Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Hoàng Đế [BK5, 21a21b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 史臣吳士連曰：道士𥬉嗣之事，以為信然耶？則天道遠，不可得而知。[21a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Đạo sĩ cầu tự chi sự, dĩ vi tín nhiên gia? Tắc thiên đạo viễn, bất khả đắc nhi tri.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 以為不然耶？則誠心所，感無遠而弗届。[21a*2*9]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Dĩ vi bất nhiên gia? Tắc thành tâm sở, cảm vô viễn nhi phất giới.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 然道士於伏拜侯命之時，天或形於夢寐以告之也。[21a*3*6]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Nhiên đạo sĩ ư phục bái hậu mệnh chi thời, thiên hoặc hình ư mộng mị dĩ cáo chi dã.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 夫理數相倚，理生於數，數亦未水，不生於理，命之脩短，數也；心之孝誠，理也。[21a*4*8]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Phu lí số tương ỷ, lí sinh ư số, số diệc vị thủy, bất sinh ư lí, mệnh chi tu đoản, số dã; tâm chi hiếu thành, lí dã.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 或曰：道士䏻攝性飛昇，愚未之信也。[21a*6*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Hoặc viết: Đạo sĩ năng nhiếp tính phi thăng, ngu vị chi tín dã.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 五月，種菴蘿五百丈（自洪洼至狗神𣇄耳）。[21a*7*2]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Ngũ nguyệt, chủng yêm la ngũ bách trượng (tự Hồng oa chí Cẩu Thần đỉnh nhĩ.) .

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 〇秋，八月，大水，上遊西湖〇。[21a*7*19]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 〇 Thu, bát nguyệt, đại thủy, thượng du Tây Hồ .

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 〇冬，十月，幸天長府行宫。[21a*8*6]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 〇 Đông, thập nguyệt, hạnh Thiên Trường phủ hành cung.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 丙辰，六年（宋寶祐四年）。[21a*9*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Bính Thìn, lục niên (Tống Bảo Hựu tứ niên).

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 春，二月，大比取士。[21a*9*10]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Xuân, nhị nguyệt, đại tỉ thủ sĩ.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 賜京状元陳 [21a*9*18] 國扐、寨状元張燦、榜眼朱馨、探花郎陳淵、太學生四十三名（京人四十二名，寨人一名）出身有差。[21b*1*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Tứ Kinh trạng nguyên Trần Quốc Lặc, Trại trạng nguyên Trương Xán, bảng nhãn Chu Hinh, thám hoa lang Trần Uyên, thái học sinh tứ thập tam danh (Kinh nhân tứ thập nhị danh, Trại nhân nhất danh) xuất thân hữu sai.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 國𥘉，󰁮人未分京寨，中魁者賜状元。[21b*2*19]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Quốc sơ, cử nhân vị phân kinh trại, trung khôi giả tứ trạng nguyên.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 至是，分清化、乂安為寨，故有京寨之别殿。[21b*3*9]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Chí thị, phân Thanh Hóa, Nghệ An vi trại, cố hữu kinh trại chi biệt .

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 閏，三月，鑄鍾三百三十口。[21b*4*6]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Nhuận, tam nguyệt, chú chung tam bách tam thập khẩu .

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 〇夏，五月，雷震天安殿又震太清宫天尊像仆地，折一指。[21b*4*17]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 〇 Hạ, ngũ nguyệt, lôi chấn Thiên An điện, hựu chấn Thái Thanh cung, Thiên Tôn tượng bộc địa, triết nhất chỉ .

