Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Minh Tông Hoàng Đế [BK6, 42a42b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 薄於自奉。[42a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … bạc ư tự phụng.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 帝體得其姓，使人将錢十鏹，暮夜置於門内。[42a*1*5]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Đế thể đắc kì tính, sử nhân tương tiền thập cưỡng, mộ dạ trí ư môn nội.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 挺之明旦入朝，郎以聞。[42a*2*3]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Đĩnh Chi minh đán nhập triều, lang dĩ văn.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 帝曰：「無人來認，與卿取用。」[42a*2*12]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Đế viết: “Vô nhân lai nhận, dữ khanh thủ dụng”.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 憲宗時為入内行遣右司郎中，遷左司郎中。[42a*3*3]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Hiến Tông thời vi Nhập nội hành khiển hữu ti lang trung, thiên Tả ti lang trung.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 冬，十一月，鑄鉛錢。[42a*4*2]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Đông, thập nhất nguyệt, chú duyên tiền.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 十二月，󰀋惠武大王國瑱長女徽聖公主為儷聖皇后 [42a*4*10] （即憲慈太后），以威簡侯（缺名）為參侍朝政知軍國事。[42a*5*12]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Thập nhị nguyệt, sách Huệ Vũ Đại vương Quốc Chẩn trưởng nữ Huy Thánh công chúa vi Lệ Thánh Hoàng hậu (tức Hiến Từ Thái hậu), Dĩ Uy Giản hầu (khuyết danh) vi Tham thị triều chính tri quân quốc sự.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 親属有嫌其職之卑者威簡曰：「爾軰癡甚，[42a*6*10] 凣人臣荷主上𮌐顧，皆簡自聖心，固非人力所䏻致，何乃妄有他慮。我幸𫎇恩寵，深𢙇過望，寕論其崇卑哉。」[42a*7*7]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Thân thuộc hữu hiềm kì chức chi ti giả, Uy Giản viết: “Nhĩ bối si thậm, phàm nhân thần hà chúa thượng quyến cố, giai giản tự thánh tâm, cố phi nhân lực sở năng trí, hà nãi vọng hữu tha lự. Ngã hạnh mông ân sủng, thâm hoài quá vọng, ninh luận kì sùng ti tai”.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 帝聞之，以為知言。[42a*9*10]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Đế văn chi, dĩ vi tri ngôn.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 甲子，開泰元年（元泰定元年）。春，正月，朔，改元。[42b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Giáp Tí, Khai Thái nguyên niên (Nguyên Thái Định nguyên niên). Xuân, chính nguyệt, sóc, cải nguyên.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 閲定内侍雜流各色。[42b*1*20]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Duyệt định nội thị tạp lưu các sắc.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 夏，四月，以惠武大王國瑱為入内國父上宰，檢校太尉日燏為佐聖太師，威肅公文璧為入内輔國太保，文惠公光朝為入内檢校司徒。[42b*2*7]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Hạ, tứ nguyệt, dĩ Huệ Vũ Đại vương Quốc Chẩn vi Nhập nội quốc phụ thượng tể, Kiểm hiệu thái úy Nhật Duật vi Tá Thánh thái sư, Uy Túc công Văn Bích vi Nhập nội phụ quốc thái bảo, Văn Huệ công Quang Triều vi Nhập nội kiểm hiệu tư đồ.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 元帝遣馬合謀、楊宗瑞來告即位，及授時曆一帙。[42b*5*3]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Nguyên đế khiến Mã Hợp Mưu, Dương Tông Thụy lai cáo tức vị, cập thụ thời lịch nhất trật.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 合謀等乘馬至西透池橋槈道，不下。[42b*6*3]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Hợp Mưu đẳng thừa mã chí Tây Thấu Trì kiều nậu đạo, bất hạ.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 諸諳漢語者奉㫖接話，自辰至午，怒氣益厲，帝令侍御史阮忠彦出迎。[42b*6*17]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Chư am Hán ngữ giả phụng chỉ tiếp thoại, tự Thìn chí Ngọ, nộ khí ích lệ, Đế lệnh Thị ngự sử Nguyễn Trung Ngạn xuất nghênh.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 忠彦以理折之。[42b*8*6]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Trung Ngạn dĩ lí triết chi.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 合謀辭屈，乃下馬捧詔步行。[42b*8*12]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Hợp Mưu từ khuất, nãi hạ mã bổng chiếu bộ hành.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 帝大閲。已而論事忤㫖，左遷炎朗州通判，…… [42b*9*4]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Đế đại duyệt. Dĩ nhi luận sự ngỗ chỉ, tá thiên Viêm Lãng châu thông phán, …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 … [42a] sống rất đạm bạc. Vua rất hiểu ông, sai người ban đêm đem 10 quan tiền bỏ vào nhà ông. Hôm sau, Đĩnh Chi vào chầu, tâu vua hay chuyện đó. Vua bảo: “Không ai đến nhận, cho khanh lấy mà tiêu”. Thời Hiến Tông, ông làm Nhập nội hành khiển Hữu ty lang trung rồi thăng Tả ty lang trung.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Mùa đông, tháng 11, đúc tiền kẽm.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Tháng 12, sách phong con gái trưởng của Huệ Vũ Đại Vương Quốc Chẩn là Huy Thánh công chúa làm Lê Thánh hoàng hậu (tức là Hiến Từ thái hậu).

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Lấy Uy Giản hầu (không rõ tên) làm Tham thị triều chính trị quân quốc sự. Thân thuộc có kẻ chê chức ấy thấp. Uy Giản bảo chúng:

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 “Bọn bay ngu quá, phàm bề tôi được chúa thượng trông tới, đều do ở lòng thánh lựa chọn, chứ không phải là sức người làm nổi, sao lại được càn rỡ nghĩ xằng? Ta may được đội ơn yêu quý, thực đã quá lòng mong muốn rồi, bàn chi đến chức cao hay thấp”.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Vua nghe biết, cho là những lời nói phải.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 [42b] Giáp Tý, [Khai Thái] năm thứ 1 [1324], (Nguyên Thái Định năm thứ 1).

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Mùa xuân, tháng giêng, ngày mồng 1, đổi niên hiệu.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Xét duyệt các sắc mục nội thị tạp lưu.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Mùa hạ, tháng 4, lấy Huệ Vũ Đại Vương Quốc Chẩn làm Nhập nội quốc phụ thượng tể, Kiểm hiệu thái úy Nhật Duật làm Tá thánh thái sư; Uy Túc công Văn Bích làm Nhập nội phụ quốc thái bảo, Văn Huệ công Quang Triều làm Nhập nội hiệu tư đồ.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Vua Nguyên sai Mã Hợp Mưu¹, Dương Tông Thụy sang báo tin lên ngôi² và trao cho 1 quyển lịch.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Bọn Mưu đi ngựa đến tận đường ở cầu Tây Thấu Trì không xuống. Những người biết tiếng Hán, vâng lệnh tiếp chuyện, từ giờ Thìn đến giờ Ngọ, khí giận càng tăng.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Vua sai Thị ngự sử Nguyễn Trung Ngạn ra đón. Trung Ngạn lấy lẽ bẻ lại, Hợp Mưu đuối lý, phải xuống ngựa bưng chiếu đi bộ. Vua rất hài lòng.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Rồi sau bàn việc trái ý vua, [Ngạn] bị giáng làm Thông phán châu Viêm Lãng, …

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 ^⇡ 1 Phiên âm tên Hồi giáo Mahmud.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 ^⇡ 2 Vua Nguyên lên ngôi nói ở đây là Nguyên Thái Định Đế.