Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Hoàng Đế [BK5, 29a29b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 之。[29a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … chi.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 嘗定戶口，國母私求一丁為勾當，守度頷之（户感切，以頭點應也），識其姓名貫址。[29a*1*2]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thường định hộ khẩu, Quốc mẫu tư cầu nhất đinh vi câu đương, Thủ Độ hàm chi (hộ cảm thiết, dĩ đầu điểm ứng dã), thức kì tính danh quán chỉ.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 及閲定其社，問某何在，其人欣然趍進。[29a*2*13]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Cập duyệt định kì xã, vấn mỗ hà tại, kì nhân hân nhiên xu tiến.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 守度曰：「汝以公主故，得為勾當，非他勾當可比，當則一足趾，使與他别。」[29a*3*6]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Thủ Độ viết: “Nhữ dĩ công chúa cố, đắc vi câu đương, phi tha câu đương khả tỉ, đương tắc nhất túc chỉ, sử dữ tha biệt”.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 其人哀呼請辝，久之乃釋。[29a*4*14]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Kì nhân ai hô thỉnh từ, cửu chi nãi thích.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 自是無敢私謁者。[29a*5*5]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Tự thị vô cảm tư yết giả.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 太宗嘗欲以守度兄安國為相。[29a*5*12]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Thái Tông thường dục dĩ Thủ Độ huynh An Quốc vi tướng.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 守度曰：「安國臣兄也。如以為賢，則臣請𦤶仕，如以臣賢於安國，則安國不可󰁮。[29a*6*5]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Thủ Độ viết: “An Quốc thần huynh dã. Như dĩ vi hiền, tắc thần thỉnh trí sĩ, như dĩ thần hiền ư An Quốc, tắc An Quốc bất khả cử.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 若兄弟並相，則朝廷之事，将如之何？」乃止。[29a*7*16]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Nhược huynh đệ tịnh tướng, tắc triều đình chi sự, tương như chi hà?” Nãi chỉ.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 守度𨿽為宰相，而凣事罔不加意。[29a*8*13]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Thủ Độ tuy vi Tể tướng, nhi phàm sự võng bất gia ý.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 以此䏻輔成王業，而令終也。[29a*9*7]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Dĩ thử năng phụ thành vương nghiệp, nhi lệnh chung dã.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 太宗 [29a*9*18] 嘗製生祠碑文，以寵異之。[29b*1*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Thái Tông thường chế sinh từ bi văn, dĩ sủng dị chi.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 然而弑君烝后之罪，難逃於後世矣。[29b*1*11]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Nhiên nhi thích quân chừng hậu chi tội, nan đào ư hậu thế hĩ.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 〇二月，彗星見東北。[29b*2*7]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 〇 Nhị nguyệt, tuệ tinh hiện Đông Bắc.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 〇三月，以欽天大王日皎為相國太尉，總天下事。[29b*2*15]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 〇 Tam nguyệt, dĩ Khâm Thiên Đại vương Nhật Hiệu vi Tướng quốc Thái úy, Tổng thiên hạ sự.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 時，帝拜日皎太師，固辝不受，盖慙寫船舷之事也。[29b*3*14]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Thời, đế bái Nhật Hiệu Thái sư, cố từ bất thụ, cái tàm tả thuyền huyền chi sự dã.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 帝𨿽𠃔其辝太師之請，而加「相國」二字為相國太尉。[29b*4*14]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Đế tuy doãn kì từ Thái sư chi thỉnh, nhi gia “Tướng quốc” nhị tự vi Tướng quốc Thái úy.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 〇秋七月，六日，上皇宴群臣於延賢殿。[29b*5*16]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 〇 Thu thất nguyệt, lục nhật, Thượng hoàng yến quần thần ư Diên Hiền điện.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 宴未終，忽有彗星見東北，長竟天。[29b*6*11]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Yến vị chung, hốt hữu tuệ tinh hiện Đông Bắc, trường cánh thiên.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 上皇出視之曰：「予觀其光芒甚大，其尾甚長，非我國之灾。」[29b*7*5]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Thượng hoàng xuất thị chi viết: “Dư quan kì quang mang thậm đại, kì vĩ thậm trường, phi ngã quốc chi tai”.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 復命終宴。[29b*8*8]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Phục mệnh chung yến.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 是年，冬十月，宋帝崩。[29b*8*12]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Thị niên, đông thập nguyệt, Tống đế băng.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 乙酉，八年（宋度宗禥󰦭淳元年，元至元二年）。[29b*9*1]

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Ất Dậu, bát niên (Tống Độ Tông Cơ Hàm Thuần nguyên niên, Nguyên Chí Nguyên nhị niên).

