân huyệt.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 六月，群臣請改元曰乾符有道，及增尊號曰：「金 [27a*8*16] 湧銀生，儂平藩伏」八字。[27b*1*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Lục nguyệt, quần thần thỉnh cải nguyên viết Càn Phù Hữu Đạo, cập tăng tôn hiệu viết: “Kim Dũng Ngân Sinh, Nùng Bình Phiên Phục” bát tự.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 帝曰：「唐󰔄之世，畫象而亻不犯，不戰而屈人兵，岳衣拱手，而天下大治，是以星辰不悖，雷雨弗迷，鳥獸率舞，鳳凰來儀，四夷咸實，百蠻向化，不知何以臻歟！朕以藐躬，託于士民之上，夙興夜寐，若涉深淵，未知何道以格乎天地，何德以參乎堯舜。[27b*1*10]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Đế viết: “Đường Ngu chi thế, họa tượng nhi nhân bất phạm, bất chiến nhi khuất nhân binh, nhạc y củng thủ, nhi thiên hạ đại trị, thị dĩ tinh thần bất bột, lôi vũ phất mê, điểu thú suất vũ, phượng hoàng lai nghi, tứ Di hàm thực, bách Man hướng hóa, bất tri hà dĩ trăn dư! Trẫm dĩ diểu cung, thác vu sĩ dân chi thượng, túc hưng dạ mị, nhược thiệp thâm uyên, vị tri hà đạo dĩ cách hồ thiên địa, hà đức dĩ sâm hồ Nghiêu Thuấn.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 乃者儂寇克平，占城來附，洞産黄金，地湧白銀，意者何以致之歟？抑將有以警之歟？朕甚懼焉，何足以崇美名，尊顕號。[27b*6*17]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Nãi giả Nùng khấu khắc bình, Chiêm Thành lai phó, động sản hoàng kim, địa dũng bạch ngân, ý giả hà dĩ trí chi dư? Ức tương hữu dĩ cảnh chi dư? Trẫm thậm cụ yên, hà túc dĩ sùng mĩ danh, tôn hiển hiệu.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 卿等議宜停罷。」[27b*9*7]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Khanh đẳng nghị nghi đình bãi”.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 群臣固請，乃𠃔。[27b*9*13]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Quần thần cố thỉnh, nãi doãn.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 … [27a] về Kinh sư, xuống chiếu rằng: “Trẫm từ khi có thiên hạ đến giờ, đối với tướng văn tướng võ cùng các bề tôi không thiếu đại tiết, phương xa cõi lánh, không đâu không đến xưng thần, mà họ Nùng nối đời giữ bờ cõi vẫn thường cúng nộp đồ cống. Nay Tồn Phúc càn rỡ tự tôn, cả tiếm vị hiệu, ra mệnh lệnh, tụ họp quân ong bọ, làm hại dân chúng biên thùy. Trẫm vâng mệnh trời đi đánh, bắt được bọn Tồn Phúc 5 tên, đều chém ở chợ kinh đô”.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Mùa hạ, tháng 4, con vua Chiêm Thành là Địa Bà Lạt [cùng bọn] Lạc Thuẫn, Sạ Đâu, La Kế, A Thát Lạt 5 người sang quy phục [nước ta].

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Tháng 5, động Vũ Kiến¹ thuộc châu Quảng Nguyên dâng một khối vàng sống nặng 112 lạng. Huyện Liên², châu Lộng Thạch³, châu Định Biên⁴ tâu rằng trong bản xứ có hố bạc⁵.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Tháng 6, bầy tôi xin đổi niên hiệu là Càn Phù Hữu Đạo và xin tăng tôn hiệu thêm 8 chữ là: “Kim [27b] Dũng Ngân Sinh, Nùng Bình Phiên Phục”⁶. Vua nói: “Thời Đường Ngu chỉ vạch hình mà người không dám phạm, không đánh mà khuất phục được binh của người, giũ áo khoanh tay mà thiên hạ đại trị, cho nên các sao không đi trái, sấm mưa không thất thường, chim muông đến múa, phượng hoàng lại chầu, bốn Di theo về, trăm Man hướng hóa, không hiểu làm sao mà được đến như thế! Trẫm là người ít đức, đứng đầu thần dân, dậy sớm thức khuya, lúc nào cũng lo sợ như lội vực sâu, chưa biết lấy đạo gì để thấu trời đất, lấy đức gì để kịp Nghiêu Thuấn. Vừa rồi, giặc Nùng dẹp yên, Chiêm Thành quy phụ, động sinh vàng ròng, đất trồi bạc trắng, ý chừng có điều gì mà được thế chăng? Hay sắp xảy ra việc gì để cảnh cáo chăng? Trẫm rất lo sợ, sao đáng để tôn sùng tên đẹp hiệu vinh. Lời bàn của các khanh nên đình bãi”. Bầy tôi cố nài vua mới chịu nhận.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 ^⇡ 1 Động Vũ Kiến: Đại Việt sử lược chép là động Vũ Kiện, thuộc đất huyện Quảng Hoà, tỉnh Cao Bằng hiện nay, nhưng chưa biết rõ ở đâu?

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 ^⇡ 2 Huyện Liên: Đại Việt sử lược chép là huyện Hạ Liên, có lẽ thuộc đất huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Thái ngày nay.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 ^⇡ 3 Lộng Thạch: tên châu, có lẽ thuộc đất huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng ngày nay.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 ^⇡ 4 Định Biên: tên châu, nay là đất huyện Định Hóa, tỉnh Bắc Thái.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 ^⇡ 5 Nguyên văn: ngân huyệt.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 ^⇡ 6 Nghĩa là: Vàng nổi bạc sinh, họ Nùng dẹp, nước Phiên (chỉ Chiêm Thành) quy phục.