Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Minh Tông Hoàng Đế [BK6, 37a37b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 可與也。」[37a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … khả dữ dã”.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 阮士固、朱步東宫近臣，及即位固、步皆以無行檢，並不得擢用。[37a*1*4]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Nguyễn Sĩ Cố, Chu Bộ Đông cung cận thần, cập tức vị Cố, Bộ giai dĩ vô hạnh kiểm, tịnh bất đắc trạc dụng.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 固仕至天章閣學士，其員實剩置而無聀掌。[37a*2*9]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Cố sĩ chí Thiên chương các học sĩ, kì viên thực thặng trí nhi vô chức chưởng.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 步則領禁卒數部而已，上皇親征占城，步戰死，[37a*3*7] 固道死。[37a*4*6]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Bộ tắc lĩnh cấm tốt số bộ nhi dĩ, Thượng hoàng thân chinh Chiêm Thành, Bộ chiến tử, Cố đạo tử.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 二人於上皇服劳日久，才不堪用，置之數職，或優以禄秩，而不假以事權。阮國輔内書正掌，仁廟近臣也。[37a*4*9]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Nhị nhân ư Thượng hoàng phục lao nhật cửu, tài bất kham dụng, trí chi số chức, hoặc ưu dĩ lộc trật, nhi bất giả dĩ sự quyền. Nguyễn Quốc Phụ Nội thư chính chưởng, Nhân Miếu cận thần dã.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 興隆間行遣鈌員，上皇朝仁廟於崇嚴寺，仁廟言：「國輔可也。」[37a*6*11]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Hưng Long gian Hành khiển khuyết viên, Thượng hoàng triều Nhân Miếu ư Sùng Nghiêm tự, Nhân Miếu ngôn: “Quốc Phụ khả dã”.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 對曰：「如以位序論之則可矣。[37a*7*15]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Đối viết: “Như dĩ vị tự luận chi tắc khả hĩ.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 但差嗜酒耳。」仁廟默然，遂不用。國輔終以是職卒。[37a*8*7]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Đản sai thị tửu nhĩ”. Nhân Miếu mặc nhiên, toại bất dụng. Quốc Phụ chung dĩ thị chức tốt.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 其重惜名噐又如此。[37a*9*7]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Kì trọng tích danh khí hựu như thử.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 時引梓宫 [37a*9*16] 𭛁天長，保慈太后舶引䌫八艘徽姿皇妃百二艘。[37b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Thời dẫn tử cung phát Thiên Trường, Bảo Từ Thái hậu bách dẫn lãm bát sưu, Huy Tư Hoàng phi bách nhị sưu.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 掌禁軍有希帝指，者以引䌫加繫於皇妃船。[37b*2*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Chưởng cấm quân hữu hi Đế chỉ giả, dĩ dẫn lãm gia hệ ư Hoàng phi thuyền.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 将軍陳祐曰：「太后舶引䌫八艘，陳家制也。[37b*2*18]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Tướng quân Trần Hựu viết: “Thái hậu bách dẫn lãm bát sưu, Trần gia chế dã.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 所以明上下之分。」[37b*3*15]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Sở dĩ minh thượng hạ chi phân”.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 即拨劎斬去之。[37b*4*3]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Tức bạt kiếm trảm khứ chi.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 事聞，帝嘉其忠。[37b*4*9]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Sự văn, Đế gia kì trung.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 祐上皇親臣也。[37b*4*15]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Hựu Thượng hoàng thân thần dã.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 夏，六月，大水。[37b*5*4]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Hạ, lục nguyệt, đại thủy.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 秋，八月，暴風。[37b*5*10]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Thu, bát nguyệt, bạo phong.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 冬，十月，詔凣爭田土，勘問不是以物而強爭者反坐，計田宅錢數倍還之。[37b*5*16]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Đông, thập nguyệt, chiếu phàm tranh điền thổ, khám vấn bất thị dĩ vật nhi cường tranh giả phản tọa, kế điền trạch tiền số bội hoàn chi.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 若假立文契，則左手一節十。[37b*7*5]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Nhược giả lập văn khế, tắc tả thủ nhất tiết .

