Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Anh Tông Hoàng Đế [BK6, 27a27b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 史臣吳士連曰：朝廷以嚴為主。[27a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Triều đình dĩ nghiêm vi chủ.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 梓宫𭛁引，何假於宰相辟人，有司用計而後得行哉！盖陳家寬厚有餘，而嚴重不足故也。[27a*1*13]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Tử cung phát dẫn, hà giả ư Tể tướng bích nhân, hữu ti dụng kế nhi hậu đắc hành tai! Cái Trần gia khoan hậu hữu dư, nhi nghiêm trọng bất túc cố dã.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 仁宗舍利之藏寶 [27a*4*2] 也，有僧智通奉侍焉。[27a*4*18]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Nhân Tông xá lợi chi tàng bảo tháp dã, hữu tăng Trí Thông phụng thị yên.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 𥘉，仁宗出家時，超類寺僧智通燃臂自掌至入肘，儼然無變容。[27a*6*4]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Sơ, Nhân Tông xuất gia thời, Siêu Loại tự tăng Trí Thông nhiên tí tự chưởng chí nhập trửu, nghiễm nhiên vô biến dung.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 仁宗臨觀，智通設坐而󰥭曰：「臣僧燃燈也。」[27a*7*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Nhân Tông lâm quan, Trí Thông thiết tọa nhi bái viết: “Thần tăng nhiên đăng dã”.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 燈畢，回院熟睡，睡覺火腫旋愈。[27a*7*13]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Đăng tất, hồi viện thục thụy, thụy giác hỏa thũng toàn dũ.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 至是仁宗崩，乃入安子山奉侍舍利寶㙮。[27a*8*10]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Chí thị Nhân Tông băng, nãi nhập Yên Tử sơn phụng thị xá lợi bảo tháp.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 明宗時燒身死。[27a*8*17]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Minh Tông thời thiêu thân tử.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 是歲，大水。饑。[27a*9*2]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thị tuế, đại thuỷ. Cơ.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 辛亥，十九年 [27b*1*1]（元至大四年）。置鑚金剛都，刺三字於額依真上都例。[27b*1*6]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Tân Hợi, thập cửu niên (Nguyên Chí Đại tứ niên). Trí Toản kim cương đô, thích tam tự ư ngạch, y Chân thượng đô lệ.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 天属有浮屠，上下都。[27b*2*5]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Thiên Thuộc hữu Phù đồ, thượng hạ đô.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 納胡僧瑜祗󰜏藍女入宫。僧嘗於仁宗時來，容貌蒼古，自言三百嵗，䏻跏趺浮水上，又䏻縮五臟於胷膈間，令腹中枵然虛空，但腹皮與脊骨在。止食硫黄𡧸芥薺，居數年還國。[27b*2*14]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Nạp Hồ tăng Du Chi Bà Lam nữ nhập cung. Tăng thường ư Nhân Tông thời lai, dung mạo thương cổ, tự ngôn tam bách tuế, năng gia phu phù thủy thượng, hựu năng súc ngũ tạng ư hung cách gian, lệnh phục trung hiêu nhiên hư không, đản phục bì dữ tích cốt tại. Chỉ thực lưu hoàng mật giới tề, cư số niên hoàn quốc.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 至是又來，帝以其女多羅聲入宫。[27b*6*5]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Chí thị hựu lai, Đế dĩ kì nữ Đa La Thanh nhập cung.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 僧竟死於京師（明宗時，有胡僧名菩提室理來，亦䏻浮水偃卧，而浮與瑜祗不同。）[27b*6*18]）

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Tăng cánh tử ư Kinh sư (Minh Tông thời, hữu Hồ tăng danh Bồ Đề Thất Lý lai, diệc năng phù thủy yển ngọa, nhi phù dữ Du Chi bất đồng).

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 冬，十二月，帝親征占城，以其主制至反側也 [27b*7*32]（一名制鷙。）

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Đông, thập nhị nguyệt, Đế thân chinh Chiêm Thành, dĩ kì chủ Chế Chí phản trắc dã (nhất danh Chế Chí).

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 壬子，二十年（元仁宗愛育黎拔力八達皇慶元年）春，正月，十七日，日 …… [27b*9*1]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Nhâm Tí, nhị thập niên (Nguyên Nhân Tông Ái Dục Lê Bạt Lực Bát Đạt Hoàng Khánh nguyên niên). Xuân, chính nguyệt, thập thất nhật, nhật …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 [27a] Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Triều đình cốt phải nghiêm. Rước đưa linh cữu thì cần gì phải đến tể tướng dẹp người, hữu ty dùng kế mới đi được? Là bởi nhà Trần khoan hậu thì có thừa mà nghiêm khắc thì không đủ vậy!

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Xá lỵ của Nhân Tông đưa cất vào bảo tháp, có sư Trí Thông phụng hầu. Trước đây, khi Nhân Tông xuất gia, sư chùa Siêu Loại là Trí Thông tự đốt cánh tay mình, từ bàn tay đến tận khuỷu tay, vẫn ung dung không biến sắc. Nhân Tông vào xem, Trí Thông đặt chỗ cho vua ngồi, lạy và nói: “Thần tăng đốt đèn đó! Đốt đèn xong, về viện ngũ kỹ, ngũ dậy, chỗ bỏng lửa phồng lên sẽ khỏi hết”.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Đến đây, Nhân Tông băng, Trí Thông liền sai vào núi Yên Tử ở hầu bảo tháp chứa xá lỵ. Đến đời Minh Tông, ông tự thiêu mà chết.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Năm này nước to, đói.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 [27b] Tân Hợi, [Hưng Long] năm thứ 19 [1311], (Nguyên Chí Đại năm thứ 4).

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Đặt đô Toàn kim cương, thích ba chữ ở trán, theo lệ Chân thượng đô, Quân Thiên thuộc có đô Phù đồ thượng và đô Phù đồ hạ.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Nhận con gái của nhà sư người Hồ là Du Chi Bà Lam vào cung.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Sư đã sang ta vào thời Nhân Tông, vẻ người già nua, tự nói là 300 tuổi, có thể ngồi xếp bằng nổi trên mặt nước, lại có thể thu cả ngũ tạng lên ngực, làm cho trong bụng lép kẹp, chỉ còn da bụng và xương sống thôi. Sư chỉ ăn lưu hoàng, mật, rau dưa, ở mấy năm thì về nước, đến nay lại sang ta. Vua lấy con gái sư là Đa La Thanh vào cung. Nhà sư sau mất ở Kinh sư.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 (Đời Minh Tông có sư người Hồ là Bồ Đề Thất Lý sang ta, cũng có thể giống nổi trên mặt nước, nhưng nằm ngửa mà nổi, không giống nhà sư Du Chi).

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Mùa đông, tháng 12, vua thân đi đánh Chiêm Thành, vì chúa nước ấy là Chế Chí 制 至 (có sách ghi là 制鷙) phản trắc.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Nhâm Tý, [Hưng Long] năm thứ 20 [1312], (Nguyên Nhân Tông Ái Dục Lê Bạt Lực Bát Đạt Hoàng Khánh năm thứ 1).

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Mùa xuân, tháng giêng, ngày 17, mặt trời …