Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Anh Tông Hoàng Đế [BK6, 16a16b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 十一日，皇子奣（鳥孟切）生。[16a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Thập nhất nhật, Hoàng tử Mạnh (điểu mạnh thiết) sinh.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 時，諸皇子皆不育，及奣生，帝托之瑞寳公主（即仁宗姑），主以時方厄運，遂托諸日燏（瑞寳兄）。日燏以為己任，撫視愛養，不啻己子。[16a*1*12]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thời, chư hoàng tử giai bất dục, cập Mạnh sinh, Đế thác chi Thụy Bảo công chúa (tức Nhân Tông cô) , Chúa dĩ thời phương ách vận, toại thác chư Nhật Duật (Thụy Bảo huynh). Nhật Duật dĩ vi kỷ nhiệm, phủ thị ái dưỡng, bất thí kỷ tử.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 日燏以長子名聖安，女子名聖奴，乃命皇子名聖生，盖欲已己子名相似也。皇子自幼保育，至宅帝位，日燏調護之功為多。[16a*3*20]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Nhật Duật dĩ trưởng tử danh Thánh An, nữ tử danh Thánh Nô, nãi mệnh Hoàng tử danh Thánh Sinh, cái dục dĩ kỷ tử danh tương tự dã. Hoàng tử tự ấu bảo dục, chí trạch đế vị, Nhật Duật điều hộ chi công vi đa.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 冬，十月，制武官戴巾衣新𬃑，文官戴皂丁字巾，從官戴青攢花巾，如舊制。文武官衣袖自九寸至一尺二寸，八寸以下不許用。[16a*6*9]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Đông, thập nguyệt, chế vũ quan đái cân y tân dạn, văn quan đái tạo đinh tự cân, tụng quan đái thanh toản hoa cân, như cựu chế. Văn võ quan y tụ tự cửu thốn chí nhất xích nhị thốn, bát thốn dĩ hạ bất hứa dụng.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 文武官不得着襜，從官不得着裳（青攢花巾有两金環，貼在两邊。）[16a*8*19]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Văn võ quan bất đắc trước xiêm, tụng quan bất đắc trước thường (thanh toản hoa cân hữu lưỡng kim hoàn, thiếp tại lưỡng biên).

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 辛丑，九年（元大德五年）。春，正月，詔文武金戴丁字巾，加紫𢄼間碧。[16b*1*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Tân Sửu, cửu niên (Nguyên Đại Đức ngũ niên). Xuân, chính nguyệt, chiếu văn võ kim đái đinh tự cân, gia tử tu gian bích.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 以天珍公主嫁威肃公文璧，[16b*2*6] 封文璧駙驥郎。[16b*2*17]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Dĩ Thiên Trân công chúa giá Uy Túc công Văn Bích, phong Văn Bích Phò ký lang.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 以陳時見為參知政事。[16b*3*5]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Dĩ Trần Thời Kiến vi Tham tri chính sự.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 𥘉，時見為諫議時，坐藏匿民丁󰰾。[16b*3*14]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Sơ, Thời Kiến vi Gián nghị thời, tọa tàng nặc dân đinh bãi.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 上念非故意，故有是命。[16b*4*8]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Thượng niệm phi cố ý, cố hữu thị mệnh .

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 二月，占城來貢貢。[16b*4*18]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Nhị nguyệt, Chiêm Thành lai cống .

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 三月，上皇遊方幸占城城。[16b*5*5]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Tam nguyệt, Thượng hoàng du phương hạnh Chiêm Thành.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 哀牢冦沱江。[16b*5*15]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Ai Lao khấu Đà Giang.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 遣范五老擊之，遇于芒枚，接戰擒獲甚眾。[16b*6*1]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Khiến Phạm Ngũ Lão kích chi, ngộ vu Mang Mai, tiếp chiến cầm hoạch thậm chúng.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 拜五老為親衛大将軍，賜龜符。[16b*6*17]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Bái Ngũ Lão vi Thân vệ đại tướng quân, tứ quy phù .

