Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Anh Tông Hoàng Đế [BK6, 11a11b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 盖國峻領諒江，元人两度入㓂，屢敗其兵，慮後來或有𭛁掘之患。[11a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Cái Quốc Tuấn lĩnh Lạng Giang, Nguyên nhân lưỡng độ nhập khấu, lũ bại kì binh, lự hậu lai hoặc hữu phát quật chi hoạn.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 其慮身後計又如此。[11a*2*7]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Kì lự thân hậu kế hựu như thử.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 又䏻為國薦賢，如野象、歇驕乃其家臣，預平烏馬兒、唆都；范五老、陳時見、張漢超、范覽、鄭愈、吳士常、阮世直軰出於門客，皆以文章政事名於時，盖有謀畧䧺武之資，而一心存忠義故也。[11a*2*15]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Hựu năng vi Quốc tiến hiền, như Dã Tượng, Yết Kiêu nãi kì gia thần, dự bình Ô Mã Nhi, Toa Đô; Phạm Ngũ Lão, Trần Thời Kiến, Trương Hán Siêu, Phạm Lãm, Trịnh Dũ, Ngô Sĩ Thường, Nguyễn Thế Trực bối xuất ư môn khách, giai dĩ văn chương chính sự danh ư thời, cái hữu mưu lược hùng vũ chi tư, nhi nhất tâm tồn trung nghĩa cố dã.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 觀聖宗陽問國峻之言曰：「賊勢如此，我可降之？」國峻曰：「先斷臣首然後降。」[11a*6*10]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Quan Thánh Tông dương vấn Quốc Tuấn chi ngôn viết: “Tặc thế như thử, ngã khả hàng chi?” Quốc Tuấn viết: “Tiên đoạn thần thủ nhiên hậu hàng”.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 故重興間有不世之功。[11a*7*19]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Cố Trùng Hưng gian hữu bất thế chi công.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 名聞北虜，每稱安南興道王而不名。[11a*8*9]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Danh văn Bắc Lỗ, mỗi xưng An Nam Hưng Đạo vương nhi bất danh.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 殁後，諒江州縣灾疹，人多禱之。[11a*9*4]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Một hậu, Lạng Giang châu huyện tai chẩn, nhân đa đảo chi.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 至今歲時，[11a*9*16] 國有㓂賊，致祭神祠，劎匣鳴，必大捷。[11b*1*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Chí kim tuế thời, quốc hữu khấu tặc, trí tế thần từ, kiếm tráp minh, tất đại tiệp.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 國峻嘗撰《兵家妙理要畧》書，以援諸裨将諭之以檄云：「余嘗聞之紀信以身大死而脱髙帝，由于以背受戈而蔽昭王。豫讓吞炭而復主讐，申蒯斷臂而赴國難，敬德一小生也，身翼太宗而得免世充之圍。[11b*1*15]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Quốc Tuấn thường soạn Binh gia diệu lí yếu lược thư, dĩ viện chư tì tướng, dụ chi dĩ hịch vân: “Dư thường văn chi, Kỷ Tín dĩ thân đại tử nhi thoát Cao Đế, Do Vu dĩ bối thụ qua nhi tế Chiêu Vương. Dự Nhượng thôn thán nhi phục chủ cừu, Thân Khoái đoạn tí nhi phó quốc nạn, Kính Đức nhất tiểu sinh dã, thân dực Thái Tông nhi đắc miễn Thế Sung chi vi.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 杲卿一遠臣也，口嚴祿山而不從逆賊之計。自古忠臣義士以身徇國何代無之。[11b*5*17]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Cảo Khanh nhất viễn thần dã, khẩu nghiêm Lộc Sơn nhi bất tòng nghịch tặc chi kế. Tự cổ trung thần nghĩa sĩ dĩ thân tuẫn quốc hà đại vô chi.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 設使數子區區為兒女子之態，從死牖下烏䏻名垂竹帛，與天地相為不朽哉！