Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Hoàng Đế [BK5, 23a23b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 襲擊，又大破之。[23a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … tập kích, hựu đại phá chi.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 時，元人新取雲南，游兵畧之，無攻取意，當時謂之𫢋賊。[23a*1*7]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thời, Nguyên nhân tân thủ Vân Nam, du binh lược chi, vô công thủ ý, đương thời vị chi Phật tặc.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 賊退，賜俸侯爵。[23a*2*9]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Tặc thoái, tứ Bổng hầu tước .

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 〇免小校黄巨陀罪。[23a*2*16]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 〇 Miễn tiểu hiệu Hoàng Cự Đà tội.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 初，帝賜左右食菴蘿，不及巨陀。[23a*3*4]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Sơ, đế tứ tả hữu thực yêm la, bất cập Cự Đà.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 及元軍至東步頭，巨陀乘輕舟遁去。[23a*3*16]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Cập Nguyên quân chí Đông Bộ Đầu, Cự Đà thừa khinh chu độn khứ.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 至黄江，遇皇太子逆流而上，巨陀󰘌岸避之。[23a*4*11]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Chí Hoàng giang, ngộ Hoàng thái tử nghịch lưu nhi thượng, Cự Đà cách ngạn tị chi.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 船勢甚急，官軍大呼，問元軍何在，巨陀應曰：「不知，汝等當問食菴蘿者。」[23a*5*9]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Thuyền thế thậm cấp, quan quân đại hô, vấn Nguyên quân hà tại. Cự Đà ứng viết: “Bất tri, nhữ đẳng đương vấn thực yêm la giả”.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 至是，太子請寘之極刑，以懲人臣之不忠者。[23a*6*17]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Chí thị, Thái tử thỉnh trí chi cực hình, dĩ trừng nhân thần chi bất trung giả.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 帝曰：「巨陀罪甘赤族，然古者有羊斟，不預羊肉，至敗宋師。[23a*7*15]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Đế viết: “Cự Đà tội cam xích tộc, nhiên cổ giả hữu Dương Châm, bất dự dương nhục, chí bại Tống sư.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 巨陀之事，予之過也。免死，許擊賊贖罪。」[23a*8*18]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Cự Đà chi sự, dư chi quá dã. Miễn tử, hứa kích tặc chuộc tội”.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 〇時，帝親率六 [23a*9*15] 師禦冦。[23b*1*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 〇 Thời, đế thân suất lục sư ngự khấu.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 掌印官倉卒藏宝玺於大明殿梁上，但帶内密印隨行。[23b*1*4]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Chưởng ấn quan thương tốt tàng bảo tỉ ư Đại Minh điện lương thượng, đản đái nội mật ấn tùy hành.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 途中印又亡。[23b*2*6]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Đồ trung ấn hựu vong.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 軍中文書無印，帝命工刻木為之。[23b*2*11]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Quân trung văn thư vô ấn, đế mệnh công khắc mộc vi chi.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 及駕回京，又有進亡印者，所藏宝玺依然猶在。[23b*3*5]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Cập giá hồi kinh, hựu hữu tiến vong ấn giả, sở tàng bảo tỉ y nhiên do tại.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 戊午，八年（三月以後聖宗紹隆元年，宋寶祐六年）。[23b*5*1]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Mậu Ngọ, bát niên (tam nguyệt dĩ hậu Thánh Tông Thiệu Long nguyên niên, Tống Bảo Hựu lục niên).

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 春，正月，朔，帝御正殿朝百官。[23b*5*20]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Xuân, chính nguyệt, sóc, đế ngự chính điện triều bách quan.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 百姓安堵如故。[23b*6*5]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Bách tính an đổ như cố.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 定功行封，授黎輔陳御史大夫，仍以昭聖公主㱕之。[23b*6*11]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Định công hành phong, thụ Lê Phụ Trần Ngự sử đại phu, những dĩ Chiêu Thánh công chúa quy chi.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 曰：「朕非卿，𡸈復有今日。[23b*7*12]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Viết: “Trẫm phi khanh, há phục hữu kim nhật.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 卿其勉之，共成厥終。」[23b*8*2]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Khanh kì miễn chi, cộng thành quyết chung”.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 史臣吳士連曰：陳朝君臣，瀆夫婦之偷，又於斯 …… [23b*9*1]

