Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Hiến Tông Hoàng Đế [BK7, 4a4b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 主仁柔，故人輕易至此。」[4a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … chúa nhân nhu, cố nhân khinh dị chí thử”.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 日燏從容不應，徐令人謂婢曰：「汝第出，處處都有國法。」[4a*1*10]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Nhật Duật thong dong bất ứng, từ lệnh nhân vị tì viết: “Nhữ đệ xuất, xứ xứ đô hữu quốc pháp”.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 又涉獵史籍，篤慕玄教，通於冲典（冲，深也；飛也，虚也；老子太盈若虚，虚作冲），時以該博稱。上皇方幼，孺在閣有疾，常命行安鎮符法，[4a*2*12] 其被氅加冠如道士状。[4a*4*16]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Hựu thiệp liệp sử tịch, đốc mộ Huyền giáo, thông ư xung điển (xung, thâm dã; phi dã, hư dã; lão tử thái doanh nhược hư, hư tác xung), thời dĩ cai bác xưng. Thượng hoàng phương ấu nhụ, tại các hữu tật, thường mệnh hành an trấn phù pháp, kì bị sưởng gia quán, như đạo sĩ trạng.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 小君貞肃夫人嘗有私請，日燏頷之，及出府庭，記室以其事呈，日燏不之許。[4a*5*6]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Tiểu quân Trinh Túc phu nhân thường hữu tư thỉnh, Nhật Duật hạm chi, cập xuất phủ đình, ký thất dĩ kì sự trình, Nhật Duật bất chi hứa.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 以親王之貴，歴事四朝，三領鉅鎮，家居無日不開倡優塲、作戲樂，而人不以為淫。[4a*6*16]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Dĩ thân vương chi quý, lịch sự tứ triều, tam lĩnh cự trấn, gia cư vô nhật bất khai xướng ưu trường, tác hí lạc, nhi nhân bất dĩ vi dâm.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 較之郭子儀窮奢極欲，而人不之非者，殆庶幾焉。[4a*8*9]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Giảo chi Quách Tử Nghi cùng xa cực dục, nhi nhân bất chi phi giả, đãi thứ kỷ yên.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 貞肅清化人也，故日燏家妾 [4a*9*9] 皆清化人，而其子皆清化女所出。[4b*1*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Trinh Túc Thanh Hóa nhân dã, cố Nhật Duật gia thiếp giai Thanh Hóa nhân, nhi kì tử giai Thanh Hóa nữ sở xuất.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 厥後，除清化知府每以日燏子孫爲之，如國康之於演州是也。[4b*1*14]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Quyết hậu trừ Thanh Hóa tri phủ, mỗi dĩ Nhật Duật tử tôn vi chi, như Quốc Khang chi ư Diễn Châu thị dã.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 〇陳克終卒，[4b*3*1] 贈少師。[4b*3*5]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 〇 Trần Khắc Chung tốt, tặng Thiếu sư.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 克終為人矯情干譽，不事家業。[4b*3*8]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Khắc Chung vi nhân kiểu tình can dự, bất sự gia nghiệp.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 每日晨入朝，則於永昌門尚輦局次歇，審觀奏簿，以僃陳奏。[4b*4*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Mỗi nhật thần nhập triều, tắc ư Vĩnh Xương môn Thượng Liễn cục thứ yết, thẩm quan tấu bạ, dĩ bị trần tấu.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 朝退則就東宫（明宗時在東宫）教授，皆強矯爲之。[4b*5*5]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Triều thoái tắc tựu Đông cung (Minh Tông thời tại Đông cung) giáo thụ, giai cường kiểu vi chi.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 常與學士阮士固博戲，或二三日，夜以斷晝，只據枰啜粥，不假少息。[4b*6*2]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Thường dữ Học sĩ Nguyễn Sĩ Cố bác hí, hoặc nhị tam nhật, dạ dĩ đoạn trú, chỉ cứ bính xuyết chúc, bất giả thiếu tức.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 其贏偷止一二，緍而用心，太苦如此。[4b*7*9]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Kì doanh thâu chỉ nhất nhị, mân nhi dụng tâm, thái khổ như thử.