Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Hoàng Đế [32a32b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 嘆，意欲重修之。[32a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … than, ý dục trùng tu chi.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 言未𭛁，石柱忽然復正。[32a*1*7]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Ngôn vị phát, thạch trụ hốt nhiên phục chính.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 帝異之，命儒臣作賦以顯其靈異。[32a*1*16]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Đế dị chi, mệnh nho thần tác phú dĩ hiển kì linh dị.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 秋，八月，詔諸賣百姓、黃男為人家奴，已賣者杖一百，刺靣二十字；未賣而已為人後者，杖如之，刺靣十字；知情買者，󰦭一等。[32a*2*11]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Thu, bát nguyệt, chiếu chư mại bách tính, hoàng nam vi nhân gia nô, dĩ mại giả trượng nhất bách, thích diện nhị thập tự; vị mại nhi dĩ vi nhân hậu giả, trượng như chi, thích diện thập tự; tri tình mãi giả, giảm nhất đẳng.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 帝問左右曰：「先帝棄世于今，已十六載矣。而占城未有一介使來，何也？意朕之威德不加乎？抑彼自恃山川之阻險乎？」對曰：「臣等以為：陛下之德雖加，而威未廣故也。[32a*5*5]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Đế vấn tả hữu viết: “Tiên đế khí thế vu kim, dĩ thập lục tải hĩ. Nhi Chiêm Thành vị hữu nhất giới sứ lai, hà dã? Ý trẫm chi uy đức bất gia hồ? Ức bỉ tự thị sơn xuyên chi trở hiểm hồ?” Đối viết: “Thần đẳng dĩ vi: Bệ hạ chi đức tuy gia, nhi uy vị quảng cố dã.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 何者？陛下即位以來，彼逆命不庭，惟布德施惠以懷 [32a*8*15] 之，未嘗信威耀武以征之，非所以威遠人也。[32b*1*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Hà giả bệ hạ tức vị dĩ lai, bỉ nghịch mệnh bất đình, duy bố đức thi huệ dĩ hoài chi, vị thường tín uy diệu vũ dĩ chinh chi, phi sở dĩ uy viễn nhân dã.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 臣恐海内異姓諸侯，皆如占城，奚啻占人哉。」[32b*1*18]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Thần khủng hải nội dị tính chư hầu, giai như Chiêm Thành, hề ví Chiêm nhân tai”.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 帝於是决意伐占城。[32b*2*17]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Đế ư thị quyết ý phạt Chiêm Thành.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 史臣吳士連曰：占城風浪賊掠我海邉民，問罪之師，其可以乎，盖正其罪名也。[32b*4*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Chiêm Thành phong lãng tặc lược ngã hải biên dân, vấn tội chi sư, kì khả dĩ hồ, cái chính kì tội danh dã.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 苟云遠人不服，則脩文德以來之，𡸈可勒兵於遠哉？[32b*5*13]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Câu vân viễn nhân bất phục, tắc tu văn đức dĩ lai chi, há khả lặc binh ư viễn tai?

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 九月，朔，使魏徵如廣源州，賜儂智髙都印，拜為太保。[32b*7*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Cửu nguyệt, sóc, sử Ngụy Trưng như Quảng Nguyên châu, tứ Nùng Trí Cao đô ấn, bái vi Thái bảo.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 黎文休曰：前年儂存福之叛逆，僣號開國置官属，太宗既罪存福，而遺其子智髙。[32b*8*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Lê Văn Hưu viết: Tiền niên Nùng Tồn Phúc chi phản nghịch, tiếm hiệu khai quốc trí quan thuộc, Thái Tông ký tội Tồn Phúc, nhi di kì tử Trí Cao.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 今，智髙復𨂻 …… [32b*9*14]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Kim, Trí Cao phục thao …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 … [32a] thở than, ý muốn sai sửa chữa, nhưng kịp nói thì cột đá bỗng tự đứng thẳng lại. Vua lấy làm lạ, sai Nho thần làm phú để nêu rõ việc linh dị.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Mùa thu, tháng 8, xuống chiếu rằng kẻ nào đem bán hoàng nam trong dân gian làm gia nô cho người ta, đã bán rồi thì đánh 100 trượng, thích vào mặt 20 chữ, chưa bán mà đã làm việc cho người thì cũng đáng trượng như thế, thích vào mặt 10 chữ; người nào biết chuyện mà cũng mua thì xử giảm một bậc.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Vua hỏi tả hữu rằng: “Tiên đế mất đi, đến nay đã 16 năm rồi, mà Chiêm Thành chưa từng sai một sứ giả nào sang là cớ gì? Uy đức của trẫm không đến họ chăng? Hay là họ cậy có núi sông hiểm trở chăng?” Các quan đáp: “Bọn thần cho rằng đó là vì đức của bệ hạ tuy có đến nhưng uy thì chưa rộng. Sao thế? Vì từ khi bệ hạ lên ngôi đến giờ, họ trái mệnh không đến chầu, bệ hạ chỉ ban ơn để vỗ về, [32b] chưa từng ra oai dùng võ để đánh phạt, đó không phải là cách làm cho người ta sợ oai. Bọn thần e rằng các chư hầu khác họ trong nước đều như Chiêm Thành cả, há chỉ riêng người Chiêm mà thôi đâu”. Vua từ đấy quyết ý đánh Chiêm Thành.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Bọn “giặc sóng gió” Chiêm Thành cướp phá dân ven biển nước ta, đem quân hỏi tội là phải, vì như thế là đúng tội danh. Còn nếu nói là người xa không phục, thì cứ lấy đức hoá mà cảm cho họ theo về, há phải đem quân đi xa!

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Tháng 9, ngày mồng 1, sai Nguỵ Trưng đến châu Quảng Nguyên, ban cho Nùng Trí Cao đô ấn, phong làm Thái bảo.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Lê Văn Hưu nói: Năm trước, Nùng Tồn Phúc phản nghịch, tiếm hiệu, lập nước, đặt quan thuộc, Thái Tông đã trị tội Tồn Phúc mà tha cho con là Trí Cao. Nay Trí Cao lại noi theo …