Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Hiến Tông Hoàng Đế [BK7, 7a7b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 奇功以凌同列。[7a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … kì công dĩ lăng đồng liệt.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 及交戰之日，陰霧晦㝠，賊先伏象、馬夾攻。[7a*1*7]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Cập giao chiến chi nhật, âm vụ hối minh, tặc tiên phục tượng, mã giáp công.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 官軍大敗，墮水死者過半，汝諧在焉。[7a*2*4]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Quan quân đại bại, đọa thủy tử giả quá bán, Nhữ Hài tại yên.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 上皇聞之曰：「汝諧用必克之謀，乘必勝之勢，攻垂成，卒為賊所餌。[7a*2*18]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Thượng hoàng văn chi viết: “Nhữ Hài dụng tất khắc chi mưu, thừa tất thắng chi thế, công thùy thành, tốt vi tặc sở nhĩ.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 汝諧非不知料敵，但所為過大而𦤶然耳。[7a*4*5]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Nhữ Hài phi bất tri liệu địch, đản sở vi quá đại nhi trí nhiên nhĩ.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 乃知人之期望，不可踰分限也。」[7a*5*2]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Nãi tri nhân chi kì vọng, bất khả du phân hạn dã”.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 史臣吳士連曰：城濮之戰，子玉有必勝之謀，而終敗績，為文公之所餌也。[7a*6*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Thành Bộc chi chiến, Tử Ngọc hữu tất thắng chi mưu, nhi chung bại tích, vi Văn Công chi sở nhĩ dã.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 南戎之戰，汝諧有必勝之謀，亦以敗績，為哀牢之所餌也。[7a*7*11]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Nam Nhung chi chiến, Nhữ Hài hữu tất thắng chi mưu, diệc dĩ bại tích, vi Ai Lao chi sở nhĩ dã.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 彼二将者，𡸈無才畧，以至是哉！乃驕而取敗也。[7a*8*15]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Bỉ nhị tướng giả, há vô tài lược, dĩ chí thị tai! Nãi kiêu nhi thủ bại dã.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 孔子曰：『臨 [7a*9*15] 事而惧，好謀而成。』[7b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Khổng Tử viết: “Lâm sự nhi cụ, hảo mưu nhi thành”.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 行師之要，莫大乎是，𡸈有将之驕吝，而能成功哉。[7b*1*8]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Hành sư chi yếu, mạc đại hồ thị, há hữu tướng chi kiêu lận, nhi năng thành công tai.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 上皇之親征也。[7b*3*2]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Thượng hoàng chi thân chinh dã.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 杜天覰時𬋩快户軍（即神策軍也），方病篤，命留後。[7b*3*8]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Đỗ Thiên Thứ thời quản Khoái Hộ quân (tức Thần Sách quân dã), phương bệnh đốc, mệnh lưu hậu.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 天覰即令家人昇詣永安門外，固請扈駕。[7b*4*6]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Thiên Thứ tức lệnh gia nhân thăng nghệ Vĩnh An môn ngoại, cố thỉnh hộ giá.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 曰：「臣寕死於營門之外，不死於床蓐之間。」[7b*5*3]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Viết: “Thần ninh tử ư doanh môn chi ngoại, bất tử ư sàng nhục chi gian”.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 上皇嘉其志，從之，入賊境而卒。[7b*5*17]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Thượng hoàng gia kì chí, tòng chi, nhập tặc cảnh nhi tốt.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 上皇嗟悼，勑賜太常樂常祀。[7b*6*12]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Thượng hoàng ta điệu, sắc tứ Thái thường lạc thường tự.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 後阮愈卒，亦如之。[7b*7*4]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Hậu Nguyễn Dũ tốt, diệc như chi.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 （時常祀用太常樂，惟行遣得之。審刑止用齋内祭，天覰賜太常祀，盖時恩寵遇，不下於行遣也。）[7b*7*11]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 史臣吳士連曰：小人之用心也，見利則進害則 …… [7b*9*1]

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 (Thời thường tự dụng Thái thường nhạc, duy Hành khiển đắc chi. Thẩm hình chỉ dụng trai nội tế, Thiên Thứ tứ Thái thường tự, cái thời ân sủng ngộ, bất hạ ư Hành khiển dã).

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Tiểu nhân chi dụng tâm dã, kiến lợi tắc tiến, hại tắc …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 … [7a] kỳ công để lấn lướt người cùng hàng.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Đến ngày giao chiến, mây mù che tối, giặc đã phục sẵn voi ngựa, hai mặt giáp công, quan quân thua to, sa xuống nước chết đuối đến quá nửa. Nhữ Hài cũng ở trong số người chết đuối đó.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Thượng hoàng được tin đó bảo rằng: “Nhữ Hài dùng mưu tất thắng, thừa kế tất thắng, công đã gần thành, cuối cùng bị giặc nhử mồi [mà chết]. Nhữ Hài không phải không biết tình thế của giặc, chỉ vì muốn làm to quá mới đến nỗi vậy. Thế mới biết sự mong muốn của con người không thể vượt quá giới hạn được”.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Sử thần ngô Sĩ liên nói: Trận đánh Thành Bộc¹. Tử Ngọc có mưu tất thắng mà rốt cuộc bị thua là vì bị Văn Công nhử mồi. Trận đánh Nam Nhung, Nhữ Hài có mưu tất thắng rồi cũng bị thua là vì bị Ai Lao nhử mồi. Hai viên tướng này đâu phải không có tài lược mà đến nỗi như thế. Chỉ vì kiêu căng nên chuốc lấy thất bại đó thôi.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Khổng Tử nói: “Gặp [7b] việc thì lo sơ, mưu giỏi thì thành công”. Điều cốt yếu của việc chiến trận không gì lớn hơn thế. Làm tướng mà kiêu ngạo, có thành công được bao giờ!

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Khi Thượng hoàng thân chinh thì Đỗ Thiên Hư chỉ huy quân Khoái Hộ (tức là quân Thần Sách) đang bị ốm nặng. [Thượng hoàng] bảo ở lại Thiên Hư liền sai người nhà khiêng mình đến ngoài cửa Vĩnh An, cố xin theo xa giá và nói:

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 “Thần thà chết ngoài cửa quân dinh chớ không muốn chết trong giường đệm”.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Thượng hoàng khen ngợi chí khí của ông, cho đi theo, khi vào đất giặc thì chết. Thượng hoàng than thở thương tiếc, sắc cho dùng nhạc Thái thường để cúng tế. Sau này Nguyễn Dũ chết cũng như vậy.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 (Bấy giờ cúng tế thông thường mà dùng nhạc Thái thường thì chỉ có hành khiển mới được, chức thẩm hình chỉ được dùng trai nội tế. Thiên Hư được tế bằng Thái thường là ân sủng đặc biệt, không kém gì hành khiển).

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Kẻ tiểu nhân suy tính thấy lợi thì tiến, thấy hại thì …

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 ^⇡ 1 Trận đánh Thành Bộc ở nước Vệ thời Xuân Thu xảy ra giữa nước Tấn và nước Sở. Quân Sở do Tử Ngọc chỉ huy vốn có ưu thế hơn quân Tấn. Tướng Tấn Loan Chi dùng mưu giả cách thua chạy, Tử Ngọc dẫn quân đuổi theo, bị quân Tấn hai bên đánh ập lại, quân Sở đại bại.