Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Hoàng Đế [BK5, 12a12b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 〇矯賢作乱。[12a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 〇 Kiểu Hiền tác loạn .

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 〇三月，選丁壯為兵，定上、中、下三等。[12a*1*6]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 〇 Tam nguyệt, tuyển đinh tráng vi binh, định thượng, trung, hạ tam đẳng .

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 〇秋，八月，矯賢伏誅。[12a*2*1]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 〇 Thu, bát nguyệt, Kiểu Hiền phục tru.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 庚子，九年（宋嘉熙四年）。[12a*3*1]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Canh Tí, cửu niên (Tống Gia Hi tứ niên).

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 春，正月，命馮佐周營造清化府行宫五處。[12a*3*10]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Xuân, chính nguyệt, mệnh Phùng Tá Chu doanh tạo Thanh Hóa phủ hành cung ngũ xứ .

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 〇秋，七月，暴風大雨水，地震。[12a*4*6]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 〇 Thu, thất nguyệt, bạo phong đại vũ thủy, địa chấn .

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 〇九月，二十五日，皇適長子晃生，立為東宫皇太子。[12a*4*17]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 〇 Cửu nguyệt, nhị thập ngũ nhật, Hoàng thích trưởng tử Hoảng sinh, lập vi Đông cung Hoàng thái tử.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 大赦。[12a*5*17]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Đại xá .

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 〇冬，十月，諒江守臣驛奏，所部被北人虜掠民間財物。[12a*6*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 〇 Đông, thập nguyệt, Lạng Giang thủ thần dịch tấu, sở bộ bị Bắc nhân lỗ lược dân gian tài vật.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 命侍臣裴欽徃北邉申理。[12a*7*2]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Mệnh thị thần Bùi Khâm vãng Bắc biên thân lí.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 辛丑，十年（宋淳祐元年）。

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Tân Sửu, thập niên (Tống Thuần hựu nguyên niên).

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 春，二月，選有勇力、諳武藝者充上都宿衛。[12a*8*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Xuân, nhị nguyệt, tuyển hữu dũng lực, am vũ nghệ giả sung Thượng đô túc vệ .

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 〇夏，四月，旱。各處山崩，椰市地裂。[12a*9*6]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 〇 Hạ tứ nguyệt, hạn. Các xứ sơn băng, Dừa thị địa liệt .

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 〇秋，[12a*9*19] 八月，大水。[12b*1*1]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 〇 Thu, bát nguyệt, đại thủy .

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 〇九月，詔諸司󰠣獄，許取評泊錢（評即󰠣也，前有評司亦是也）。[12b*1*6]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 〇 Cửu nguyệt, chiếu chư ti đoán ngục, hứa thủ bình bạc tiền (bình tức đoán dã, tiền hữu Bình ti diệc thị dã).

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 〇冬，十月，北蛮寇邉。[12b*2*10]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 〇 Đông, thập nguyệt, Bắc man khấu biên.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 命督將范敬恩討之，畧諸蛮峒而還。[12b*2*17]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Mệnh Đốc tướng Phạm Kính Ân thảo chi, lược chư man động nhi hoàn.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 〇皇第三子光啓生，太子晃同母弟也。[12b*3*9]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 〇 Hoàng đệ tam tử Quang Khải sinh, Thái tử Hoảng đồng mẫu đệ dã.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 國康其長兄也，後並封大王。[12b*4*4]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Quốc Khang kì trưởng huynh dã, hậu tịnh phong Đại vương.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 次則日永、益稷、昭文並封王，又次則封上位侯。[12b*4*15]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Thứ tắc Nhật Vĩnh, Ích Tắc, Chiêu Văn tịnh phong vương, hựu thứ tắc phong thượng vị hầu.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 諸王長子則封王，次則封上位侯，永為定制。[12b*5*14]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Chư vương trưởng tử tắc phong vương, thứ tắc phong thượng vị hầu, vĩnh vi định chế .

