Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Duệ Tông Hoàng Đế [BK7, 46a46b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 海入，直犯京師。[46a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … hải nhập, trực phạm Kinh sư.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 十二日，賊又引軍還，出大[安]海口遭風溺死甚眾。[46a*1*7]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thập nhị nhật, tặc hựu dẫn quân hoàn, xuất Đại [An] hải khẩu tao phong, nịch tử thậm chúng.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 〇秋，九月，󰀋上皇女天徽公主實羙為皇后，號光鵉。[46a*2*7]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 〇 Thu, cửu nguyệt, sách Thượng hoàng nữ Thiên Huy Công chúa Thực Mĩ vi Hoàng hậu, hiệu Quang Loan.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 〇招魂，塟熙陵，廟號睿宗。[46a*3*8]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 〇 Chiêu hồn, táng Hi Lăng, miếu hiệu Duệ Tông .

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 〇遣陳廷琛訃于明，稱睿宗巡邊溺死，且吿以帝為嗣，明人辭以畏、壓、溺有三不吊之禮。[46a*3*18]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 〇 Khiến Trần Đình Thám phó vu Minh, xưng Duệ Tông tuần biên nịch tử, thả cáo dĩ Đế vi tự, Minh nhân từ dĩ úy, áp, nịch hữu tam bất điếu chi lễ.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 廷琛爭辨，以為占人犯順擾邊，而睿宗有禦患救民之功，何爲不吊。明復遣使吊。[46a*5*13]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Đình Thám tranh biện, dĩ vi Chiêm nhân phạm thuận nhiễu biên, nhi Duệ Tông hữu ngự hoạn cứu dân chi công, hà vi bất điếu. Minh phức khiến sứ điếu.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 時明宗方圖我越，欲以為釁，太師李善長諫曰：「弟死國患，而兄立其子，人事如此，天命可知事。」[46a*7*6]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Thời Minh Tông phương đồ ngã Việt, dục dĩ vi hấn, Thái sư Lý Thiện Trường gián viết: “Đệ tử quốc hoạn, nhi huynh lập kì tử, nhân sự như thử, thiên mệnh khả tri sự”.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 遂寝。廷琛自進士探花郎，歴中書侍郎兼 [46a*9*4] 知審刑院、事清化安撫使，遷御史中賛權監修國史。[46b*1*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Toại tẩm. Đình Thám tự Tiến sĩ thám hoa lang, lịch Trung thư thị lang kiêm tri Thẩm hình viện sự, Thanh Hóa An phủ sứ, thiên Ngự sử trung tán quyền giám tu quốc sử.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 胡氏篡國，陽耳聾，為中丞同栻所劾，降同監修國史秘書監。[46b*2*2]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Hồ thị soán quốc, dương nhĩ lung, vi Trung thừa Đồng Thức sở hặc, giáng Đồng giám tu quốc sử bí thư giám.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 史臣吳士連曰：夫士幼而學，欲知其事行也；状而行，行其所學也。[46b*4*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Phu sĩ ấu nhi học, dục tri kì sự hành dã; trạng nhi hành, hành kì sở học dã.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 誦《詩》三百，使於四方，不辱軍命，廷琛有焉。[46b*5*8]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Tụng Thi tam bách, sứ ư tứ phương, bất nhục quân mệnh, Đình Thám hữu yên.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 况時遭僣窃，又能自晦以避權位，斯可謂之士矣，可謂不負所學也。[46b*6*6]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Huống thời tao tiếm thiết, hựu năng tự hối dĩ tị quyền vị, tư khả vị chi sĩ hĩ, khả vị bất phụ sở học dã.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 大越史記本紀全書卷之七終 [46b*9*1]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Đại Việt sử ký bản kỷ toàn thư quyển chi thất chung.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 … [46a] mà vào, rồi tiến thẳng đến kinh sư. Ngày 12, giặc lại dẫn quân về, ra cửa biển Đại An¹ bị bão, chết đuối rất nhiều.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Mùa thu, tháng 9, sách phong con gái thượng hoàng là Thiên Huy công chúa Thục Mỹ làm hoàng hậu, hiệu là Quang Loan.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Chiêu hồn (của Duệ Tông) chôn ở Hy Lăng, miếu hiệu là Duệ Tông.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Sai Trần Đình Thám sang cáo phó với nước Minh, nói là Duệ Tông đi tuần biên giới bị chết đuối và báo tin lập vua nối ngôi. Người Minh từ chối, lấy cớ là có ba thứ chết không có lễ viếng là chết vì sợ, chết vì bị đè, chết đuối. Đình Thám cãi lại, cho là người Chiêm gây loạn quấy nhiễu biên cương, còn Duệ Tông có công chống nạn cứu dân sao lại không viếng? Nước Minh mới lại sai sứ sang viếng. Bấy giờ vua Minh đang có âm mưu thôn tính nước ta, định lợi dụng sơ hở đó. Thái sư Lý Thiện Trường can rằng:

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 “Em chết vì nạn nước mà anh lập con của em lên, xem việc người như vậy, thì có thể biết được mệnh trời”. Việc ấy bèn bỏ đi.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Đình Thám từ tiến sĩ thám hoa lang, trải làm trung thư thị lang, kiêm [46b] tri thẩm hình viện sự. Họ Hồ cướp nước, ông giả điếc, bị trung thừa là Đồng Thức hặc, phải giáng làm đồng giám tu quốc sử bí thư giám.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Kẻ sĩ lúc bé di học, là muốn biết những điều mình sẽ làm, lớn lên đi làm, là làm những điều mình đã học. “Học ba trăm bài thơ trong Kinh Thi, đi sứ bốn phương không làm nhục mệnh vua”². Đình Thám được như vậy đó. Huống chi gặp thời buổi tiếm vị, cướp ngôi, lại biết tự giấu mình để tránh quyền vị, thì thực đáng gọi là kẻ sĩ, đáng coi là không phụ với học vấn của mình vậy!

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Hết quyển thứ bảy Đại Việt sử ký bản kỷ toàn thư.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 ^⇡ 1 Nguyên văn: “… hoàn xuất Đại hải khẩu”, thiếu chữ “An”

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 ^⇡ 2 Lời của Khổng Tử trong Luận ngữ.