Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Hoàng Đế [BK5, 17a17b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 以黎輔陳為御史中相，知三司院事。[17a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Dĩ Lê Phụ Trần vi Ngự sử trung tướng, tri Tam ti viện sự .

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 〇秋，七月，以明字劉免為清化府路安撫使。[17a*1*16]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 〇 Thu, thất nguyệt, dĩ Minh tự Lưu Miễn vi Thanh Hóa phủ lộ An phủ sứ.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 辛亥，二十年（二月以後，元豊元年，宋淳祐十一年，元憲宗𫎇哥元年）。[17a*3*1]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Tân Hợi, nhị thập niên (nhị nguyệt dĩ hậu Nguyên Phong nguyên niên, Tống Thuần Hựu thập nhất niên, Nguyên Hiến Tông Mông Kha nguyên niên).

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 春，二月，改元元豊元年。[17a*3*1]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Xuân, nhị nguyệt, cải nguyên Nguyên Phong nguyên niên .

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 〇上親寫銘文賜諸皇子，教以忠孝和遜，温良恭儉。[17a*4*8]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 〇 Thượng thân tả minh văn tứ chư hoàng tử, giáo dĩ trung hiếu hòa tốn, ôn lương cung kiệm .

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 〇以天城長公主嫁忠誠王（缺名）。[17a*5*9]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 〇 Dĩ Thiên Thành trưởng công chúa giá Trung Thành vương (khuyết danh).

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 安生王子國峻奪之。[17a*5*21]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 An Sinh vương tử Quốc Tuấn đoạt chi.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 公主㱕于國峻。[17a*6*9]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Công chúa quy vu Quốc Tuấn.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 是月，十五日，帝設大會七日夜，陳合䯻圖及百戲，縱朝也遊觀，欲令天城與忠誠合䯻。[17a*6*15]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thị nguyệt, thập ngũ nhật, đế thiết đại hội thất nhật dạ, trần hợp kết đồ cập bách hí, tung triều dã du quan, dục lệnh Thiên Thành dữ Trung Thành hợp kết.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 先遣天城公主居仁道王第（仁道王乃忠誠王父）。國峻欲求配而無由，夜間乃潜入天 [17a*8*10] 城公主所居通之。[17b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Tiên khiến Thiên Thành công chúa cư Nhân Đạo Vương đệ (Nhân Đạo vương nãi Trung Thành vương phụ). Quốc Tuấn dục cầu phối nhi vô do, dạ gian nãi tiềm nhập Thiên Thành công chúa sở cư thông chi.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 瑞婆公主（太宗姊，國峻姑，養國峻為子）隨叩殿門告急，閽者馳奏。[17b*1*8]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Thụy Bà công chúa (Thái Tông tỉ, Quốc Tuấn cô, dưỡng Quốc Tuấn vi tử) tùy khấu điện môn cáo cấp, hôn giả trì tấu.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 帝問其故，瑞婆曰：「不意國峻狂妄，夜入天城所居。[17b*2*9]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Đế vấn kì cố, Thụy Bà viết: “Bất ý Quốc Tuấn cuồng vọng, dạ nhập Thiên Thành sở cư.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 仁道已拘執之矣。[17b*3*9]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Nhân Đạo dĩ câu chấp chi hĩ.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 恐遇害，願陛下下垂憐，差人救救。」[17b*3*16]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Khủng ngộ hại, nguyện bệ hạ hạ thùy lân, sai nhân cứu cứu”.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 帝亟命内人就仁道第。[17b*4*10]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Đế cức mệnh nội nhân tựu Nhân Đạo đệ.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 至寂然，遂入天城所居，見國峻在焉。[17b*4*19]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Chí tịch nhiên, toại nhập Thiên Thành sở cư, kiến Quốc Tuấn tại yên.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 仁道方知之。[17b*5*14]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Nhân Đạo phương tri chi.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 明日，瑞婆進生金十盤，奏曰：「急遽不䏻供僃禮物。」[17b*5*19]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Minh nhật, Thụy Bà tiến sinh kim thập mâm, tấu viết: “Cấp cự bất năng cung bị lễ vật”.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 帝不得已，以天城公主下嫁國峻，以應天田二千頃還忠誠王聘禮。[17b*6*19]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Đế bất đắc dĩ, dĩ Thiên Thành công chúa hạ giá Quốc Tuấn, dĩ Ứng Thiên điền nhị thiên khoảnh hoàn Trung Thành vương sính lễ.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 史臣吳士連曰：王姬下嫁，必使同姓諸侯，主之 …… [17b*9*1]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Sử thần Ngô Sĩ liên viết: Vương cơ hạ giá, tất sử đồng tính chư hầu, chủ chi …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 [17a] Cho Lê Phụ Trần làm Ngự sử trung tướng, tri Tam ty viện sự.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Mùa thu, tháng 7, cho Minh tự Lưu Miễn làm an phủ sứ phủ lộ Thanh Hóa.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Tân Hợi, [Thiên Ứng Chính Bình] năm thứ 20 [1251], (từ tháng 2 về sau là Nguyên Phong năm thứ 1, Tống Thuần Hựu năm thứ 11, Nguyên Hiến Tông Mông Kha năm thứ 1).