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 春，二月，占城國遣使 …… [29b*9*18]

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Xuân, nhị nguyệt, Chiêm Thành quốc khiến sứ …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 [29a] Thủ Độ có lần duyệt định số hộ khẩu, quốc mẫu xin riêng cho một người làm câu đương¹. Thủ Độ gật đầu, rồi ghi họ tên quê quán của người đó. Khi xét duyệt đến xã ấy, hỏi tên mỗ ở đâu, người đó mừng rỡ chạy đến, Thủ Độ bảo hắn:

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 “Ngươi vì có công chúa xin cho được làm câu đương, không thể ví những câu đương khác được, phải chặt một ngón chân để phân biệt với người khác”.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Người đó kêu van xin thôi mãi mới tha cho. Từ đó không ai dám đến thăm vì việc riêng nữa.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Thái Tông có lần muốn cho người anh của Thủ Độ là An Quốc làm tể tướng. Thủ Độ tâu:

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 “An Quốc là anh thần, nếu cho giỏi hơn thần thì thần xin trí sĩ, nếu cho thần giỏi hơn An Quốc thì không thể cử An Quốc. Nếu anh em đều làm tể tướng cả thì việc triều đình sẽ ra làm sao?”.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Vua bèn thôi.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Thủ Độ tuy làm tể tướng, nhưng mọi việc không việc gì không để ý. Vì thế đã giúp nên vương nghiệp và giữ được tiếng tốt cho đến lúc mất. Thái Tông [29b] có làm bài văn bia ở sinh từ để tỏ lòng đặc biệt quý mến ông. Thế nhưng cái tội giết vua và thông dâm với hoàng hậu thì khó lẩn tránh với đời sau vậy.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Tháng 2, sao Chổi hiện ở phương đông bắc.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Tháng 3, lấy Khâm Thiên Đại Vương Nhật Hiệu làm Tướng quốc thái úy, nắm chung việc nước.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 Bấy giờ, vua cho Nhật Hiệu làm Thái sư, nhưng Nhật Hiệu cố ý từ chối không nhận vì xấu hổ về việc viết chữ lên mạn thuyền. Vua tuy cho ông không nhận chức Thái sư, nhưng lại ban thêm hai chữ “Tướng quốc”, thành “Tướng quốc thái úy”.

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 Mùa thu, tháng 7, ngày mồng 6, Thượng hoàng ban yến cho các quan ở điện Diên Hiền. Yến chưa xong, bỗng có sao Chổi xuất hiện ở phương đông bắc, đuôi dài suốt trời. Thượng hoàng ra xem và bảo:

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 “Ta xem sao Chổi này rất sáng, mà đuôi rất dài, không phải là tai họa của nước ta”.

¶ 62 Leave a comment on paragraph 62 0 Lệnh cứ dự xong yến.

¶ 63 Leave a comment on paragraph 63 0 Tháng 10, mùa đông năm ấy, vua Tống băng.

¶ 64 Leave a comment on paragraph 64 0 Ất Sửu, [Thiệu Long] năm thứ 8 [1265], (Tống Độ Tông Cơ, Hàm Thuần năm thứ nhất, Nguyên Chí Nguyên năm thứ 2).

¶ 65 Leave a comment on paragraph 65 0 Mùa xuân, tháng 2, nước Chiêm Thành sai sứ …

¶ 66 Leave a comment on paragraph 66 0 ^⇡ 1 Câu đương: chức dịch trong xã, giữ việc bắt bớ, giải tống.