Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thiếu Đế (Phụ: Hồ Quý Ly, Hồ Hán Thương) [BK8, 42a42b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 于地而止。[42a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 …… vu địa nhi chỉ.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 ○漢蒼新定諸稅例。田租前朝畝徵粟三升，今徵五升。[42a*1*5]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 ○ Hán Thương tân định chư thuế lệ. Điền tô tiền triều mẫu trưng túc tam thăng, kim trưng ngũ thăng.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 桑洲前朝畝徵錢九鏹，或七鏹，今徵上等畝鈔五緡，中等鈔四緡，下等鈔三繕。[42a*2*8]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Tang châu tiền triều mẫu trưng tiền cửu cưỡng, hoặc thất cưỡng, kim trưng thượng đẳng mẫu sao ngũ mân, trung đẳng sao tứ mân, hạ đẳng sao tam thiện.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 丁男歲供錢，前徵三鏹，今照田止五高徵鈔五陌，六高至一畝徵一緡，一畝一高至五高徵一緡五陌，一畝六高至二畝徵二緡，二畝一高至五高徵二緡六陌，二畝六高以上徵三緡。[42a*4*2]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Đinh nam tuế cung tiền, tiền trưng tam cưỡng, kim chiếu điền chỉ ngũ cao trưng sao ngũ mạch, lục cao chí nhất mẫu trưng nhất mân, nhất mẫu nhất cao chí ngũ cao trưng nhất mân ngũ mạch, nhất mẫu lục cao chí nhị mẫu trưng nhị mân, nhị mẫu nhất cao chí ngũ cao trưng nhị mân lục mạch, nhị mẫu lục cao dĩ thượng trưng tam mân.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 丁男無田，及孤兒寡婦有田停徵。[42a*7*18]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Đinh nam vô điền, cập cô nhi quả phụ hữu điền đình trưng.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 ○士人阮稟上書，以為前胡宜遜位，退居金甌，後胡算為上皇，[42a*8*13] 太子芮正位官家。[42b*1*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 ○ Sĩ nhân Nguyễn Bẩm thượng thư, dĩ vi tiền Hồ nghi tốn vị, thoái cư Kim Âu, hậu Hồ toán vi Thượng hoàng, Thái tử Nhuế chánh vị Quan gia.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 季犛大怒，以禀指斥乘輿，事情切害，斬之。[42b*1*8]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Quý Ly đại nộ, dĩ Bẩm chỉ xích thừa dư, sự tình thiết hại, trảm chi.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 癸未（漢蒼開大元年，明太宗永樂元年）。春，二月，漢蒼起發無田而有財者，遷升華居住，編為軍伍，路府州縣官，相地居之。[42b*2*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Quý Mùi (Hán Thương Khai Đại nguyên niên, Minh Thái Tông Vĩnh Lạc nguyên niên). Xuân, nhị nguyệt, Hán Thương khởi phát vô điền nhi hữu tài giả, thiên Thăng Hoa cư trú, biên vi quân ngũ, lộ phủ châu huyện quan, tương địa cư chi.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 居某州則刺某州二字於兩臂為記。[42b*5*4]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Cư mỗ châu tắc thích mỗ châu nhị tự ư lưỡng tí vi kí.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 次年發妻子後隨，中途遭風溺死，民多怨咨。[42b*5*18]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Thứ niên phát thê tử hậu tùy, trung đồ tao phong nịch tử, dân đa oán tư.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 ○漢蒼募民納牛賜爵，以給升華居遷民。[42b*6*18]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 ○ Hán Thương mộ dân nạp ngưu tứ tước, dĩ cấp Thăng Hoa cư thiên dân.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 ○漢蒼以清化路為京畿三輔，改清化府為天昌府，併九真、爱州為三輔。[42b*7*16]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 ○ Hán Thương dĩ Thanh Hóa lộ vi Kinh kỳ Tam phụ, cải Thanh Hóa phủ vi Thiên Xương phủ, tính Cửu Chân, Ái Châu vi Tam phụ.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 又改演州為靈源府，併為四 …… [42b*9*8]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Hựu cải Diễn Châu vi Linh Nguyên phủ, tính vi Tứ ……

Dịch Quốc Ngữ

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 … [42a] xuống đất, nên phải ngừng lại.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Hán Thương định lại các lệ thuế và tô ruộng.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Triều trước, mỗi mẫu thu 3 thăng thóc, nay thu 5 thăng. Bãi dâu, triều trước thu mỗi mẫu 9 quan hoặc 7 quan tiền, nay thu hạng thượng đẳng mỗi mẫu 5 quan tiền giấy, hạng trung đẳng mỗi mẫu 4 quan tiền giấy, hạng hạ đẳng 3 quan tiền giấy. Tiền nộp hằng năm của đinh nam trước thu 3 quan, nay chiếu theo số ruộng, người nào chỉ có 5 sào ruộng thì thu 5 tiền giấy; từ 6 sào đến 1 mẫu thì thu 1 quan; 1 mẫu 1 sào đến 1 mẫu 5 sào thu 1 quan 5 tiền; 1 mẫu 6 sào đến 2 mẫu thu 2 quan; từ 2 mẫu 1 sào đến 2 mẫu 5 sào thu 2 quan 6 tiền; từ 2 mẫu 6 sào trở lên thu 3 quan. Đinh nam không có ruộng và trẻ mồ côi, đàn bà góa, thì dẫu có ruộng cũng thôi không thu.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Sĩ nhân Nguyễn Bẩm dâng thư cho rằng Tiền Hồ¹ nên nhường ngôi, lui về ở Kim Âu², Hậu Hồ³, thì nên tôn là thượng hoàng [42b], thái tử Nhuế lên ngôi Quan gia⁴. Quý Ly giận lắm, cho là Bẩm chỉ trích nhà vua, sự tình nghiêm trọng, sai đem chém.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Quý Mùi, [1403], (Hán Thương Khai Đại năm thứ 1, Minh Thái Tông Vĩnh Lạc năm thứ 1).

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Mùa xuân, tháng 2, Hán Thương đem những người không có ruộng mà có của dời đến Thăng Hoa⁵, biên chế thành quân ngũ. Quan lại ở các lộ, phủ, châu, huyện chia đất cho họ ở. Người ở châu nào thì thích hai chữ tên châu ấy vào hai cánh tay để làm dấu hiệu. Đến năm sau đưa vợ con đi theo, giữa đường, bị bão chết đuối, dân phần nhiều ta oán.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Hán Thương mộ dân nộp trâu để cấp cho dân mới dời đến ở Thăng Hoa, người nộp được ban tước.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Hán Thương lấy phủ lộ Thanh Hóa làm đất Tam phụ⁶ của kinh kỳ; đổi phủ Thanh Hóa thành phủ Thiên Xương, gồm với Cửu Chân và Ái Châu gọi là Tam phụ. Lại đổi Diễn Châu thành phủ Linh Nguyên, cộng là Tứ …

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 ^⇡ 1 Chỉ Hồ Quý Ly.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 ^⇡ 2 Tức núi Đại Lại, thuộc huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 ^⇡ 3 Chỉ Hồ Hán Thương.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 ^⇡ 4 Tức ngôi vua. Đời Trần, Hồ, vua gọi là quan gia.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 ^⇡ 5 Tên lộ, gồm 4 châu Thăng, Hoa, Tư, Nghĩa.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 ^⇡ 6 Đời xưa, đât gần kinh kỳ gọi là “phụ”. “Tam phụ” là ba vùng đất gần kinh kỳ.