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 〇帝親征宋陵路、永安、永平等寨，遂過欽、廉等州，自稱齋郎，捨舶境内，止以金鳳、日光、月光等舟而徃。[12b*6*13]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 〇 Đế thân chinh Tống Lăng lộ, Vĩnh An, Vĩnh Bình đẳng trại, toại quá Khâm, Liêm đẳng châu tự xưng Trai Lang, xá bách cảnh nội, chỉ dĩ Kim Phụng, Nhật Quang, Nguyệt Quang đẳng chu nhi vãng.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 州人不知其為帝，皆驚走。及知之，乃絙紩鎖於江中，以截水路。[12b*8*13]

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Châu nhân bất tri kì vi đế, giai kinh tẩu. Cập tri chi, nãi căng thiết tỏa ư giang trung, dĩ tiệt thủy lộ.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 帝遂 …… [12b*9*18]

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Đế toại …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 [12a] Kiểu Hiền làm loạn.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Tháng 3, chọn dân đinh người nào khỏe mạnh sung làm lính, định ra 3 bậc thượng, trung, hạ.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Mùa thu, tháng 8, Kiểu Hiền bị giết.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Canh Tý, [Thiên Ứng Chính Bình] năm thứ 9 [1240], (Tống Gia Hy năm thứ 4).

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Mùa xuân, tháng giêng, sai Phùng Tá Chu dựng 5 sở hành cung ở phủ Thanh Hóa.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Mùa thu, tháng 7, gió lớn, mưa to, động đất.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Tháng 9, ngày 25, hoàng đích trưởng tử là Hoảng sinh, lập làm Đông cung thái tử. Đại xá.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Mùa đông, tháng 10, quan đóng giữ Lạng Giang sai chạy trạm tâu về việc người phương Bắc đến bắt người cướp của dân cư trong hạt ấy. Vua sai thị thần là Bùi Khâm đến biên giới phía bắc để bày tỏ.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Tân Sửu, [Thiên Ứng Chính Bình] năm thứ 10 [1241], (Tống Thuần Hựu năm thứ 1).

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 Mùa xuân, tháng 2, chọn người có sức khoẻ, am hiểu võ nghệ sung làm quân Túc vệ thượng đô.

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 Mùa hạ, tháng 4, hạn hán, núi nhiếu nơi bị lở, ở chợ Dừa¹, đất toác ra.

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 Mùa thu, [12b] tháng 8, nước lớn.

¶ 62 Leave a comment on paragraph 62 0 Tháng 9, xuống chiếu cho các ty xét án được lấy tiền bình bạc² (bình tức là xét, trước có ty bình bạc cũng là thế).

¶ 63 Leave a comment on paragraph 63 0 Mùa đông, tháng 10, người Man phương bắc đến cướp biên giới. Sai đốc tướng Phạm Kính Ân đi đánh lấy được các động Man rồi về.

¶ 64 Leave a comment on paragraph 64 0 Hoàng tử thứ ba Quang Khải sinh, là em cùng mẹ với thái tử Hoảng. Quốc Khang là anh trưởng, sau đều phong đại vương. Thứ đến Nhật Vĩnh, Ích Tắc, Chiêu Văn, đều phong vương. Thứ nữa thì phong thượng vị hầu. Con trưởng của các vương thì phong vương, các con thứ thì phong thượng vị hầu, coi đó là chế độ lâu dài.

¶ 65 Leave a comment on paragraph 65 0 Vua thân hành cầm quân đi đánh các trại Vĩnh An, Vĩnh Bình³ của nước Tống phía đường bộ, vượt qua châu Khâm, châu Liêm, tự xưng là Trai Lang, bỏ thuyền lớn ở trong cõi, chỉ đi bằng các thuyền nhỏ Kim Phụng, Nhật Quang, Nguyệt Quang. Người châu ấy không biết là vua, đều sợ hãi chạy trốn. Đến sau biết là vua mới chăng xích sắt giữa sông để chặn đường thủy.

¶ 66 Leave a comment on paragraph 66 0 ^⇡ 1 CMCB6 chép là phường Thịnh Quang có ô Chợ Dừa ở phía nam Hà Nội nay thuộc quận Đống Đa, Hà Nội.

¶ 67 Leave a comment on paragraph 67 0 ^⇡ 2 Tức tiền xét án.

¶ 68 Leave a comment on paragraph 68 0 ^⇡ 3 Trại Vĩnh An của Tống thuộc đất châu Khâm, giáp với vùng Móng Cái, Quảng Ninh của ta. Trại Vĩnh Bình của Tống thuộc đất châu Ung, giáp với vùng Lộc Bình, Lạng Sơn của ta.