Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Phế Đế [BK8, 12a12b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 是，省󰱑故事，同平章以上得坐黑交椅。[12a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … thị, sảnh đài cố sự, Đồng bình chương dĩ thượng đắc tọa hắc giao kỷ.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 時，莊定大王𩖀為太尉，黎季犛同平章事，知審刑院黎亞夫既遣𩖀去黎季犛椅，不許同坐。[12a*1*16]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thời, Trang Định Đại vương Ngạc vi Thái úy, Lê Quý Ly Đồng bình chương sự, tri Thẩm hình viện Lê Á Phu ký khiến Ngạc khứ Lê Quý Ly kỷ, bất hứa đồng tọa.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 又𡧸奏帝誅季犛。[12a*3*15]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Hựu mật tấu Đế tru Quý Ly.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 謀泄致敗。[12a*4*4]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Mưu tiết trí bại.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 亞夫、快、雲兒、訶、八索、勒，及所幸學生劉常皆見殺。[12a*4*8]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Á Phu, Khoái, Vân Nhi, Kha, Bát Sách, Lặc cập sở hạnh học sinh Lưu Thường giai kiến sát.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 劉常被刑，作詩云：「殘年四十又餘三，忠爱逢誅死正甘，抱義生前應不忤，暴詩原上更何慚。」[12a*5*9]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Lưu Thường bị hình, tác thi vân: “Tàn niên tứ thập hựu dư tam, Trung ái phùng tru tử chính cam, Bão nghĩa sinh tiền ứng bất ngỗ, Bộc thi nguyên thượng cánh hà tàm”.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 惟與議流寨頭，特與白再授北江路宣撫使，建新二年又以黨死。[12a*7*8]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Duy Dữ Nghị lưu Trại Đầu, đặc dữ bạch tái thụ Bắc Giang lộ tuyên phủ sứ, Kiến Tân nhị niên hựu dĩ đảng tử.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 與議亞夫之堂兄也。[12a*8*15]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Dữ Nghị Á Phu chi đường huynh dã.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 八索迯匿，禁錮其母，始出受刑。[12a*9*5]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Bát Sách đào nặc, cấm cố kì mẫu, thủy xuất thụ hình.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 史臣吳士連曰：當時胡氏氣燄，人人皆知其将篡，莊定王𩖀為太尉，且藝皇之子，見社稷將傾，苟能納約自牖，結信於君父，乎號有厲，致眾於朋，來使藝宗之荒耄復回。[12b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Đương thời Hồ thị khí diễm, nhân nhân giai tri kì tương soán. Trang Định vương Ngạc vi Thái úy, thả Nghệ Hoàng chi tử, kiến xã tắc tương khuynh, câu năng nạp ước tự dữu, kết tín ư quân phụ, hồ hiệu hữu lệ, trí chúng ư bằng, lai sử Nghệ Tông chi hoang mạo phục hồi.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 簡皇之柔懦而立，政柄有歸，令由上出，則胡氏奸情有戢矣。[12b*4*14]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Giản Hoàng chi nhu nhu nhi lập, chính bính hữu quy, lệnh do thượng xuất, tắc Hồ thị gian tình hữu tập hĩ.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 荘定計不出此，亞夫不度其君非剛斷之才，遂勸誅季犛，而為謀不𡧸，使之先知。[12b*6*3]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Trang Định kế bất xuất, thử Á Phu bất độ kì quân phi cương đoán chi tài, toại khuyến tru Quý Ly, nhi vi mưu bất mật, sử chi tiên tri.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 莊定又斷之不早，失其機會，以至事敗身亡，及其軍将之良者。[12b*7*17]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Trang Định hựu đoán chi bất tảo, thất kì cơ hội, dĩ chí sự bại thân vong, cập kì quân tướng chi lương giả.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 可勝歎哉！或曰：「胡氏上得君，…… [12b*9*7]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Khả thắng thán tai! Hoặc viết: “Hồ thị thượng đắc quân, …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 … [12a] đó, theo lệ cũ của sảnh, đài, từ chức Đồng bình chương trở lên được ngồi ghế tựa sơn đen. Bấy giờ Trang Định Đại Vương Ngạc làm Thái úy, Lê Quý Ly làm Đồng bình chương sự. Tri thẩm hình viện Lê Á Phu đã bảo Ngạc bỏ ghế của Lê Quý Ly đi, không cho ngồi cùng, lại bí mật tâu vua giết Quý Ly. Mưu cơ tiết lộ, đến nỗi thất bại, bọn Á Phu, Khoái, Vân Nhi, Kha, Bát Sách, Lặc và người học sinh được tin yêu là Lưu Thường đều bị giết cả. Lưu Thường khi bị hành hình có làm thơ rằng:

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Tàn niên tứ thập hựu dư tam,

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Trung ái phùng chu tử chính cam.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Báo nghĩa sinh tiền ưng bất ngỗ,

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Bộc thi nguyên thượng cánh hà tàm.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 (Tuổi tàn bốn chục lại thừa ba,

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Bị giết vì trung, chết đáng mà!

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Khi sống không sai điều giữ nghĩa,

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Phơi thây đồng nội thẹn gì ta).

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Duy có Dữ Nghị là bị đày ra Trại Đầu, sau xét không có tội, lại được bổ làm Tuyên phủ sứ lộ Bắc Giang. Đến năm Kiến Tân thứ 2¹, lại vì việc bè cánh bị giết. Dữ Nghị là anh họ của Á Phu. Bát Sách chạy trốn, sau bắt giam người mẹ, Sách mới ra chịu chết.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 [12b] Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Khi ấy khí thế của họ Hồ đang mạnh, mọi người đều biết là nó sẽ cướp ngôi, Trang Định Vương Ngạc là Thái úy, lại là con của Nghệ hoàng, thấy xã tắc sắp nghiêng đổ, nếu biết hướng vua làm điều phải, gây niềm tin ở vua cha, hiệu lệnh nghiêm ngặt, để nhiều người theo về mình, khiến cho Nghệ Tông già lẫn phải tỉnh lại. Giản hoàng nhút nhát phải tự lập, quyền bính về tay hết, mệnh lệnh ban từ trên, thì lòng gian của họ Hồ cũng phải tự ngừng lại. Trang Định không mưu tính đến việc đó, Á Phu không lường được vua mình chẳng có tài cương đoán, lại khuyên vua giết Quý Ly, mà cơ mưu không cẩn mật, để cho nó biết trước. Trang Định lại không sớm quyết đoán, bỏ lỡ cơ hội, đến nỗi công việc thất bại, thân mình bị giết, lại giết lây cả đến những quân tướng tài giỏi, thực đáng than thở biết bao! Có người hỏi: Họ Hồ trên được vua tin, …

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 ^⇡ 1 Năm 1399, Kiến Tân là niên hiệu Trần Thiếu Đế.