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 夏，四月，旱。録囚。雨。[16b*7*12]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Hạ, tứ nguyệt, hạn. Lục tù. Vũ .

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 封興讓大王長子光朝為文惠王。[16b*8*1]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Phong Hưng Nhượng Đại vương trưởng tử Quang Triều vi Văn Huệ vương .

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 冬，十一月，上皇至自占城，陳䧺韜復為參知政事，尋除左僕射。[16b*8*15]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Đông, thập nhất nguyệt, Thượng hoàng chí tự Chiêm Thành, Trần Hùng Thao phục vi Tham tri chính sự, tầm trừ Tả bộc xạ.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 [16a] Ngày 21, hoàng tử Mạnh sinh.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Bấy giờ, các hoàng tử đều không nuôi được, đến khi Mạnh sinh, vua nhờ công chúa Thụy Bảo (tức là cô của Nhân Tông) nuôi hộ. Nhưng công chúa cho là bấy giờ bà đương có vận hạn, lại nhờ Nhật Duật nuôi (Nhật Duật là anh công chúa Thụy Bảo). Nhật Duật coi là trách nhiệm của mình, chăm sóc, nuôi nấng, không khác gì con mình. Nhật Duật nghĩ rằng con trưởng của mình tên là Thánh An, con gái tên là Thánh Nô, mới đặt tên cho hoàng tử là Thánh Sinh, vì muốn [tên hoàng tử] cũng giống với tên con mình. Hoàng tử từ bé nhờ nuôi nấng, đến khi lên ngôi vua, công chăm nom của Nhật Duật rất nhiều.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Mùa đông, tháng 10, quy định kiểu mũ áo mới của quan văn võ. Quan văn thì đội mũ chữ đinh màu đen, tụng quan thì đội mũ toàn hoa màu xanh vẫn như quy chế cũ. Ống tay áo của các quan văn võ rộng 9 tấc đến 1 thước 2 tấc, không cho dùng từ 8 tấc trở xuống. Các quan văn võ không được mặc xiêm, tụng quan không được mặc thường (mũ toàn hoa xanh có hai vòng vàng đính vào hai bên).

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 [16b] Tân Sửu, [Hưng Long] năm thứ 9 [1301], (Nguyên Đại Đức năm thứ 5).

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Mùa xuân, tháng giêng, xuống chiếu rằng các quan văn võ đều đội mũ chữ đinh, thêm miếng lụa bọc tóc màu tía xen màu biếc.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Gả công chúa Thiên Trân cho Uy Túc công Văn Bích¹, phong Văn Bích làm Phò ký lang.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Lấy Trần Thì Kiến làm Tham tri chính sự. Trước đó, khi Thì Kiến làm gián nghị, can tội chứa giấu dân đinh bị bãi chức, vua nghĩ không phải là cố ý, nên có lệnh này.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Tháng 2, Chiêm Thành sang cống.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Tháng 3, Thượng hoàng vân du các nơi, sang Chiêm Thành.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Ai Lao sang cướp Đà Giang, sai Phạm Ngũ Lão đi đánh, gặp quân giặc ở Mường Mai², giao chiến, bắt được rất nhiều. Phong Ngũ Lão làm Thân vệ đại tướng quân, ban cho quy phù.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Mùa hạ, tháng 4, hạn hán. Soát tù. Có mưa.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Phong con trưởng của Hưng Nhượng Đại Vương là Quang Triều làm Văn Huệ Vương.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Mùa đông, tháng 11, Thượng hoàng từ Chiêm Thành trở về.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Trần Hùng Thao lại được làm Tham tri chính sự, rồi được cử làm Tả bộc xạ.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 ^⇡ 1 Văn Bích: là con Đạo Tái, cháu Quang Khải.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 ^⇡ 2 Mường Mai: nay là đất huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình.