Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thần Tông Hoàng Đế [34a34b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 明字，則賞者、受者皆非也。[34a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … Minh tự, tắc thưởng giả, thụ giả giai phi dã.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 何則？神宗以献獸拜官，是濫其賞也。[34a*1*11]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Hà tắc? Thần Tông dĩ hiến thú bái quan, thị lạm kì thưởng dã.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 祿、克以無公受賞，是欺其君也。」[34a*2*7]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Lộc, Khắc dĩ vô công thụ thưởng, thị khi kì quân dã”.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 西農州大首領何文廣献生金二塊，共重三十三两五銖。[34a*3*1]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Tây Nông châu đại thủ lĩnh Hà Văn Quảng hiến sinh kim nhị khối, cộng trọng tam thập tam lưỡng ngũ thù.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 夏，六月，入内龍圖牟俞都献駱馬，四足生距。[34a*4*5]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Hạ, lục nguyệt, Nhập nội Long đồ Mâu Du Đô hiến lạc mã, tứ túc sinh cự.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 以内常侍費公信爲左司郎中；魏國寳爲員外郎。[34a*5*4]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Dĩ Nội thường thị Phí Công Tín vi Tả ti lang trung; Nguỵ Quốc Bảo vi Viên ngoại lang.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 秋，八月，造仁宗神主于靈殿。[34a*6*4]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Thu, bát nguyệt, tạo Nhân Tông thần chủ vu Linh Điện.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 青竹蛇蟠于寳扆。[34a*6*15]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Thanh trúc xà bàn vu bảo ỷ.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 閏月，壬午，祔仁宗皇帝神位于太室。[34a*7*4]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Nhuận nguyệt, Nhâm Ngọ, phụ Nhân Tông Hoàng Đế thần vị vu Thái Thất.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 史神吳士連曰：「先王制禮，事亡如事存，故作主以象神，則主神之所依也。[34a*8*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: “Tiên vương chế lễ, sự vong như sự tồn, cố tác chủ dĩ tượng thần, tắc chủ thần chi sở ỷ dã.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 󰔄而作主，練而易主，[34a*9*11] 易主而祔廟，禮節也。[34b*1*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Ngu nhi tác chủ, luyện nhi dịch chủ, dịch chủ nhi phụ miếu, lễ tiết dã.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 仁宗塟在去年六月，至今十四月，練寺又過久矣，而始作主祔廟，慢而不敬甚矣。」[34b*1*9]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Nhân Tông táng tại khứ niên lục nguyệt, chí kim thập tứ nguyệt, luyện tự hựu quá cửu hĩ, nhi thủy tác chủ phụ miếu, mạn nhi bất kính thậm hĩ”.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 甲申，洞仁宫陶甄人阮人献六眸龜，胷上有「譜樂」二字。[34b*4*1]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Giáp Thân, Động Nhân cung đào chân nhân Nguyễn Nhân hiến lục mâu quy, hung thượng hữu “phổ nhạc” nhị tự.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 詔諸王侯百官奴婢，不得依勢敺擊官軍百姓，犯者徒其家主，奴沒八官。[34b*5*4]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Chiếu chư vương hầu bách quan nô tì, bất đắc ỷ thế khu kích quan quân bách tính, phạm giả đồ kì gia chủ, nô một bát quan.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 冬，十月，遷左司費公信爲諸衛，賜姓李。[34b*6*14]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Đông, thập nguyệt, thiên Tá ty Phí Công Tín vi Chư vệ, tứ tính Lý.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 十二月，象公朱會献白龜。[34b*7*11]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Thập nhị nguyệt, Tượng công Chu Hội hiến bạch quy.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 以内常侍杜元善爲參知政事，守清化府；御厙書家范信爲員外郎。[34b*8*3]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Dĩ Nội thường thị Đỗ Nguyên Thiện vi Tham tri chính sự, thú Thanh Hóa phủ; Ngự khố thư gia Phạm Tín vi Viên ngoại lang.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 … [34a] minh tự, thì cả người thưởng và người nhận thưởng đều sai cả. Tại sao vậy? Thần Tông vì dâng thú mà cho quan tước, thế là lạm thưởng. Lộc và Khắc không có công mà nhận thưởng, thế là dối vua.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Đại thủ lĩnh châu Tây Nông là Hà Văn Quảng dâng hai khối vàng sống cộng nặng 33 lạng 5 đồng cân.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Mùa hạ, tháng 6, Nhập nội Long đồ là Mâu Du Đô dâng ngựa trắng bờm đen, bốn chân có cựa.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Cho Nội thường thị Phí Công Tín làm Tả ty lang trung, Ngụy Quốc Bảo làm Viên ngoại lang.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Mùa thu, tháng 8, làm thần chủ của Nhân Tông Hoàng Đế ở Linh Điện. Rắn thanh trúc quấn ở ngai báu.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Tháng [8] nhuận, ngày Nhâm Ngọ, rước thần vị của Nhân Tông Hoàng Đế vào thờ ở Thái Thất.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Tiên vương đặt lễ thờ người chết cũng như hầu hạ khi còn sống, cho nên làm [mộc] chủ để tượng trưng cho thần, thế thì [mộc] chủ là chổ dựa của thần. Tế ngu rồi mới làm thần chủ, tế luyện rồi mới đổi thần chủ, [34b] đổi thần chủ xong rồi mới thờ chung vào Thái Miếu, lễ tiết là như thế. Nhân Tông đã chôn từ tháng 6 năm trước, đến đấy đã mười bốn tháng, kỳ tế luyện cũng quá lâu rồi mà bây giờ mới làm thần chủ để thờ chung vào Thái Miếu, thế là để chậm và bất kính quá lắm.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Ngày Giáp Thân, người nung ngói ở cung Động Nhân là Nguyễn Nhân dâng con rùa mắt có sáu con ngươi, trên ức có hai chữ “Phổ nhạc”.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Xuống chiếu rằng nô tỳ của vương hầu và các quan không được cậy thế đánh đập quan quân và bách tính, kẻ nào phạm thì gia chủ phải tội đồ, nô sung làm quan nô.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Mùa đông, tháng 10, thăng cho Tả ty Phí Công Tín làm Chư vệ, ban cho họ Lý.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Tháng 12, người giữ voi là Chu Hội dâng rùa trắng.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Lấy Nội thường Đỗ Nguyên Thiện làm Tham tri chính sự, giữ phủ Thanh Hóa; Ngự khố thư gia Phạm Tín làm Viên ngoại lang.