Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thần Tông Hoàng Đế [33a33b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 都又無知体者，故也。」[33a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … Đô hựu vô tri thể giả, cố dã”.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 二月，帝齋戒祈雨。[33a*2*1]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Nhị nguyệt, đế trai giới kì vũ.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 親王𤤻李祿上言，傘圓山有白鹿。[33a*2*8]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Thân vương ban Lý Lộc thượng ngôn, Tản Viên sơn hữu bạch lộc.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 帝使太尉楊英珥徃捕，得之。[33a*3*4]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Đế sử Thái úy Dương Anh Nhĩ vãng bổ, đắc chi.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 賜祿爵大僚𤤻。[33a*3*15]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Tứ Lộc tước Đại liêu ban.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 詔赦天下罪人。[33a*4*2]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Chiếu xá thiên hạ tội nhân.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 史臣吳士連曰：「仁宗嘗因設會而赦罪人，非也，然猶藉佛會爲名也。[33a*5*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: “Nhân Tông thường nhân thiết hội nhi xá tội nhân, phi dã, nhiên do tịch Phật hội vi danh dã.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 帝無事直赦之耳。[33a*6*9]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Đế vô sự trực xá chi nhĩ.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 夫罪人犯法，有輕有重，五等象刑，有上有下，𡸈可直赦之䏧。[33a*6*16]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Phù tội nhân phạm pháp, hữu khinh hữu trọng, ngũ đẳng tượng hình, hữu thượng hữu hạ, khởi khả trực xá chi da.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 若一槩赦之，則小人幸免，非君子之福也。[33a*8*3]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Nhược nhất khái xá chi, tắc tiểu nhân hạnh miễn, phi quân tử chi phúc dã.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 故古之言治者，雖云不可無赦，亦病於赦。[33a*9*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Cố cổ chi ngôn trị giả, tuy vân bất khả vô xá, diệc bệnh ư xá.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 赦過 [33a*9*17] 可也，赦罪不可也。[33b*1*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Xá quá khả dã, xá tội bất khả dã.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 《易》曰：「赦過宥罪」；《書》曰：「𤯝災肆赦，怙終賊刑。」[33b*1*8]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Dịch viết: “Xá quá hựu tội”; Thư viết: “Sảnh tai tứ xá, hỗ chung tặc hình”.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 是也。[33b*2*6]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Thị dã.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 三月，李子克上言，江底林有白鹿。[33b*3*1]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Tam nguyệt, Lý Tử Khắc thượng ngôn, Giang Để lâm hữu bạch lộc.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 帝使太尉劉慶覃徃捕，得之。[33b*3*14]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Đế sử Thái úy Lưu Khánh Đàm vãng bổ, đắc chi.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 遷子克樞密使，列明字，秩冠七粱㓂。[33b*4*7]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Thiên Tử Khắc Khu mật sứ, liệt Minh tự, trật quán thất lương khấu.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 黎文休曰：「夫古人所謂瑞者，以得贒與豊年外，此不足爲瑞也。[33b*6*1]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Lê Văn Hưu viết: “Phù cổ nhân sở vị thụy giả, dĩ đắc hiền dữ phong niên ngoại, thử bất túc vi thụy dã.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 况珍禽異獸不育於國，亦先王之遺戒也。[33b*7*7]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Huống chân cầm dị thú bất dục ư quốc, diệc tiên vương chi di giới dã.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 神宗因阮祿、阮子克（祿、子克本姓李，文休避陳朝諱，故稱阮）献白鹿以爲瑞物，拜祿爲大僚班，子克爲 …… [33b*8*5]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Thần Tông nhân Nguyễn Lộc, Nguyễn Tử Khắc (Lộc, Tử Khắc bản tính Lý, Văn Hưu tị Trần triều húy, cố xưng Nguyễn) hiến bạch lộc dĩ vi thụy vật, bái Lộc vi Đại liêu ban, Tử Khắc vi …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 … [33a] Đô lại không biết lễ nên mới như thế.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Tháng 2, vua trai giới để cầu mưa.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Thân vương ban Lý Lộc tâu ở núi Tản Viên có hươu trắng. Vua sai Thái úy Dương Anh Nhĩ đi bắt được. Cho Lộc tước Đại liêu ban.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Xuống chiếu tha cho những người phạm tội trong nước.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Nhân Tông thường nhân việc mở hội [Phật] mà tha cho người có tội, là không phải lẽ, nhưng mà còn mượn tiếng hội Phật. Còn như vua [Thần Tông] thì không có việc gì mà cũng tha bổng. Phàm người có tội phạm pháp, có kẻ nặng người nhẹ, năm bậc hình phạt, có trên có dưới, sao lại có thể tha bổng được, nếu nhất loạt tha cả thì kẻ tiểu nhân may mà được khỏi tội, đó không phải là phúc cho người quân tử. Cho nên thời xưa nói về đạo trị nước, tuy nói rằng không thể không xá tội, nhưng cũng cho rằng xá tội là có hại. Tha lỗi [33b] thì được, tha tội thì không được. Kinh Dịch nói: “tha lỗi, giảm tội”. Kinh Thư nói: “Lầm lỗi thì tha cho, cố phạm thì trị tội”. Thế là phải.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Tháng 3, Lý Tử Khắc dâng tâu rằng, rừng ở Giang Để¹ có hươu trắng. Vua sai Thái úy Lưu Khánh Đàm đi bắt được. Thăng Tử Khắc làm Khu mật sứ, xếp vào hàng tước minh tự, được đội mũ bảy cầu.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Lê Văn Hưu nói: Phàm người xưa gọi là điềm lành, là nói việc được người hiền và được mùa, ngoài ra không có gì đáng gọi là điềm lành cả. Huống chi chim quý thú lạ không nuôi ở quốc đô cũng là lời khuyên răng của tiên vương để lại. Thần Tông nhân Nguyễn Lộc và Nguyễn Tử Khắc (Lộc và Tử Khắc nguyên là họ Lý, Văn Hưu kiêng húy nhà Trần nên gọi là họ Nguyễn) dâng hươu trắng, cho là vật điềm lành, cho Lộc tước Đại liêu ban, cho Tử Khắc tước …

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 ^⇡ 1 Nguyên bản in là Giang Để, có thể là Để Giang, tức sông Đáy, Để Giang cũng là tên đất. Theo Cương mục, từ thời Trần trở về trước gọi là Để Giang, nhà Lê đổi gọi là huyện Sơn Dương, tỉnh Hà Tuyên.