Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Hoàng Đế [BK5, 18a18b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 禮也。[18a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … lễ dã.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 太宗以天城公主下嫁忠誠王，而公主㱕于興道王，婚姻不正甚矣。[18a*1*3]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thái Tông dĩ Thiên Thành công chúa hạ giá Trung Thành vương, nhi công chúa quy vu Hưng Đạo vương, hôn nhân bất chính thậm hĩ.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 然則是禮也，無主之者󰊹？掌禮𡸈容無主？[18a*2*11]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Nhiên tắc thị lễ dã, vô chủ chi giả ru? Chưởng lễ há dung vô chủ?

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 盖帝於夫婦之道不正，故其臣子效之也。[18a*3*9]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Cái đế ư phu phụ chi đạo bất chính, cố kì thần tử hiệu chi dã.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 且，婚姻不於異姓而於同姓，惟陳氏為然，失禮之中，又失禮焉。[18a*4*7]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Thả, hôn nhân bất ư dị tính nhi ư đồng tính, duy Trần thị vi nhiên, thất lễ chi trung, hựu thất lễ yên.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 帝賜宴内殿，群臣皆預，及醉，坐者皆起，攔手而𰙔。[18a*6*2]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Đế tứ yến nội điện, quần thần giai dự, cập túy, tọa giả giai khởi, dàn thủ nhi ca.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 御史中相（後改中尉）陳周普隨人攔手，然不他𰙔，但云：「史官𰙔云爾，史官𰙔云爾。」[18a*7*2]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Ngự sử trung tướng (hậu cải Trung úy) Trần Chu Phổ tùy nhân dàn thủ, nhiên bất tha ca, đản vân: “Sử quan ca vân nhĩ, sử quan ca vân nhĩ”.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 厥後宴席有負籜（音託笋皮也）槌行酒令，則愈麄矣。[18a*8*12]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Quyết hậu yến tịch hữu phụ thác (âm thác, duẫn bì dã) chùy hành tửu lệnh, tắc dũ thô hĩ.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 史臣吳士連曰：觀此，雖見當時軍臣同樂，不拘禮法，亦風俗之简，質然無節矣。[18b*1*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Quan thử, tuy kiến đương thời quân thần đồng lạc, bất câu lễ pháp, diệc phong tục chi giản, chất nhiên vô tiết hĩ.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 有子曰：知和而知，不以禮節之，亦不可行也。[18b*2*13]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Hữu Tử viết: Tri hoà nhi tri, bất dĩ lễ tiết chi, diệc bất khả hành dã.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 御史諍臣聀當䋲紏，不言則己，乃與之同流，惡在其為朝廷綱紀哉。[18b*3*12]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Ngự sử tránh thần chức đương thằng củ, bất ngôn tắc kỷ, nãi dữ chi đồng lưu, ác tại kì vi triều đình cương kỷ tai?

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 〇夏，四月，安生王柳卒，年四十一，加大王王。[18b*6*2]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 〇 Hạ, tứ nguyệt, An Sinh vương Liễu tốt, niên tứ thập nhất, gia Đại vương .

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 范敬恩卒 [18b*6*18]（敬恩舊李朝太尉，䦕内侯）。[18b*7*3]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Phạm Kính Ân tốt (Kính Ân cựu Lý triều Thái úy, Quan nội hầu).

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 壬子，元豊二年（宋淳祐十三年）。

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Nhâm Tí, Nguyên Phong nhị niên (Tống Thuần Hựu thập tam niên).

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 春，正月，帝親征占城，命欽天大王日皎為留守。[18b*8*1]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Xuân, chính nguyệt, đế thân chinh Chiêm Thành, mệnh Khâm Thiên Đại vương Nhật Hiệu vi Lưu thủ.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 占城自李氏衰弱，常以輕舟 …… [18b*9*9]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Chiêm Thành tự Lý thị suy nhược, thường dĩ khinh chu …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 … [18a] theo lễ phải thế. Thái Tông đem Thiên Thành công chúa gả xuống cho Trung Thành Vương, nhưng công chúa lại về với Hưng Đạo Vương, việc hôn nhân rất là bất chính. Thế thì lễ cưới này không ai đứng chủ ư? Vì vua đã bất chính trong đạo vợ chồng, cho nên người làm tôi con cũng bắt chước. Vả lại, hôn nhân không lấy người khác họ mà lấy người cùng họ, thì chỉ có nhà Trần làm thế. Trong việc trái lễ, lại trái lễ nữa.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Vua ban yến ở nội điện, các quan đều dự. Đến khi say, mọi người đứng cả dậy, dang tay mà hát. Ngự sử trung tướng (sau đổi là Trung úy) Trần Chu Phổ cũng dang tay theo mọi người, nhưng không hát câu gì khác, chỉ nói: “Sử quan ca rằng, sử quan ca rằng”.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Sau này, trong yến tiệc, có người đội mo nang, cầm dùi làm tửu lệnh thì lại càng thô bỉ lắm.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 [18b] Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Xem thế đủ thấy, tuy bấy giờ vua tôi cùng vui, không gò bó vào lễ pháp, cũng là điều giản dị, chất phát của phong tục, nhưng không còn chừng mực gì nữa. Hữu Tử nói: “Biết được hòa đồng rồi hòa đồng, nhưng không lấy lễ mà tiết chế, thì cũng không thể làm được”. Ngự sử là bề tôi giữ việc can ngăn, chức phận là phải uốn nắn, đã không nói thì thôi, lại còn vào hùa với họ thì kỷ cương của triều đình để đâu?

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Mùa hạ, tháng 4, Yên Sinh Vương Liễu mất, thọ 41 tuổi, gia phong đại vương.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Phạm Kính Ân mất (Kính Ân là Thái úy quan nội hầu của triều Lý cũ).

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Nhâm Tý, Nguyên Phong năm thứ 2 [1252], (Tống Thuần Hựu năm thứ 13).

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Mùa xuân, tháng giêng, vua thân đi đánh Chiêm Thành, sai Khâm Thiên Đại vương Nhật Hiệu làm lưu thủ.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Chiêm Thành từ khi nhà Lý suy yếu, thường đem thuyền nhẹ …