Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Phế Đế [BK8, 9a9b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 用，更名飛卿 [9a*1*1]（飛卿生廌，亦中太學生。）[9a*1*6]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … dụng, cánh danh Phi Khanh (Phi Khanh sinh Trãi, diệc trúng Thái học sinh).

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 元旦有詩集曰《氷胡》傳于世。[9a*1*15]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Nguyên Đán hữu thi tập viết Băng Hồ truyền vu thế.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 時，翰林學士胡宗鷟亦有《討閑效顰詩集》皆感時作也。[9a*2*4]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Thời, Hàn Lâm học sĩ Hồ Tông Thốc diệc hữu Thảo nhàn hiệu tần thi tập giai cảm thời tác dã.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 丙寅，十年（明洪武十九年）。春，二月，明遣林孛來求檳榔、茘枝、波羅𡧸、龍眼等𣗳子，因内人阮宗道言南方花果多佳種故也。[9a*4*1]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Bính Dần, thập niên (Minh Hồng Vũ thập cửu niên). Xuân, nhị nguyệt, Minh khiến Lâm Bột lai cầu tân lang, lệ chi, ba la mật, long nhãn đẳng thụ tử, nhân nội nhân Nguyễn Tông Đạo ngôn Nam phương hoa quả đa giai chủng cố dã.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 帝遣員外郎范廷等遣之。[9a*6*8]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Đế khiến Viên ngoại lang Phạm Đình đẳng khiến chi.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 然木不耐寒，途中皆枯死。[9a*6*18]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Nhiên mộc bất nại hàn, đồ trung giai khô tử.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 〇明又遣錦衣衛舍人李英等來假道徃占城，索象五十隻，自乂安府設站驛給粮草，𮞏送至雲南。[9a*7*11]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 〇 Minh hựu khiến Cẩm y vệ xá nhân Lý Anh đẳng lai giả đạo vãng Chiêm Thành, sách tượng ngũ thập chích, tự Nghệ An phủ thiết trạm dịch cấp lương thảo, đệ tống chí Vân Nam.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 〇以胡宗鷟為翰 [9a*9*13] 林學士奉旨。[9b*1*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 〇 Dĩ Hồ Tông Thốc vi Hàn lâm học sĩ phụng chỉ.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 宗鷟（演州士城人）年少登科，頗有才名。[9b*1*6]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Tông Thốc (Diễn Châu Sĩ Thành nhân) niên thiếu đăng khoa, phả hữu tài danh.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 初未甚顯，適遇元宵，有道人黎法官者為張燈設席，延文客為歡。[9b*2*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Sơ vị thậm hiển, thích ngộ Nguyên Tiêu, hữu đạo nhân Lê Pháp Quan giả vi trương đăng thiết tịch, diên văn khách vi hoan.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 宗鷟受簡，請題席上賦詩百篇，眾皆環視歎服，自是名震京師。以文學為時所重，而詩酒無虚日。初，為安撫有侵於民。[9b*3*8]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Tông Thốc thụ giản, thỉnh đề tịch thượng phú thi bách thiên, chúng giai hoàn thị thán phục, tự thị danh chấn kinh sư. Dĩ văn học vi thời sở trọng, nhi thi tửu vô hư nhật. Sơ, vi An phủ hữu xâm ư dân.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 事發，藝宗恠問之。[9b*5*17]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Sự phát, Nghệ Tông quái vấn chi.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 拜謝曰：「一子受皇恩，全家食天祿。」[9b*6*6]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Bái tạ viết: “Nhất tử thụ hoàng ân, toàn gia thực thiên lộc”.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 帝原之。[9b*7*1]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Đế nguyên chi.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 累遷至翰林學士奉旨兼審刑院使。[9b*7*4]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Lụy thiên chí Hàn lâm học sĩ phụng chỉ kiêm thẩm hình viện sứ.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 年八十餘，壽終于家。[9b*7*18]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Niên bát thập dư, thọ chung vu gia.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 丁卯，十一年（明洪武二十年）。春，二月，上皇自葆和宫還京。[9b*9*1]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Đinh Mão, thập nhất niên (Minh Hồng Vũ nhị thập niên). Xuân, nhị nguyệt, Thượng hoàng tự Bảo Hòa cung hoàn Kinh.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 … [9a] sử dụng, đổi tên là Phi Khanh (Phi Khanh sinh ra [Nguyễn] Trãi, cũng đỗ thái học sinh).

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Nguyên Đán có tập thơ tên là Băng Hồ¹, vài quyển, truyền ở đời. Bấy giờ Hàn lâm học sĩ Hồ Tông Thốc cũng có tập thơ Thảo nhàn hiệu tần thi tập đều là cảm thời thế mà làm cả.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Bính Dần, [Xương Phù] năm thứ 10 [1386], (Minh Hồng Vũ năm thứ 19).

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Mùa xuân, tháng 2, nhà Minh sai Lâm Bốt sang đòi giống các loại cây cau, vải, mít, nhãn, vì nội nhân Nguyễn Tông Đạo nói hoa quả phương Nam có nhiều thứ ngon. Vua sai bọn Viên ngoại lang Phạm Đình đem sang, nhưng những cây ấy không chịu được rét, đi nửa đường đều chết khô cả.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Nhà Minh lại sai bọn Cẩm y vệ xá nhân Lý Anh sang mượn đường đánh Chiêm Thành, đòi 50 con voi, đặt các dịch trạm từ phủ Nghệ An cung cấp cỏ, thức ăn, đưa voi đến Vân Nam.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Lấy Hồ Tông Thốc làm Hàn [9b] lâm học sĩ phụng chỉ.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Tông Thốc (người Sĩ Thành², Diễn Châu) tuổi trẻ đỗ cao, rất có tài danh. Trước đó, Thốc chưa được nổi tiếng lắm, gặp tiết Nguyên tiêu, có đạo nhân là Lê Pháp Quan treo đèn đặt tiệc, mời khách văn chương đến dự làm vui. Thốc nhận thiếp xin đề thơ, làm xong trăm bài thơ ngay trên bữa tiệc. Mọi người xúm lại xem, rất thán phục. Từ đấy tiếng dậy kinh sư, vì giỏi văn học nên được người đương thời kính trọng, mà thơ rượu thì không ngày nào không có.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Trước kia Tông Thốc làm An phủ, có lấy của dân, việc bị phát giác, Nghệ Tông thấy làm lạ hỏi ông chuyện đó. Tông Thốc lạy tạ thưa rằng: “Một con chịu ơn vua, cả nhà ăn lộc trời”³, vua tha tội cho. Sau ông được thăng nhiều lần, đến Hàn lâm học sĩ phụng chỉ kiêm Thẩm hình viện sứ, thọ hơn 80 tuổi, mất tại nhà.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Đinh Mão, [Xương Phù] năm thứ 11 [1387], (Minh Hồng Vũ năm thứ 20).

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Mùa xuân, tháng 2, Thượng hoàng từ cung Bảo Hòa trở về kinh đô.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 ^⇡ 1 Theo Nghệ văn chí của Lê Quý Đôn, Trần Nguyên Đán soạn Băng Hồ ngọc hác tập, 10 quyển. Cũng theo sách trên, Hồ Tông Thốc soạn Thảo nhãn hiệu tần tập.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 ^⇡ 2 Sĩ Thành: nên sửa là Thổ Thành, tên xã thuộc huyện Đông Thành, phủ Diễn Châu, nay thuộc tỉnh Nghệ An.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 ^⇡ 3 Ý nói một người làm quan, cả họ được nhờ.