Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Dụ Tông Hoàng Đế (Phụ: Hôn Đức Công Dương Nhật Lễ) [BK7, 25a25b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 彦有一畆，種蒜薤等菜價賣，名其方曰蒜圜（至今尚存），及造扇子價賣如之。[25a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … ngạn hữu nhất mẫu, chủng toán giới đẳng thái giá mại, danh kì phương viết Toán Viên (chí kim thượng tồn), cập tạo phiến tử giá mại như chi.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 〇二月，彗星見北方。[25a*2*10]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 〇 Nhị nguyệt, tuệ tinh hiện Bắc phương.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 〇三月，占城劫掠化州。[25a*2*18]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Tam nguyệt, Chiêm Thành kiếp lược Hóa Châu.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 〇夏，四月，命杜子平定補林平、順化軍及繕完化州城。[25a*3*8]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 〇 Hạ, tứ nguyệt, mệnh Đỗ Tử Bình định bổ Lâm Bình, Thuận Hóa quân cập thiện hoàn Hóa Châu thành.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 〇五月，雷震天安殿。[25a*4*10]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 〇 Ngũ nguyệt, lôi chấn Thiên An điện.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 〇自五月至秋七月，旱。[25a*4*18]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 〇 Tự ngũ nguyệt chí thu thất nguyệt, hạn.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 錄囚。[25a*5*7]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Lục tù.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 大雨。[25a*5*9]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Đại vũ.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 詔免天下今年租税之半。[25a*5*11]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Chiếu miễn thiên hạ kim niên tô thuế chi bán.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 〇八月，以行遣范師孟知樞𡧸院事。[25a*6*3]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 〇 Bát nguyệt, dĩ Hành khiển Phạm Sư Mạnh tri Khu mật viện sự.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 大饑。[25a*6*17]，

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Đại cơ.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 詔富家進粟賑貧民，賜爵有差。[25a*6*19]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Chiếu phú gia tiến túc chẩn bần dân, tứ tước hữu sai.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 〇九月，帝幸天長府。[25a*7*13]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 〇 Cửu nguyệt, Đế hạnh Thiên Trường phủ.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 民有疾疫，賜官藥及錢米有差。[25a*8*1]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Dân hữu tật dịch, tứ quan dược cập tiền mễ hữu sai.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 （藥有名紅玉霜丸，能蠲除百疾，貧人能聽來，賜藥二丸，錢二陌，米二升。）[25a*8*13]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 (Dược hữu danh Hồng ngọc sương hoàn, năng quyên trừ bách tật, bần nhân năng thính lai, tứ dược nhị hoàn, tiền nhị mạch, mễ nhị thăng).

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 〇冬，十月，天健山崩。[25a*9*16]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 〇 Đông, thập nguyệt, Thiên Kiện sơn băng.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 〇十二月，[25a*9*24] 以杜子平同知門下。[25b*1*1]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 〇 Thập nhị nguyệt, dĩ Đỗ Tử Bình Đồng tri môn hạ.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 癸卯，六年（元至正二十三年）春，二月，詔選民丁充補諸路軍。[25b*2*1]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Quý Mão, lục niên (Nguyên Chí Chính nhị thập tam niên). Xuân, nhị nguyệt, chiếu tuyển dân đinh sung bổ chư lộ quân.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 〇三月，試士人，以文藝充舘閣。[25b*3*3]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 〇 Tam nguyệt, thí sĩ nhân dĩ văn nghệ, sung quán các.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 試吏員以書寫充省院属。[25b*3*14]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Thí lại viên dĩ thư tả, sung sảnh viện thuộc.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 〇追贈少保張漢超為太傅。[25b*4*6]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 〇 Truy tặng Thiếu bảo Trương Hán Siêu vi Thái phó.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 〇夏，五月，還鄒庚前職爵。[25b*4*17]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 〇 Hạ, ngũ nguyệt, hoàn Trâu Canh tiền chức tước.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 〇六月，没籍大來社寨主吳引家。[25b*5*8]

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 〇 Lục nguyệt, một tịch Đại Lai xã trại chủ Ngô Dẫn gia.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 初，引父於明宗時，得蜈蚣大珠，󰅾來雲屯，商舶為之傾，舶主欲得奇貨盡於所有買之。[25b*6*1]

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Sơ, Dẫn phụ ư Minh Tông thời, đắc ngô công đại châu, đái lai Vân Đồn, thương bách vi chi khuynh, bách chủ dục đắc kì hóa tận ư sở hữu mãi chi.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 引自此致富，明宗以月山公主適之。[25b*7*15]

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Dẫn tự thử trí phú, Minh Tông dĩ Nguyệt Sơn Công chúa thích chi.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 引特其富，通滛别女，又有欺公主語。[25b*8*10]

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Dẫn đặc kì phú, thông dâm biệt nữ, hựu hữu khi công chúa ngữ.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 公主以聞，[25b*9*5] 免死，没其家産。[25b*9*9]

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Công chúa dĩ văn, miễn tử, một kì gia sản.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 〇冬，十月，鑿 …… [25b*9*16]

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 〇 Đông, thập nguyệt, tạc …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 … [25a] để trồng hành, tỏi rau dưa đem bán, gọi tên phường ấy là Vườn Tỏi¹ (đến nay vẫn còn) và làm quạt đem bán cũng như thế.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 Tháng 2, sao chổi thấy ở phương Bắc.