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 浚蘇歷江。[21b*6*1]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Tuấn Tô Lịch giang.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 〇秋，七月，武成王尹挈家出亡宋。[21b*6*6]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 〇 Thu, thất nguyệt, Vũ Thành vương Doãn khiết gia xuất vong Tống.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 思明府土官黄炳執送㱕我。[21b*6*18]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Tư Minh phủ thổ quan Hoàng Bính chấp tống quy ngã.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 （尹安生王子顯慈所生也，安生有釁於國家，及顯慈崩，失勢，故亡之此國。）帝賞炳金帛。[21b*7*10]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 (Doãn An Sinh vương tử Hiển Từ sở sinh dã, An Sinh hữu hấn ư quốc gia, cập Hiển Từ băng, thất thế, cố vong chi thử quốc). Đế thưởng Bính kim bạch.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 由是関隘益加嚴謹。[21b*8*14]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Do thị quan ải ích gia nghiêm cẩn.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 丁巳，七年（宋寶祐五年）。[21b*9*1]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Đinh Tị, thất niên, (Tống Bảo Hựu ngũ niên)

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 春，二月，黄炳挈家詣闕，進其女，…… [21b*9*10]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Xuân, nhị nguyệt, Hoàng Bính khiết gia nghệ khuyết, tiến kì nữ, …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 [21a] Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Việc đạo sĩ cầu tự, cho là đúng như thế chăng? Thì đạo trời xa, không thể biết được. Cho là không như thế chăng? Thì lòng thành cảm hóa, xa mấy mà chẳng tới được. Song, khi đạo sĩ rạp lạy đợi mệnh trời, có lẽ trời hiện chiêm bao để bảo cho. Kể ra số và lý nương tựa lẫn nhau, lý sinh ra từ số, số cũng chưa bao giờ không sinh ra từ lý, mệnh dài ngắn là số, lòng hiếu thành là lý. Có người bảo rằng đạo sĩ có thể nắm tính mạng bay lên được, nhưng tôi không tin.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Tháng 5, trồng 500 trượng toàn cây muỗm (suốt từ bến Hồng đến đê quai vạc Cẩu Thần).

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Mùa thu, tháng 8, nước to, vua ngự chơi Hồ Tây.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Mùa đông, tháng 10, Vua ngự đến hành cung phủ Thiên Trường.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Bính Thìn, [Nguyên Phong] năm thứ 6 [1256], (Tống Bảo Hựu năm thứ 4).

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Mùa xuân, tháng 2, mở khoa thi chọn kẻ sĩ. Ban cho Trần [21b] Quốc Lặc đỗ kinh trạng nguyên; Trương Xán đỗ trại trạng nguyên; Chu Hinh đỗ bảng nhãn; Trần Uyên đỗ thám hoa lang¹. Lấy đỗ thái học sinh 43 người (kinh 42 người, trại 1 người), xuất thân có thứ bậc khác nhau.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Hồi quốc sơ, cử người chưa phân kinh trại, người đỗ đầu ban cho [danh hiệu] trạng nguyên. Đến nay, chia Thanh Hóa, Nghệ An làm trại, cho nên có phân biệt kinh trại.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Tháng 3, nhuận, đúc 330 quả chuông.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Mùa hạ, tháng 5, sét đánh điện Thiên An, lại đánh cung Thái Thanh, tượng Thiên Tôn gãy mất một ngón tay.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Vét sông Tô Lịch.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Mùa thu, tháng 7, Vũ Thành Vương Doãn đem cả nhà trốn sang nước Tống. Thổ quan Tư Minh là Hoàng Bính bắt lại đưa trả cho ta.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 (Doãn là con Yên Sinh Vương do Hiển Từ sinh. Yên Sinh có hiềm khích với vua, đến khi Hiển Từ mất, bị thất thế, nên trốn sang nước Tống). Vua thưởng vàng lụa cho Bính. Do đấy việc giữ phòng quan ải càng thêm nghiêm ngặt.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Đinh Tỵ, [Nguyên Phong] năm thứ 7 [1257], (Tống Bảo Hựu năm thứ 5).

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 Mùa xuân, tháng 2, Hoàng Bính đem cả nhà đến cửa khuyết, dâng con gái …

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 ^⇡ 1 CMCB6 chú Quốc Lặc người huyện Thanh Lâm (châu Hồng); Trương Xán người huyện Tế Giang (lộ Bắc Giang); Trần Uyên người huyện Đường Hào (châu Hồng).