Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Hoàng Đế [BK5, 20a20b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 冬，十月，賜范應夢錢，使自閹入侍。[20a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Đông, thập nguyệt, tứ Phạm Ứng Mộng tiền, sử tự yêm nhập thị.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 初，帝夢出遊，見神人指一人謂曰：「此人可為行遣。」[20a*1*14]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Sơ, đế mộng xuất du, kiến thần nhân chỉ nhất nhân vị viết: “Thử nhân khả vi Hành khiển”.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 夢覺，不知何人。[20a*2*14]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Mộng giác, bất tri hà nhân.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 一日朝󰰾，幸城外，見一男子從學于城之南門，形貌酷似所夢人。[20a*3*1]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Nhất nhật triều bãi, hạnh thành ngoại, kiến nhất nam tử tòng học vu thành chi nam môn, hình mạo khốc tự sở mộng nhân.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 召問之，應對如夢中聞所語。[20a*4*7]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Triệu vấn chi, ứng đối như mộng trung văn sở ngữ.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 欲授以行遣，而難之，仍賜錢四百鏹，使之自閹。[20a*4*18]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Dục thụ dĩ Hành khiển, nhi nan chi, những tứ tiền tứ bách cường, sử chi tự yêm.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 賜名應夢，後累遷為行遣。[20a*5*17]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Tứ danh Ứng Mộng, hậu lụy thiên vi Hành khiển.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 盖倣李朝用李常傑、李常憲舊例也。[20a*6*8]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Cái phỏng Lý triều dụng Lý Thường Kiệt, Lý Thường Hiến cựu lệ dã.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 丁卯，五年（宋寶祐三年）。[20a*8*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Đinh mão, ngũ niên (Tống Bảo Hựu tam niên).

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 春，三月，命劉免培築清化名處河堤。[20a*8*10]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Xuân, tam nguyệt, mệnh Lưu Miễn bồi trúc Thanh Hóa danh xứ hà đê.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 〇夏，四月，選散官為諸路河堤正副使。[20a*9*4]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 〇 Hạ, tứ nguyệt, tuyển tản quan vi chư lộ hà đê chánh phó sứ.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 農𨻶 [20a*9*18] 督軍築堤岸、决滆渠，以防水旱。[20b*1*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Nông khích đốc quân trúc đê ngạn, quyết cách cừ, dĩ phòng thủy hạn .

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 〇皇弟六子日燏生。[20b*1*14]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 〇 Hoàng đệ lục tử Nhật Duật sinh.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 先是，太清宫道士名甚，為帝祈嗣拜章畢，奏曰：「上帝既𠃔章奏，即命昭文童子降生住四紀矣。」[20b*2*2]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Tiên thị, Thái Thanh cung đạo sĩ danh Thậm, vi đế kì tự bái chương tất, tấu viết: “Thượng đế ký bãi chương tấu, tức mệnh Chiêu Văn đồng tử giáng sinh trú tứ kỷ hĩ”.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 已而後宫有娠，果生男，两膊有文曰「昭文童子」，字頗明顯，[20b*3*19] 因以昭文為號（即日燏）。[20b*5*3]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Dĩ nhi hậu cung hữu thần, quả sinh nam, lưỡng bác hữu văn viết “Chiêu Văn đồng tử”, tự pha minh hiển, nhân dĩ Chiêu Văn vi hiệu (tức Nhật Duật).

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 年長，其文始消。[20b*5*12]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Niên trưởng, kì văn thủy tiêu.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 至四十八歳，卧病月餘。[20b*5*19]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Chí tứ thập bát tuế, ngọa bệnh nguyệt dư.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 諸子為之設樵，請减己壽，以延久齡。[20b*6*7]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Chư tử vi chi thiết tiều, thỉnh giảm kỷ thọ, dĩ diên cửu linh.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 道士拜章畢，起曰：「上帝覧章笑曰：『何乃恋俗久留乎。[20b*7*2]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Đạo sĩ bái chương tất, khởi viết: “Thượng đế lãm chương tiếu viết: “Hà nãi luyến tục cửu lưu hồ.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 然其子誠孝何𠃔，再與二紀。』」[20b*8*3]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Nhiên kì tử thành hiếu hà doãn, tái dữ nhị kỷ.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 病乃瘳。[20b*8*14]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Bệnh nãi sưu.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 後日燏卒年七十七，則周六紀有五年矣。[20b*8*17]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Hậu Nhật Duật tốt niên thất thập thất, tắc chu lục kỷ hữu ngũ niên hĩ.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 [20a] Mùa đông, tháng 10, ban tiền cho Phạm Ứng Mộng, bảo tự hoạn để vào hầu.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Trước đó, vua nằm mơ đi chơi thấy thần nhân chỉ một người bảo vua: “Người này có thể làm Hành khiển”. Tỉnh dậy, không biết là người nào.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Một hôm tan buổi chầu, vua ngự ra ngoài thành, thấy một người con trai theo học ở cửa nam thành, hình dáng giống hệt người trong mộng, Vua gọi đến hỏi, người đó ứng đối giống như những lời trong mộng. Vua muốn trao cho chức Hành khiển, nhưng thấy khó, mới cho 400 quan tiền bảo tự hoạn, ban tên là Ứng Mộng. Sau này thăng dần đến chức Hành khiển. Đó là bằt chước lệ cũ của triều Lý, dùng Lý Thường Kiệt và Lý Thường Hiến vậy.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Ất Mão, [Nguyên Phong] năm thứ 5 [1255], (Tống Bảo Hựu năm thứ 3).

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Mùa xuân, tháng 2, sai Lưu Miễn bồi đắp đê sông các xứ ở Thanh Hóa.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Mùa hạ, tháng 4, chọn tản quan làm hà đê chánh phó sứ các lộ. Khi việc làm ruộng nhàn rỗi [20b] thì đốc thúc quân lính đắp đê đập, đào mương ngòi đề phòng lụt, hạn.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Hoàng tử thứ 6 Nhật Duật sinh.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Trước đó, đạo sĩ cung Thái Thanh tên là Thậm cầu tự cho vua. Đọc sớ xong [đạo sĩ] tâu vua: “Thượng đế đã y lời sớ tấu, sắp sai Chiêu Văn đồng tử giáng sinh, ở trần thế bốn kỷ”. Thế rồi hậu cung có mang. Sau quả nhiên sinh con trai, hai cánh tay có chữ “Chiêu Văn đồng tử”, nét chữ rất rõ, vì thế đặt hiệu là Chiêu Văn (tức là Nhật Duật). Lớn lên, nét chữ mới mất đi.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Đến năm [Nhật Duật] 48 tuổi, bị ốm hơn 1 tháng, các con ông làm chay, xin giảm tuổi thọ của mình để kéo dài tuổi thọ cho cha. Đạo sĩ đọc sớ xong, đứng dậy nói:

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 “Thượng đế xem sớ xong, cười bảo: “Sao hắn quyến luyến trần trục muốn ở lại lâu thế, nhưng các con hắn thực lòng hiếu thảo, cũng đáng cho. Thôi cho thêm hai kỷ nữa.””.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Bệnh liền khỏi. Sau Nhật Duật mất, thọ 77 tuổi, thế là được đủ 6 kỷ lẻ 5 năm.