Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Minh Tông Hoàng Đế [BK6, 44a44b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 章事，[44a*1*1] 自上相光啓居相位，嫌行遣與宰将衘同，因奏改為中書門下公事，以甄别之。[44a*1*3]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … chương sự, tự Thượng tướng Quang Khải cư tướng vị, hiềm Hành khiển dữ Tể tướng hàm đồng, nhân tấu cải vi Trung thư môn hạ công sự, dĩ chân biệt chi.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 至是，帝以克終陞少保，猶莖行遣事，優待之，特加中書門下平章事，徒舊制也。[44a*2*14]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Chí thị, Đế dĩ Khắc Chung thăng Thiếu bảo, do hành Hành khiển sự, ưu đãi chi, đặc gia Trung thư môn hạ bình chương sự, đồ cựu chế dã.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 左遷阮忠彦清化安撫使。[44a*4*7]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Tả thiên Nguyễn Trung Ngạn Thanh Hóa An phủ sứ.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 忠彦性疎畧。[44a*4*17]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Trung Ngạn tính sơ lược.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 時保武王賜皂衣上位侯，忠彦主擬，反在紫衣之列。[44a*5*3]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Thời Bảo Vũ Vương tứ tạo y thượng vị hầu, Trung Ngạn chủ nghĩ, phản tại Tử y chi liệt.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 上𤕵其才，且出於過誤，不之罪，故出之。[44a*6*4]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Thượng lệnh kì tài, thả xuất ư quá ngộ, bất chi tội, cố xuất chi.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 忠彦嘗有詩自負云：「介軒先生廊廟噐，妙齡已有吞牛志，年方十二太學生，纔登十六充廷試，二十有四入諫官，二十有六燕京使。」矜伐如此。[44a*6*19]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Trung Ngạn thường hữu thi tự phụ vân: “Giới Hiên tiên sinh lang miếu khí, Diệu linh dĩ hữu thôn ngưu chí, Niên phương thập nhị Thái học sinh, Tài đăng thập lục sung đình thí, Nhị thập hữu tư nhập Gián quan, Nhị thập hữu lục Yên kinh sứ”. Căng phạt như thử. 

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 後再歷職 [44a*9*16] 宥省，[44b*1*1] 至裕宗時入政府，終有令名，不負儒者。壽八十餘，有《介軒集》行于世。[44b*1*3]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Hậu tái lịch chức Hựu sảnh, chí Dụ Tông thời nhập chính phủ, chung hữu lệnh danh, bất phụ nho giả. Thọ bát thập dư, hữu Giới Hiên tập hành vu thế.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 時，張漢超為行遣，一日於朝中言：「刑官范遇、黎維受賄賂。」[44b*2*11]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thời, Trương Hán Siêu vi Hành khiển, nhất nhật ư triều trung, ngôn: “Hình quan Phạm Ngộ, Lê Duy thụ hối lộ”.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 帝即令勘實。[44b*3*14]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Đế tức lệnh khám thực.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 漢超私謂人曰：「超待罪政府，為主上見信，故言。[44b*3*19]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Hán Siêu tư vị nhân viết: “Siêu đãi tội chính phủ, vi chúa thượng kiến tín, cố ngôn.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 𡸈知有勘理耶。」[44b*4*18]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Há tri hữu khám lí da”.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 帝聞之曰：「行遣省官也，審刑院官也，皆予所信任。[44b*5*5]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Đế văn chi viết: “Hành khiển sảnh quan dã, Thẩm hình viện quan dã, giai dư sở tín nhiệm.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 安可使予信省官而疑院官哉。」[44b*6*5]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 An khả sử dư tín sảnh quan nhi nghi viện quan tai”.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 及勘問，漢超辭屈，坐罰錢三百鏹。[44b*6*17]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Cập khám vấn, Hán Siêu từ khuất, tọa phạt tiền tam bách cưỡng.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 未幾，以范遇參知政事同知尙書左司事，位與漢超並。[44b*7*11]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Vị kỷ, dĩ Phạm Ngộ Tham tri chính sự đồng tri Thượng thư tả ti sự, vị dữ Hán Siêu tịnh.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 遇學問雖不及漢超，而居職清謹，見稱於時。[44b*8*13]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Ngộ học vấn tuy bất cập Hán Siêu, nhi cư chức thanh cẩn, kiến xưng ư thời.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 惠肅王伐占城，無功 …… [44b*9*12]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Huệ Túc vương phạt Chiêm Thành, vô công …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 … [44a] chương sự. Từ khi thượng tướng Quang Khải ở ngôi tể tướng, chê chức hành khiển và chức tể tướng ngang hàng nhau, mới tâu xin đổi thành Trung thư môn hạ công sự để cho có phân biệt.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Đến đây, vua cho Khắc Chung thăng chức Thiếu bảo, nhưng vẫn làm việc hành khiển; để ưu đãi, nên đặc cách thêm các chữ Trung thư môn hạ bình chương sự, là theo quy chế cũ.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Giáng Nguyễn Trung Ngạn làm An phủ sứ Thanh Hóa.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Trung Ngạn có tính hay sơ xuất. Bấy giờ, Bảo Vũ Vương được ban tước Tạo y thượng vị hầu¹, Trung Ngạn ghi sổ, lại xếp vào hàng Tử y². Vua thương ông có tài, vả lại cũng là do lầm lỡ, không bắt tội, nên đuổi ra làm quan bên ngoài. Trung Ngạn từng làm bài thơ tự phụ rằng:

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Giới Hiên tiên sinh lang miếu khí,

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Diệu kinh dĩ hữu thốn ngưu chí.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Niên phương thập nhị thái học sinh,

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Tài đăng thập lục sung đình thí.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Nhị thập hựu tứ nhập gián quan,

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Nhị thập hựu lục Yên kinh sứ.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 (Giới Hiên tiên sinh tài lang miếu³,

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Có chí nuốt trâu từ niên thiếu.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Tuổi mới mười hai thái học sinh,

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Vừa đến mười sáu dự thi đình.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Hai mươi bốn tuổi làm quan gián,

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Hai mươi sáu tuổi sứ Yên Kinh⁴).

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Ông kiêu căng như vậy đấy. Về sau, hai lần sung chức [44b] Hựu sảnh⁵. Đến thời Dụ Tông, vào chính phủ, giữ trọn tiếng tốt, không phụ là bậc nho giả, thọ hơn 80 tuổi. Có Giới Hiên tập lưu hành ở đời.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Bấy giờ Trương Hán Siêu làm Hành khiển. Một hôm, Siêu nói trong triều rằng hình quan Phạm Ngộ và Lê Duy ăn hối lộ. Vua lập tức sai điều tra. Hán Siêu nói kín với người khác:

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 “Tôi làm việc ở chính phủ, được chúa thượng tin dùng, cho nên mới nói thế, biết đâu lại có chuyện tra xét này!”.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Vua nghe vậy nói: “Hành khiển là quan ở sảnh, Thẩm hình là quan ở viện, ta đều tín nhiệm cả. Sao lại làm ta tin quan sảnh mà ngờ quan viện?”.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Đến khi tra hỏi, Hán Siêu đuối lý phải phạt 300 quan tiền.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 Ít lâu sau, lấy Phạm Ngộ làm Tham tri chính sự đồng tri thượng thư Tả ty sự, chức ngang với Hán Siêu. Ngộ tuy học vấn không bằng Hán Siêu, nhưng làm quan thanh liêm cẩn thận, được tiếng khen ở thời đó.

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 Huệ Túc Vương đánh Chiêm Thành không thắng lợi …

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 ^⇡ 1 Tạo y thượng vị hầu: tước vị hầu mặc áo đen.

¶ 62 Leave a comment on paragraph 62 0 ^⇡ 2 Tử y thượng vị hầu: tước thượng vị hầu mặc áo tía.

¶ 63 Leave a comment on paragraph 63 0 ^⇡ 3 Lang miếu: là triều đình, câu thơ có ý “Tiên sinh Giới Hiên là nhân tài của triều đình”.

¶ 64 Leave a comment on paragraph 64 0 ^⇡ 4 Năm 26 tuổi, Nguyễn Trung Ngạn được lệnh đi sứ sang kinh đô nhà Nguyên, bấy giờ là Yên Kinh (nay là Bắc Kinh).

¶ 65 Leave a comment on paragraph 65 0 ^⇡ 5 Hựu sảnh: tức là Nội mật viện.