Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Anh Tông Hoàng Đế [BK6, 8a8b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 中帝首。[8a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … trúng Đế thủ.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 從者曰：「乘輿在此。」[8a*1*4]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Tòng giả viết: “Thừa dư tại thử”.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 彼知方散走。[8a*1*11]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Bỉ tri phương tán tẩu.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 一日，上皇見帝首瘡痕，詰之，具以實對。[8a*1*16]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Nhất nhật, Thượng hoàng kiến Đế thủ sang ngân, cật chi, cụ dĩ thực đối.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 上皇噴噴久之。[8a*2*12]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Thượng hoàng phún phún cửu chi .

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 印行《佛教法事、《道塲新文》，及《公文格式》頒天下。[8a*2*19]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Ấn hành Phật giáo pháp sự, Đạo trường tân văn, cập Công văn cách thức phân thiên hạ .

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 九月，詔庚寅、辛卯年至此凡賣田土及買家人為奴，聽贖。[8a*3*19]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Cửu nguyệt, chiếu Canh Dần, Tân Mão niên chí thử, phàm mại điền thổ cập mãi gia nhân vi nô, thính chuộc.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 若過年此不得贖。[8a*5*3]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Nhược quá niên thử bất đắc chuộc .

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 詔天下士人習學業待試。[8a*5*11]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Chiếu thiên hạ sĩ nhân tập học nghiệp đãi thí.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 以内官陳䧺韜參知政事，同知聖慈宫左司事。[8a*6*3]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Dĩ Nội quan Trần Hùng Thao tham tri chính sự, Đồng tri Thánh Từ cung tả ti sự.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 後，坐批簿出人罪󰰾。[8a*7*2]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Hậu, tọa phê bạ xuất nhân tội bãi.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 庚子，八年（元大德四年）。春，正月，二十七日，地震者三，自申至子止。[8a*8*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Canh Tí, bát niên (Nguyên Đại Đức tứ niên). Xuân, chính nguyệt, nhị thập thất nhật, địa chấn giả tam, tự Thân chí Tí chỉ.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 閏三月，陳國康卒。[8a*9*6]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Nhuận tam nguyệt, Trần Quốc Khang tốt.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 國康嘗𬋩演州，選 [8a*9*13] 州女有姿色者為姬妾，故其次子惠義、國貞等皆演州女所出。[8b*1*1]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Quốc Khang thường quản Diễn Châu, tuyển châu nữ hữu tư sắc giả vi cơ thiếp, cố kì thứ tử Huệ Nghĩa, Quốc Trinh đẳng giai Diễn Châu nữ sở xuất.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 厥後，演州知州皆以國康子孫為之。[8b*2*6]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Quyết hậu, Diễn Châu tri châu giai dĩ Quốc Khang tử tôn vi chi.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 及苗裔之嗣，始用州人涖事。[8b*3*1]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Cập miêu duệ chi tự, thủy dụng châu nhân lị sự .

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 夏，四月（缺日干），日盪。[8b*3*13]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Hạ, tứ nguyệt (khuyết nhật can), nhật đãng .

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 五月十，六日，詔凡朝班文武皆有批字，而無帳下印者，减一資，擊賊之功不减。（盖驗失印時所賜帖。）[8b*4*4]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Ngũ nguyệt thập, lục nhật, chiếu phàm triều ban văn võ giai hữu phê tự, nhi vô trướng hạ ấn giả, giảm nhất tư, kích tặc chi công bất giảm. (Cái nghiệm thất ấn thời sở tứ thiếp).

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 洪路婦女生男两頭。[8b*6*6]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Hồng lộ phụ nữ sinh nam lưỡng đầu.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 六月，二十四日，星隕。[8b*6*15]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Lục nguyệt, nhị thập tứ nhật, tinh vẫn.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 興道大王卧病。[8b*7*2]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Hưng Đạo Đại vương ngọa bệnh.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 帝幸其第問曰：「如有不諱，北寇來侵，其策安在？」對曰：「昔趙武立國，漢帝加兵，小民清野，大軍出廉、欽，擊長沙，短兵襨後，此 …… [8b*7*8]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Đế hạnh kì đệ vấn viết: “Như hữu bất húy, Bắc khấu lai xâm, kì sách an tại?” Đối viết: “Tích Triệu Vũ lập quốc, Hán Đế gia binh, tiểu dân thanh dã, đại quân xuất Liêm, Khâm, kích Trường Sa, đoản binh phức hậu, thử …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 … [8a] trúng vào đầu vua. Người theo hầu thét lên: “Kiệu vua đấy”. Bọn chúng biết nhà vua, mới tan chạy cả. Một hôm, thượng hoàng thấy đầu vua có vết thương, vặn hỏi, vua cứ thực mà thưa. Thượng hoàng giận giữ hồi lâu.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 In các sách Phật giáo pháp sự, Đạo trường tân văn và Công văn cách thức ban hành trong cả nước.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Tháng 9, xuống chiếu rằng từ năm Canh Dần (1290), Tân Mão (1291) đến nay, phàm bán ruộng đất và mua gia nhân làm nô thì cho được chuộc, nếu để quá năm nay thì không cho chuộc nữa.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Xuống chiếu cho sĩ nhân trong nước ôn luyện để đợi thi.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Lấy nội quan Trần Hùng Thao làm Tham tri chính sự, đồng tri Thánh Từ cung tả ty sự. Sau Hùng Thao can tội phê án tha người nên bãi chức.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Canh Tý, [Hưng Long] năm thứ 8 [1300], (Nguyên Đại Đức năm thứ 8).

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Mùa xuân, tháng giêng, ngày 27, động đất 3 lần, suốt từ giờ thân đến giờ tý mới thôi.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Tháng 3 nhuận, Trần Quốc Khang chết.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Quốc Khang từng cai trị Diễn Châu, chọn [8b] con gái đẹp trong châu làm vợ lẽ nàng hầu, nên các con thứ như Huệ Nghĩa, Quốc Trinh đều do các bà Diễn Châu sinh ra. Về sau chức Tri châu Diễn Châu đều do con cháu Quốc Khang làm cả. Đến khi dòng giống thiếu người nối dõi, mới dùng người trong châu làm chức ấy.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Mùa hạ, tháng 4 (không chép ngày), mặt trời rung động.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Tháng 5, ngày 16, xuống chiếu rằng các quan văn võ trong triều ai mới có chữ phê mà không có ấn trướng hạ¹ thì phải giảm 1 tư, người có công đánh dẹp thì không phải giảm (đó là xét những thiếp ban cho trong thời gian mất ấn).

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Người đàn bà lộ Hồng đẻ một con trai có hai đầu.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Tháng 6, ngày 24, sao sa.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 Hưng Đạo Vương ốm. Vua ngự tới nhà thăm, hỏi rằng:

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 “Nếu có điều chẳng may, mà giặc phương Bắc lại sang xâm lược thì kế sách như thế nào”.

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 Vương trả lời:

¶ 62 Leave a comment on paragraph 62 0 “Ngày xưa Triệu Vũ dựng nước, vua Hán cho quân đánh, nhân dân làm kế “thanh d㔲, đại quân ra Khâm Châu, Liêm Châu đánh vào Trường Sa, còn đoản binh thì đánh úp phía sau. Đó là …

¶ 63 Leave a comment on paragraph 63 0 ^⇡ 1 Ấn trướng hạ: con dấu đóng trong khi hành quân, đánh dẹp.

¶ 64 Leave a comment on paragraph 64 0 ^⇡ 2 Thanh dã: làm vườn không nhà trống, khiến quân xâm lược tới không có một nguồn hậu cần tại chỗ nào.