汝等世為将種，不曉文義，既聞其説，疑信相半，…… [11b*7*10]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Thiết sử số tử khu khu vi nhi nữ tử chi thái, tòng tử dũ hạ ô năng danh thùy trúc bạch, dữ thiên địa tương vi bất hủ tai! Nhữ đẳng thế vi tướng chủng, bất hiểu văn nghĩa, ký văn kì thuyết, nghi tín tương bán, …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 [11a] Quốc Tuấn giữ Lạng Giang, người Nguyên hai lần vào cướp, ông liên tiếp đánh bại chúng, sợ sau này có thể xảy ra tai họa đào mả chăng. Ông lo nghĩ tới việc sau khi mất lại như thế đấy.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Ông lại khéo tiến cử người tài giỏi cho đất nước, như Dã Tượng, Yết Kiêu là gia thần của ông, có dự công dẹp Ô Mã Nhi, Toa Đô. Bọn Phạm Ngũ Lão, Trần Thì Kiến, Trương Hán Siêu, Phạm Lãm, Trịnh Dũ, Ngô Sĩ Thường, Nguyễn Thế Trực vốn là môn khách của ông, đều nổi tiếng thời đó về văn chương và chính sự, bởi vì ông có tài mưu lược, anh hùng, lại một lòng giữ gìn trung nghĩa vậy. Xem như khi Thánh Tông vờ bảo Quốc Tuấn rằng: “Thế giặc như vậy, ta phải hàng thôi”. Quốc Tuấn trả lời: “[Bệ hạ] chém đầu tôi trước rồi hãy hàng”. Vì thế, đời Trùng Hưng, lập nên công nghiệp hiếm có. Tiếng vang đến giặc Bắc, chúng thường gọi ông là An Nam Hưng Đạo Vương mà không dám gọi tên. Sau khi mất rồi, các châu huyện ở Lạng Giang hễ có tai nạn bệnh dịch, nhiều người cầu đảo ông. Đến nay, mỗi khi [11b] đất nước có giặc vào cướp, đến lễ ở đền ông, hễ tráp đựng kiếm có tiếng kêu thì thế nào cũng thắng lớn.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Quốc Tuấn từng soạn sách Binh gia diệu lý yếu lược để dạy các tỳ tướng, dụ họ bằng bài hịch như sau:

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 “Ta từng nghe, Kỷ Tín đem mình chết thay, cứu thoát cho Cao Đế; Do Vu giơ lưng chịu giáo che chở cho Chiêu vương; Dự Nhượng nuốt than báo thù cho chủ¹; Thân Khoái chặt lấy tay cứu nạn cho nước²; Kính Đức, một chàng tuổi trẻ, thân phò Thái Tông thoát khỏi vòng vây Thế Sung³; Cảo Khanh, một bề tôi xa, miệng mắng Lộc Sơn, không theo mưu kế nghịch tặc⁴. Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ, bỏ mình vì nước, đời nào không có? Giả sử các bậc đó cứ khư khư theo thói nhi nữ thường tình thì cũng chết uổng nơi xó cửa, sao có thể lưu danh sử sách, để cùng bất hủ với đất trời?

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Các ngươi vốn nòi võ tướng không hiểu văn nghĩa, nghe những chuyện ấy, nửa tin nửa ngờ.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 ^⇡ 1 Dự Nhượng: là gia thần của Trí Bá nước Tấn thời Chiến Quốc. Trí Bá bị Triệu Tương Tử giết, Dự Nhượng đã nuốt than cho khác giọng, giả làm hành khất, mưu giết Trưng Tử để báo thù cho chủ.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 ^⇡ 2 Thân Khoái: là viên quan giữ ao cá cho Tề Trang Công đời Xuân Thu. Khi Trang Công bị Thôi Trữ giết, Thân Khoái cũng chết theo.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 ^⇡ 3 Kính Đức tức Uất Trì Cung là tướng của Đường Thái Tông (lúc ấy còn là Tần Vương Lý Thế Dân). Khi Thái Tông bị Vương Thế Sung vây đánh, Kính Đức xông lên chém tướng giặc, hộ vệ Thái Tông thoát khỏi vòng vây.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 ^⇡ 4 Nhan Cảo Khanh làm thái thú Thường Sơn, khi An Lộc Sơn nổi loạn đánh bị bắt, Cảo Khanh luôn miệng chửi An Lộc Sơn, bị Lộc Sơn cắt lưỡi.