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Mùa xuân, tháng 1, đổi nguyên hiệu là Nguyên Phong (năm thứ 1).

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Vua tự viết bài minh ban cho các hoàng tử, dạy về trung, hiếu, hòa, tốn, ôn, lượng, cung, kiệm.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Gả trưởng công chúa Thiên Thành cho Trung Thành Vương (không rõ tên). Con trai Yên Sinh Vương là Quốc Tuấn cướp lấy. Công chúa về với Quốc Tuấn.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Ngày 15 tháng ấy, vua mở hội lớn 7 ngày đêm, bày các tranh về lễ kết tóc¹ và nhiều trò chơi cho người trong triều ngoài nội đến xem, ý muốn cho công chúa Thiên Thành làm lễ kết tóc với Trung Thành Vương.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Trước đó, vua cho công chúa Thiên Thành đến ở trong dinh Nhân Đạo Vương (Nhân Đạo Vương là cha Trung Thành Vương). Quốc Tuấn muốn lấy công chúa Thiên Thành, nhưng không làm thế nào được, mới nhân ban đêm lẻn vào [17b] chỗ ở của công chúa thông dâm với nàng.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Công chúa Thụy Bà (chị ruột của Thái Tông, cô của Quốc Tuấn, nuôi Quốc Tuấn làm con) liền đến gõ cửa điện cáo cấp. Người coi cửa vội vào tâu. Vua hỏi có việc gì, Thụy Bà trả lời:

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 “Không ngờ Quốc Tuấn ngông cuồng càn rỡ, đang đêm lẻn vào chỗ Thiên Thành, Nhân Đạo đã bắt giữ hắn rồi, e sẽ bị hại, xin bệ hạ rủ lòng thương, sai người đến cứu”.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Vua vội sai nội nhân đến dinh Nhân Đạo Vương. Đến nơi, thấy yên lặng, bèn vào chỗ Thiên Thành, thì thấy Quốc Tuấn đã ở đấy. Nhân Đạo bấy giờ mới biết chuyện.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Hôm sau, Thụy Bà dâng 10 mâm vàng sống, tâu rằng: “Vì vội vàng nên không sắm được đủ lễ vật”.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Vua bắt đắc dĩ phải gả công chúa Thiên Thành cho Quốc Tuấn, lấy 2000 khoảnh ruộng ở phủ Ứng Thiên² để hoàn lại sính vật cho Trung Thành Vương.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Con gái vua lấy kẻ bề dưới tất phải sai chư hầu cùng họ đứng ra làm chủ hôn …

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 ^⇡ 1 Nguyên văn là “trần hợp kế đồ”, có người hiểu “đồ” theo nghĩa Nôm là “đồ đạc”. CMCb6 chép là “bày đồ quý báo”.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 ^⇡ 2 Tức phủ Ứng Hòa đời sau, tương ứng với các huyện Ứng Hoà, Mỹ Đức, Chương Mỹ, Thanh Oai, tỉnh Hà Tây ngày nay.