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 十一月，殿帥上将軍范五老卒于城内檳榔園 [37b*7*16] 賜第，年六十六。[37b*8*15]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Thập nhất nguyệt, Điện súy thượng tướng quân Phạm Ngũ Lão tốt vu thành nội Tân Lang viên tứ đệ, niên lục thập lục.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 上輟朝五日，異恩也。[37b*9*2]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Thượng xuyết triều ngũ nhật, dị ân dã.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 五老（上洪唐豪扶拥人）年踰弱冠，…… [37b*9*10]

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Ngũ Lão (Thượng Hồng Đường Hào Phù Ủng nhân) niên du nhược quán, …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 … [37a] cho được!”.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Nguyễn Sĩ Cố, Chu Bộ là cận thần của thái tử. Đến khi thái tử lên ngôi. Cố và Bộ đều vì không có đức hạnh nên đều không được cất nhắc. Cố làm đến Thiên chương các học sĩ, chức này thực đặt làm vì, chứ không có quyền hành gì. Bộ thì chỉ coi mấy bộ cấm binh Khôi. Khi thượng hoàng thân đi đánh Chiêm Thành, Bộ chết trận, Cố thì chết trên đường đi. Hai người này phục vụ Thượng hoàng khó nhọc lâu ngày, nhưng vì tài không thể dùng được, nên đặc họ vào chức nhàn tản và đều cho bổng lộc tước trật ưu hậu cả mà không trao cho thực quyền.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Nguyễn Quốc Phụ làm Nội thư chánh chưởng, là cận thần của Nhân Tông. Khoảng năm Hưng Long [1293-1314] khuyết chức Hành khiển. [Có lần] Thượng hoàng chầu Nhân Tông ở chùa Sùng Nghiêm, Nhân Tông bảo: “Quốc Phụ được đấy!” [Thượng hoàng] thưa:

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 “Nếu lấy ngôi thứ mà bàn, thì [Quốc Phụ] được rồi, chỉ hiềm hắn nghiện rượu thôi!”.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Nhân Tông im lặng rồi không dùng. Quốc Phụ cuối cùng vẫn giữ chức cũ cho đến khi chết. Ngài thận trọng đối với những chức vị quan trọng lại như thế đấy.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Bấy giờ rước linh cữu [thượng hoàng] [37b] đưa về Thiên Trường. Thuyền của Bảo Từ thái hậu có 8 dây kéo, thuyền của Huy Tư hoàng phi có 2 dây kéo. Người coi cấm quan có ý nịnh vua, lấy dây buộc thêm vào thuyền của hoàng phi. Tướng quân Trần Hựu nói:

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 “Thuyền của thái hậu có 8 dây kéo là quy chế của nhà Trần để tỏ rõ danh phận trên dưới”, lập tước rút gươm cắt dây bỏ bớt đi. Việc đến tai vua, vua khen ông trung thành. Hựu là viên quan cận thần của Thượng hoàng.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Mùa hạ, tháng 6, nước to.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Mùa thu, tháng 8, gió to.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Mùa đông, tháng 10, xuống chiếu rằng những người tranh nhau ruộng đất, nếu khám xét thấy không phải của mình mà cố tranh bậy thì bị truy tố, tính giá tiền ruộng đất, bắt đền gấp đôi. Nếu làm văn khế giả, thì bị chặt một đốt ngón tay bên trái.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Tháng 11, Điện súy thượng tướng quân Phạm Ngũ Lão mất tại phủ đệ vua ban ở vườn cau trong thành, thọ 66 tuổi. Vua nghỉ chầu 5 ngày, đó là ân điển đặc biệt.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 Ngũ Lão [người làng] Phù Ủng, [huyện] Đường Hảo [châu] Thượng Hồng, lúc hơn hai mươi tuổi, …