Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Anh Tông Hoàng Đế [BK6, 20a20b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 詔宗正府定皇宗玉牒。[20a*1*2]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Chiếu Tông chính phủ định hoàng tông ngọc điệp.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 乙巳，十三年（元大德九年）。春，正月，册皇第四子奣為東宫太子，仍製藥石箴賜之。[20a*2*1]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Ất Tị thập tam niên (Nguyên Đại Đức cửu niên). Xuân, chính nguyệt, sách Hoàng đệ tứ tử Mạnh vi Đông cung thái tử, những chế dược thạch châm tứ chi.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 二月，占城遣制蒲苔及部黨百餘人奉表進金銀奇香異物，求定聘禮。[20a*3*12]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Nhị nguyệt, Chiêm Thành khiến Chế Bồ Đài cập bộ đảng bách dư nhân phụng biểu tiến kim ngân kì hương dị vật, cầu định sính lễ.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 朝臣以為不可，獨文肅王道載主其議。[20a*5*1]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Triều thần dĩ vi bất khả, độc Văn Túc vương Đạo Tái chủ kì nghị.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 陳克終賛成之，其議遂决。[20a*5*16]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Trần Khắc Chung tán thành chi, kì nghị toại quyết.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 三月，羅回國使進輦羅布等物。[20a*6*8]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Tam nguyệt, La Hồi quốc sứ tiến liễn la bố đẳng vật.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 以陳時見為左僕射。[20a*7*2]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Dĩ Trần Thời Kiến vi Tả bộc xạ.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 時，有讀簿陳具，性寬厚謹愿，善皷琴弩射及蹴踘戲。[20a*7*11]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Thời, hữu độc bạ Trần Cụ, tính khoan hậu cẩn nguyện, thiện cổ cầm nỗ xạ cập xúc cúc hí.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 帝皆命教太子。[20a*8*12]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Đế giai mệnh giáo Thái tử.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 具每将皷琴，則先剪絲頭更為緊繫，然後皷之。[20a*8*18]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Cụ mỗi tương cổ cầm, tắc tiên tiễn ti đầu cánh vi khẩn hệ, nhiên hậu cổ chi.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 或問其 [20a*9*17] 故，[20b*1*1] 曰：「曲未終而絲斷為之奈何？」[20b*1*2]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Hoặc vấn kì cố, viết: “Khúc vị chung nhi ti đoạn vi chi nại hà?” 

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 其造毬子，則以衡秤皮辨，使十二辨相埒，惟納豚胞口頭三辨，則少簿而輕，以當胞頭之重，故毬子蹴之，其辨在上，至下來如𥘉，不曾施轉。[20b*1*13]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Kì tạo cầu tử, tắc dĩ hoành xứng bì biện, sử thập nhị biện tương liệt, duy nạp độn bào khẩu đầu tam biện, tắc thiếu bạ nhi khinh, dĩ đương bào đầu chi trọng, cố cầu tử xúc chi, kì biện tại thượng, chí hạ lai như sơ, bất tằng thi chuyển.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 世之弩射，其立腳與弓射同，所謂「丁」字不成，「八」字不正者也。[20b*4*9]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Thế chi nỗ xạ, kì lập cước dữ cung xạ đồng, sở vị “đinh” tự bất thành, “bát” tự bất chính giả dã.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 具則平立而射，曰：「凡弓射，左手向前執弝，右手向後換絃，其身巳偏側，故其脚亦偏側，弩射則平施於前，故執而射者，身自平直，何故脚反偏側哉。」[20b*5*13]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Cụ tắc bình lập nhi xạ, viết: “Phàm cung xạ, tả thủ hướng tiền chấp bả, hữu thủ hướng hậu hoán huyền, kì thân tị thiên trắc, cố kì cước diệc thiên trắc, nỗ xạ tắc bình thi ư tiền, cố chấp nhi xạ giả, thân tự bình trực, hà cố cước phản thiên trắc tai”.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 其所居屋及所乘船，每两門相對，安置陳設亦相對，皆要平正，盖其本 …… [20b*8*12]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Kì sở cư ốc cập sở thừa thuyền, mỗi lưỡng môn tương đối, an trí trần thiết diệc tương đối, giai yếu bình chính, cái kì bản …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 [20a] Xuống chiếu cho phủ Tông chính soạn ngọc phả của họ vua.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Ất Tỵ, [Hưng Long] năm thứ 13 [1305], (Nguyên Đại Đức năm thứ 9).

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Mùa xuân, tháng giêng, sách phong hoàng tử thứ tư là Mạnh làm Đông cung thái tử, (vua) làm bài Dược thạch châm¹ ban cho.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Tháng 2, Chiêm Thành sai Chế Bồ Đài và bộ đảng hơn trăm người dâng hiến vàng bạc, hương quý, vật lạ làm lễ vật cầu hôn. Các quan trong triều đều cho là không nên, duy có Văn Túc Vương Đạo Tái chủ trương bàn việc đó, Trần Khắc Chung tán thành, việc bàn mới quyết.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Tháng 3, nước La Hồi² sai người dâng vải liễn la và các thứ khác.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Lấy Trần Thì Kiến làm Tả bộc xạ.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Bấy giờ có viên độc bạ là Trần Cụ tính khoan hậu, cẩn thận, thật thà, giỏi nghề đánh cá, bắn nỏ và chơi cầu. Vua sai dạy thái tử các nghề ấy.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Cụ mỗi khi sắp đánh đàn, thì trước hết cắt đầu dây, buộc lại cho chặt dây rồi sau mới gảy. Có người hỏi [20b] cớ làm sao, Cụ trả lời: “Nếu khúc đàn chưa hết mà dây đứt thì làm thế nào?”.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Cụ làm cầu thì cân nhắc các múi da, cho mười hai múi cân nhau, duy ba múi ở miệng cầu lỗ là chỗ bỏ cái bong lợn vào thì hơi mỏng và nhẹ, để cân với sức nặng ở đầu bong bóng, cho nên khi đá cầu, múi nào ở trên đến lúc rơi xuống đất lại nguyên như cũ, không bao giờ chuyển khác.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Người đời bắn nỏ, chân đứng cũng như bắn cung, tức là kiểu chữ “đinh” không thành, chữ “bát” không ngay. Cụ thì đứng ngay ngắn mà bắn và bảo mọi người: ”Phàm bắn cung thì tay trái giơ ra phía trước nắm lấy thân cung, tay phải kéo dây cung về phía sau, mình đã nghiêng thì chân cũng phải lệch, còn bắn nỏ thì đưa cân bằng ra phía trước, cho nên khi cầm nỏ mà bắn, thân mình ngay ngắn, thì cớ gì chân lại phải đứng lệch?”.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Nhà ông ta ở và thuyền ông ta đi, đều có hai cửa đối nhau, xếp đặt, bày biện các thứ cũng cân đối và phải ngay ngắn, vì là bản …

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 ^⇡ 1 Dược thạch châm: nghĩa là bài châm khuyên răn, có tác dụng như thuốc thang.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 ^⇡ 2 La Hồi: có lẽ là nước La Hộc (Lava) ở Laphuri, Thái Lan.