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Trần triều quân thần, độc phu phụ chi thâu, hựu ư tư …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 … [23a] ra tập kích, lại cả phá bọn chúng.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Khi ấy, người Nguyên mới lấy được Vân Nam, bọn du binh¹ cướp đến, không có ý đánh chiếm, nên bây giờ người ta gọi chúng là “giặc Phật”. Giặc rút, ban cho Bồng tước hầu.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Tha tội cho tiểu hiệu Hoàng Cự Đà.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Trước kia có lần vua ban xoài cho những người hầu cận, Cự Đà không được ăn. Đến khi quân Nguyên tới Đông Bộ Đầu, Cự Đà ngồi thuyền nhẹ chạy trốn. Đến Hoàng giang² gặp hoàng thái tử đi thuyền ngược lên, Đà lánh sang bờ sông bên kia, thuyền chạy rất gấp. Quan quân gọi lớn: “Quân Nguyên ở đâu”.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Cự Đà trả lởi:

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 “Không biết, đi mà hỏi những ai ăn xoài ấy”.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Đến đây, thái tử xin phép Cự Đà vào cực hình để răn những kẻ làm tôi bất trung. Vua nói:

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 “Cự Đà tội đáng giết cả họ, song đời xưa đã có chuyện Dương Châm không được ăn thịt dê, đến nỗi làm quân nước Trịnh bị thua³. Việc Cực Đà là lỗi ở ta, tha cho hắn tội chết, cho phép hắn đánh giặc chuộc tội”.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Khi vua thân hành thống lĩnh sáu quân [23b] đi chống giặc, quan giữ ấn vội vàng giấu ấn báu lên rường điện Đại Minh, chỉ đem ấn nội mật đi theo. Giữa đường, ấn ấy lại mất. Giấy tờ trong quân không có ấn. Vua sai thợ khắc gỗ làm ấn. Đến khi xa giá về kinh, lại có người đem dâng con ấn bị mất, ấn báu giấu đi vẫn còn nguyên ở chổ cũ.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Mậu Ngọ, [Nguyên Phong] na8m thứ 8 [1258], (từ tháng 3 về sau là Thánh Tông Thiệu Long năm thứ 1, Tống Bảo Hựu năm thứ 6).

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Mùa xuân, tháng giêng, ngày mồng một, vua ngự chính điện, cho trăm quan vào chầu. Trăm họ yên nghiệp như cũ.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 Định công phong tước: cho Lê Phụ Trần làm Ngự sử đại phu; lại đem công chúa Chiêu Thánh gả cho. Vua nói: “Trẫm không có khanh, thì đâu có ngày nay. Khanh hãy cố gắng để cùng được trọn vẹn về sau”.

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Vua tôi nhà Trần coi thường đạo vợ chồng lại thấy ở đây …

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 ^⇡ 1 Du binh: Cánh quân nhỏ có nhiệm vụ tuần tra hay đột kích cũng gọi là du ky.

¶ 62 Leave a comment on paragraph 62 0 ^⇡ 2 Khúc sông Hồng ở phía trên Nam Định, khoảng ngã ba Tuần Vường.

¶ 63 Leave a comment on paragraph 63 0 ^⇡ 3 Theo Tả truyện, Dương Châm là người đánh xe cho Hoa Nguyên nước Tống. Tống và Trịnh sắp đánh nhau, Hoa Nguyên làm thịt dê cho binh sĩ ăn, nhưng không cho Dương Châm dự. Khi đánh nhau, Dương Châm nói: Thịt dê hôm trước là quyền ở ngoài, đánh nhau hôm nay là việc của tôi, rối đánh xe chạy theo quân Trịnh, nước Tống do vậy bị thua. Chữ “Trịnh” ở Toàn thư phải sửa là chữ “Tống”.