Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Hoàng Đế [BK5, 36a36b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 也。[36a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … dã.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 此讖記術数之學，所以有異於聖賢𩿨學也󰊹！。[36a*1*2]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thử sấm ký thuật số chi học, sở dĩ hữu dị ư Thánh hiền chi học dã ru!

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 五月，大水。[36a*3*1]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Ngũ nguyệt, đại thủy.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 地裂七丈（未祥其處），畜産魚虫多死。[36a*3*5]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Địa liệt thất trượng (vị tường kì xứ), súc sản ngư trùng đa tử.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 〇冬，十月，四日，塟昭陵，廟號太宗，謚曰：綂天御極隆功荗德顯和佑順神文聖武元孝皇帝。[36a*4*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 〇 Đông, thập nguyệt, tứ nhật, táng Chiêu Lăng, miếu hiệu Thái Tông, thụy viết: Thống Thiên Ngự Cực Long Công Mậu Đức Hiển Hòa Hựu Thuận Thần Văn Thánh Vũ Nguyên Hiếu Hoàng Đế.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 史臣吳士連曰：裕宗賛太宗詩曰：「唐越開基两太宗，彼稱貞觀我元豊，建成誅死安生在，廟號𨿽同德不同。[36a*6*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Sử thần Ngô sĩ Liên viết: Dụ Tông tán Thái Tông thi viết: “Đường Việt khai cơ lưỡng Thái Tông, Bỉ xưng Trinh Quán ngã Nguyên Phong, Kiến Thành tru tử An Sinh tại, Miếu hiệu tuy đồng đức bất đồng”.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 太宗之德所以至是者，𨿽其孝发出於天性，亦靈慈國母調 [36a*8*10] 和之也。[36b*1*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Thái Tông chi đức sở dĩ chí thị giả, tuy kì hiếu phát xuất ư thiên tính, diệc Linh Từ quốc mẫu điều hòa chi dã.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 其奪兄之妻，亦出於靈慈與守度自陷過𠧨，既有以導之，而隱忍安全，又有以導之者。[36b*1*4]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Kì đoạt huynh chi thê, diệc xuất ư Linh Từ dữ Thủ Độ tự hãm quá cữu, ký hữu dĩ đạo chi, nhi ẩn nhẫn an toàn, hựu hữu dĩ đạo chi giả.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 盖其有天資之羙，而未𭓇者也。[36b*3*4]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Cái kì hữu thiên tư chi mĩ, nhi vị học giả dã.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 及春秋髙而理明德，進其有得於聖𭓇者也󰊹？

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Cập xuân thu cao nhi lí minh đức, tiến kì hữu đắc ư thánh học giả dã ru?

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 上皇崩之日，韶陽公主（上皇次女名翠也），方坐蓐，忽聞鐘聲連響，曰：「得非不諱耶？」左右紿之，不聽，乃慟哭長號，瞑目而逝。[36b*3*16]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Thượng hoàng băng chi nhật, Thiều Dương công chúa (Thượng hoàng thứ nữ danh Thuý dã), phương tọa nhục, hốt văn chung thanh liên hưởng, viết: “Đắc phi bất húy gia?” Tả hữu đãi chi, bất thính, nãi đỗng khốc trường hiệu, minh mục nhi thệ.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 先是，上皇弗豫，公主時已嫁上位文興侯（缺名），數遣人問起居左右，皆以平復無事對。[36b*7*6]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Tiên thị, Thượng hoàng phất dự, Công chúa thời dĩ giá Thượng vị Văn Hưng hầu (khuyết danh), số khiến nhân vấn khởi cư tả hữu, giai dĩ bình phục vô sự đối.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 及聞鐘聲，慟哭長號而逝。[36b*8*20]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Cập văn chung thanh, đỗng khốc trường hiệu nhi thể.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 國人傷之。[36b*9*10]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Quốc nhân thương chi .

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 時，威文王 …… [36b*9*15]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Thời, Uy Văn vương …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 [36a] Đó là chỗ khác nhau giữa cái học sấm ký thuật số với cái học thánh hiền chăng?

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Tháng 5, nước to. Đất nứt sâu 7 trượng (chưa rõ chỗ nào), súc vật, tôm cá chết nhiều.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Mùa đông, tháng 10 ngày mồng 4, táng [thượng hoàng] ở Chiêu Lăng, miếu hiệu là Thái Tông, tên thụy là Thống Thiên Ngự Cực Long Công Mậu Đức Hiền Hòa Hựu Thuận Thần Văn Thánh Võ Nguyên Hiếu Hoàng đế.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Dụ Tông có thơ ca ngợi Thái Tông:

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Đường Việt khai cơ lưỡng Thái Tông,

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Bỉ xưng Trinh Quán ngã Nguyên Phong.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Kiến Thành tru tử Yên Sinh tại,

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Miếu hiệu tuy đồng đức bất đồng.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 (Sáng nghiệp Việt Đường hai Thái Tông,

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Kia xưng Trinh Quán, ta Nguyên Phong.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Kiến Thành¹ bị giết, Yên Sinh² sống,

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Miếu hiệu như nhau, đức chẳng đồng).

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Đức của Thái Tông sở dĩ được thế, tuy tấm lòng hiếu đễ bắt nguồn từ tính trời, nhưng cũng do Linh Từ quốc mẫu điều đình [36b] hòa giải. Việc cướp vợ của anh cũng do Linh Từ và Thủ Độ. Thế là Thái Tông mắc vào tội lỗi là do người dẫn lối, mà ẩn nhẫn để trọn nghĩa anh em cũng lại là do người dẫn lối. Đó là vì tuy có tư chất tốt đẹp trời phú cho, nhưng chưa có học thức. Đến khi tuổi cao, lý lẽ sáng tỏ, đạo đức tăng tiến, thì phải chăng điều đó có được là từ thánh học³?

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Hôm Thượng hoàng băng, công chúa Thiều Dương (con gái thứ của Thượng hoàng tên là Thúy) đương ở cữ, bỗng nghe tiếng chuông liên hồi, mới hỏi: “Có thể nào không phải là tin dữ chăng?”.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Những người hầu bên cạnh nói dối, nhưng công chúc chúa không nghe, cứ thương khóc, kêu gào, mắt nhắm nghiền rồi mất.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Trước đó, Thương hoàng không khỏe. Lúc ấy công chú đã lấy thượng vị Văn Hưng hầu (khuyết danh), công chúa nhiều lần sai người đến thăm hỏi, nhưng người hầu cạnh đều trả lời là Thượng hoàng đã bình phục, không việc gì. Đến khi nghe tiếng chuông, thương khóc kêu gào mãi rồi mất. Người trong nước ai cũng thương.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Bấy giờ Uy Văn Vương …

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 ^⇡ 1 Thái Tông nhà Đường tên là Lý Thế Dân, sau khi cha là Lý Cao Tổ chết¹, Thế Dân đem quân phục ở cửa Huyền Vũ, giết hai người anh là Kiến Thành và Nguyên Cát để đoạt ngôi vua.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 ^⇡ 2 Yên Sinh: là thực thấp của Trần Liễu, sau khi Liễu nổi loạn chống lại Trần Thái Tông. Khi Trần Liễu chết, được truy phong tước vương, nhân đất phong mà gọi là Yên Sinh Vương.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 ^⇡ 3 Chỉ Khổng giáo hay Nho giáo.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 ^⇡ 1 Sự biến xảy ra khi Lý Cao Tổ vẫn còn sống.