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 又如朋友周晬，落成等日邀請，一一皆往。[4b*8*4]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Hựu như bằng hữu chu tối, lạc thành đẳng nhật yêu thỉnh, nhất nhất giai vãng.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 甚至醫官家，有兼味則就其家。[4b*9*1]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Thậm chí y quan gia, hữu kiêm vị tắc tựu kì gia.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 軍人供食則嘉其 …… [4b*9*13]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Quân nhân cúng thực tắc gia kì …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 … [4a] chúa nhân từ, nhu nhược nên người ta mới coi khinh đến nước này”.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Nhật Duật vẫn ung dung không nói, chậm rãi sai người bảo kẻ gia tỳ rằng:

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 “Mày cứ ra đi, ở đâu cũng đều có phép nước”.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Ông lại thiệp liệp sử sách, rất hâm mộ huyền giáo¹, thông hiểu xung điển², nổi tiếng đương thời là người uyên bác.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Hồi Thượng hoàng còn nhỏ, bị ốm, từng sai ông làm phù phép trấn áp cho yên. Ông mặc áo lông đội mũ, trông như đạo sĩ.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Vợ ông là Trinh Túc phu nhân từng có việc xin riêng với ông, ông gật đầu. Đến khi ra phủ, người thư ký đem việc ấy trình lên ông, ông lại không cho.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Ông là bậc thân vương tôn quý, làm quan trải bốn triều, ba lần coi giữ trấn lớn, trong nhà không ngày nào không mở cuộc hát xướng, làm trò, mà không ai cho là say đắm. So với Quách Tử Nghi³ tột cùng xa xỉ mà không ai chê, ông cũng gần được như thế.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Trinh Túc phu nhân là người Thanh Hóa, cho nên các nàng hầu vợ lẽ của Nhật Duật [4b] đều là người Thanh Hóa và các con ông cũng đều do các bà ở Thanh Hóa đẻ ra. Sau này, có bổ tri phủ Thanh Hóa, đều lấy con cháu Nhật Duật cho làm, cũng như Quốc Khang ở Châu Diễn vậy.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Trần Khắc Chung chết, tặng chức Thiếu sư.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Khắc Chung là người cố làm ra vẻ khác đời để cầu tiếng khen, không chăm lo đến nghiệp nhà. Mỗi buổi sáng vào chầu thì tạm nghỉ ở cục Thượng Liễn cửa Vĩnh Xương, xem kỹ các bản tâu để chuẩn bị tâu bày. Khi tan chầu thì tới Đông cung (khi ấy Minh Tông đang còn ở Đông cung) dạy học, đều giả vờ, cố sức mà làm. Thường hay đánh bạc với học sĩ Nguyễn Sĩ Cố, có khi đến 2, 3 ngày, đánh thâu đêm suốt sáng, ngồi ngay trên giường đánh bạc mà húp cháo, không nghỉ lấy một chút. Được thua chỉ một hai quan tiền mà dụng tâm khổ sở như vậy. Lại như gặp những ngày trẻ đầy năm, mừng nhà mới của bạn bè, được mời là đến cả. Thậm chí nhà quan thầy thuốc có món ăn ngon cũng tới. Quân nhân biếu món ăn thì khen ngợi …

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 ^⇡ 1 Tức Đạo Giáo.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 ^⇡ 2 Xung: nghĩa là sâu, là hư không; xung điển: là chỉ chung các kinh điển của Đạo giáo.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 ^⇡ 3 Quách Tử Nghi: quan đời Đường (Trung Quốc) trải bốn triều huyền Tông, Túc Tông, Đại Tông, Đức Tông. Sau khi dẹp loạn An, Sử, được Túc Tông phong là Phần Dương Vương, nên thường được gọi là Quách Phần Dương. Đời Đức Tông, làm Thái úy trung thư lệnh, nên cũng được gọi là Quách Lệnh Công.