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 Tháng 3, Chiêm Thành cướp Hóa Châu.

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 Mùa hạ, tháng 4, sai Đỗ Tử Bình duyệt bổ quân ở Lâm Bình, Thuận Hóa và đắp thành Hóa Châu.

¶ 62 Leave a comment on paragraph 62 0 Tháng 5, sét đánh điện Thiên An.

¶ 63 Leave a comment on paragraph 63 0 Từ tháng 5 đến tháng 7 mùa thu, hạn hán. Soát tù. Mưa to. Xuống chiếu miễn cho cả nước một nửa tô thuế năm ấy.

¶ 64 Leave a comment on paragraph 64 0 Tháng 8, lấy Hành khiển Phạm Sư Mạnh làm tri Khu mật viện sự.

¶ 65 Leave a comment on paragraph 65 0 Đói to. Xuống chiếu cho các nhà giàu dâng thóc để phát chẩn cho dân nghèo, ban tước theo thứ bậc khác nhau.

¶ 66 Leave a comment on paragraph 66 0 Tháng 9, vua ngự đến phủ Thiên Trường. Dân có ai ốm thì được ban thuốc công và tiền gạo, ít nhiều khác nhau. (Thuốc có tên là viên Hồng ngọc sương, trừ bách bệnh. Dân nghèo ai nghe tin đến được thì được ban 2 viên thuốc, 2 tiền và 2 thăng gạo).

¶ 67 Leave a comment on paragraph 67 0 Mùa đông tháng 10, núi Thiên Kiện² lở.

¶ 68 Leave a comment on paragraph 68 0 Tháng 12, [25b] lấy Đỗ Tử Bình làm Đồng tri môn hạ.

¶ 69 Leave a comment on paragraph 69 0 Quý Mão, [Đại Trị], năm thứ 6 [1363], (Nguyên Chí Chính năm thứ 23).

¶ 70 Leave a comment on paragraph 70 0 Mùa xuân, tháng 2, xuống chiếu chọn dân đinh bổ sung quân các lộ.

¶ 71 Leave a comment on paragraph 71 0 Tháng 3, thi học trò, hỏi văn nghệ để lấy người bổ sung vào quán các. Thi lại viên bằng viết chữ, lấy làm thuộc viên các sảnh, viện.

¶ 72 Leave a comment on paragraph 72 0 Truy tặng Thiếu bảo Trương Hán Siêu chức thái phó.

¶ 73 Leave a comment on paragraph 73 0 Mùa hạ, tháng 5, trả lại cho Trâu Canh chức tước cũ.

¶ 74 Leave a comment on paragraph 74 0 Tháng 6, tịch thu gia sản của Ngô Dẫn, trại chủ xã Đại Lai.

¶ 75 Leave a comment on paragraph 75 0 Trước đây, về đời Minh Tông, cha Dẫn bắt được viên ngọc rết rất đẹp, đem đến Vân Đồn, các thuyền buôn tranh nhau mua. Một người chủ thuyền muốn được vật lạ đó, dốc hết của cải để mua. Dẫn do vậy trở nên giàu có. Minh Tông đem công chúa Nguyệt Sơn gả cho Dẫn. Dẫn cậy giàu có thông dâm với người con gái khác, lại có những lời lăng nhục công chúa. Công chúa đem việc ấy tâu vua. Dẫn được tha tội chết, nhưng bị tịch thu gia sản.

¶ 76 Leave a comment on paragraph 76 0 Mùa đông, tháng 10, đào …

¶ 77 Leave a comment on paragraph 77 0 ^⇡ 1 Nguyên văn là Toán Viên. Đến đời Lê, ở Thăng Long vẫn còn phường Toán Viên. Hai bài thơ trong Lã Đường di tập của Thái Thuận nói về phường Toán Viên đều nhắc đến Cửa Bắc và Hồ Tây. Có lẽ phường này ở ven Hồ Tây, gần cửa Bắc, chứ không phải là ở Láng như nhiều người thường nghĩ.

¶ 78 Leave a comment on paragraph 78 0 ^⇡ 2 Núi Thiên Kiện: còn có tên là núi Địa Cận, ở xã Thiên Kiện, huyện Thanh Liêm, tỉnh nam Hà.