Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thần Tông Hoàng Đế [42a42b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 之情生，如此則妾之母子能免於難乎？」帝因下詔曰：「皇子天祚，年雖幼冲，乃是嫡子，天下皆知。宜嗣朕業，太子天祿可封明道王。」[42a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … chi tình sinh, như thử tắc thiếp chi mẫu tử năng miễn ư nan hồ?” Đế nhân hạ chiếu viết: “Hoàng tử Thiên Tộ, niên tuy ấu xung, nãi thị đích tử, thiên hạ giai tri. Nghi tự trẫm nghiệp, Thái tử Thiên Lộc khả phong Minh Đạo vương”.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 二十六日，帝崩于永光殿，殯于殿之西陛。[42a*3*12]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Nhị thập lục nhật, đế băng vu Vĩnh Quang điện, tẫn vu điện chi tây bệ.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 群臣上尊號曰：「廣仁崇孝文武皇帝」，廟號神宗。[42a*4*10]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Quần thần thượng tôn hiệu viết: “Quảng Nhân Sùng Hiếu Văn Vũ Hoàng Đế”, miếu hiệu Thần Tông.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 冬，十月，朔，皇太子天祚即位于柩前，年方三歲，改元紹明元年。[42a*5*9]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Đông, thập nguyệt, sóc, Hoàng thái tử Thiên Tộ tức vị vu cữu tiền, niên phương tam tuế, cải nguyên Thiệu Minh nguyên niên.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 大赦。[42a*6*15]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Đại xá.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 尊母感聖夫人黎氏爲皇太后。[42a*6*17]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Tôn mẫu Cảm Thánh Phu nhân Lê thị vi Hoàng thái hậu.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 會國人盟于龍墀。[42a*7*10]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Hội quốc nhân minh vu Long Trì.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 遣使訃于宋。[42a*7*17]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Khiển sứ phó vu Tống.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 史臣吳士連曰：神宗乘盛業於先王，爲太平之 [42a*9*1] 天子，其舍嫡長之乳抱，欲立庶孽之長君，盖懲日童心之失，卒之志不獲遂者，[42b*1*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Thần Tông thừa thịnh nghiệp ư tiên vương, vi thái bình chi thiên tử, kì xá đích trưởng chi nhũ bão, dục lập thứ nghiệt chi trưởng quân, cái trừng tiền nhật đồng tâm chi thất, tốt chi chí bất hoạch toại giả,

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 徐文通之賂彰，[42b*2*14] 三夫人之辝直也。[42b*3*2]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Từ Văn Thông chi lộ chương, tam phu nhân chi từ trực dã. 

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 惜乎不立，召社稷大臣，委以托孤之寄耳。[42b*3*9]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Tích hồ bất lập, triệu xã tắc đại thần, ủy dĩ thác cô chi ký nhĩ.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 鳴呼！邪臣與内庭交好，以致敗人事者，自古有之。[42b*4*7]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Minh hô! Tà thần dữ nội đình giao hảo, dĩ trí bại nhân sự giả, tự cổ hữu chi.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 徐文通、三夫人此事不猶愈於教之以衛王請命耶？雖然傳世以嫡，古今通義，苟得賢輔如伊尹、周公輔太甲、成王，終有辭於永世矣。[42b*5*8]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Từ Văn Thông, tam phu nhân thử sự bất do dũ ư giáo chi dĩ Vệ vương thỉnh mệnh da? Tuy nhiên truyền thế dĩ đích, cổ kim thông nghĩa, cẩu đắc hiền phụ như Y Doãn, Chu Công phụ Thái Giáp, Thành Vương, chung hữu từ ư vĩnh thế hĩ.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 大越史記本紀全書卷之三終。[42b*9*1]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Đại Việt sử ký bản kỷ toàn thư quyển chi tam chung.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 … [42a] như thế thì mẹ con bọn thiếp tránh sao khỏi nạn?” Vua vì thế xuống chiếu rằng: ”Hoàng tử Thiên Tộ tuy tuổi còn thơ ấu, nhưng là con đích, thiên hạ đều biết, nên cho nối nghiệp của trẫm, còn thái tử Thiên Lộc thì phong làm Minh Đạo Vương”.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Ngày 26, vua đăng ở điện Vĩnh Quang, quàn ở thềm phía tây điện ấy. Các quan dâng tôn hiệu là Quảng Nhân Sùng Hiếu Văn Vũ Hoàng Đế, miếu hiệu là Thần Tông.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Mùa đông, tháng 10, ngày mồng 1, Hoàng thái tử Thiên Tộ lên ngôi ở trước linh cữu, bấy giờ mới lên ba tuổi. Đổi niên hiệu là Thiệu Minh năm thứ 1. Đại xá cho thiên hạ. Tôn mẹ là Cảm Thánh phu nhân họ Lê làm Hoàng thái hậu.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Hội thề quốc nhân ở Long Trì.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Sai sứ sang cáo phó với nhà Tống.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Thần Tông nối nghiệp lớn của tiên vương, làm thiên tử đời thái bình, [42b] bỏ con đích trưởng còn bú mớm, muốn lập con thứ đã trưởng thành, là lấy việc lầm lỗi khi trước mình còn non dạ làm răn, nhưng rốt cuộc chí ấy không thành. Việc Từ Văn Thông ăn hối lộ thì đã rõ ràng. Lời nói của ba phu nhân thế là thẳng thắn, nhưng tiếc rằng khi ấy không gọi ngay kẻ đại thần biết khuông phò xã tắc mà ủy thác con côi. Than ôi! Bề tôi gian tà giao kết với người ở trong cung đình để đến nỗi làm hỏng việc của người, từ xưa vẫn có. Song việc Từ Văn Thông và ba phu nhân này chẳng còn hơn việc dạy Vệ Vương¹ phải vâng mệnh ư? Tuy thế truyền ngôi cho con đích là lẽ thường xưa nay, nếu được người giúp là bậc hiền như Y Doãn, Chu Công giúp Thái Giáp và Thành Vương thì để tiếng khen đời sau mãi mãi.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Hết Quyển thứ ba Đại Việt sử ký bản kỷ toàn thư.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 ^⇡ 1 Chỉ Vệ Vương Đinh Toàn, con Đinh Tiên Hoàng.