Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thiếu Đế (Phụ: Hồ Quý Ly, Hồ Hán Thương) [BK8, 45a45b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 軍。[45a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 …… quân.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 ○是時，明使往來絡繹道路，有徽求者，有責問者，漢蒼命隨方救解，疲於奔命。[45a*1*2]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 ○ Thị thời, Minh sứ vãng lai lạc dịch đạo lộ, hữu huy cầu giả, hữu trách vấn giả, Hán Thương mệnh tùy phương cứu giải, bì ư bôn mệnh.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 ○冬，十月，漢蒼殺在北内官阮算等親屬。[45a*2*15]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 ○ Đông, thập nguyệt, Hán Thương sát tại Bắc nội quan Nguyễn Toán đẳng thân thuộc.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 初，明太祖嘗求火者、僧人、按摩女，我皆徇情許之。[45a*3*12]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Sơ, Minh Thái Tổ thường cầu hỏa giả, tăng nhân, án ma nữ, ngã giai tuân tình hứa chi.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 數年，放僧人、秀女還，但留火者充內官。及太宗即位，有南侵志，遣阮算、徐箇、阮宗道、吳信等為使，訪問親屬，密告之曰：「如有北兵來，揭黄旗，題內官某人姓名親屬，必不被害。」事覺，盡收其親屬，殺之。[45a*4*13]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Số niên, phóng tăng nhân, tú nữ hoàn, đãn lưu hỏa giả sung nội quan. Cập Thái Tông tức vị, hữu Nam xâm chí, khiển Nguyễn Toán, Từ Cá, Nguyễn Tông Đạo, Ngô Tín đẳng vi sứ, phỏng vấn thân thuộc, mật cáo chi viết: “Như hữu Bắc binh lai, yết hoàng kì, đề nội quan mỗ nhân tính danh thân thuộc, tất bất bị hại”. Sự giác, tận thu kì thân thuộc, sát chi.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 甲申（漢蒼開大二年，明永樂二年）。春，二月，漢蒼以新興府路安 [45a*9*1] 撫使兼東都判陳國傑，能築隄障鹹水，便民耕種，賞爵一資。[45b*1*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Giáp Thân (Hán Thương Khai Đại nhị niên, Minh Vĩnh Lạc nhị niên). Xuân, nhị nguyệt, Hán Thương dĩ Tân Hưng phủ lộ An phủ sứ kiêm Đông Đô phán Trần Quốc Kiệt, năng trúc đê chướng hàm thủy, tiện dân canh chủng, thưởng tước nhất tư.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 ○漢蒼遣潘和甫遺白黑二象于明。先是，占城既貢白黑象，及獻地以求緩師，既而又詭辞告明，謂胡氏侵地，及邀取貢象。[45b*2*6]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 ○ Hán Thương khiển Phan Hòa Phủ di bạch hắc nhị tượng vu Minh. Tiên thị, Chiêm Thành kí cống bạch hắc tượng, cập hiến địa dĩ cầu hoãn sư, kí nhi hựu quỷ từ cáo Minh, vị Hồ thị xâm địa, cập yêu thủ cống tượng.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 至是，明遣使責問，故遺之。[45b*4*18]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Chí thị, Minh khiển sứ trách vấn, cố di chi.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 ○漢蒼定試舉人式，以今年八月鄉試，中者免徭役。明年八月，禮部試，中者免選補。[45b*5*10]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 ○ Hán Thương định thí cử nhân thức, dĩ kim niên bát nguyệt hương thí, trúng giả miễn tuyển dịch. Minh niên bát nguyệt, Lễ bộ thí, trúng giả miễn tuyển bổ.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 又明年八月，會試，中者充太學生。又明年，再行鄉試如前年。[45b*7*6]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Hựu minh niên bát nguyệt, hội thí, trúng giả sung thái học sinh. Hựu minh niên, tái hành hương thí như tiền niên.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 時士人專業，期於進取，止得禮部試，遭亂中止。試法倣元時參場，文 …… [45b*8*11]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Thời sĩ nhân chuyên nghiệp, kì ư tiến thủ, chỉ đắc Lễ bộ thí, tao loạn trung chỉ. Thí pháp phỏng Nguyên thời tham trường, văn ……

Dịch Quốc Ngữ

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 [45a] Bấy giờ sứ nhà Minh qua lại nước ta liên tiếp như mắc cửi, kẻ thì yêu sách, người thì sách hỏi, Hán Thương sai người tùy phương cứu gỡ, vất vả về việc ứng tiếp.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Mùa đông, tháng 10, Hán Thương giết thân thuộc của bọn Nguyễn Toán làm nội quan ở Bắc.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Trước đây Minh Thái Tổ từng đòi người bị thiến, tăng nhân, đàn bà xoa bóp, ta đều chiều ý đưa cho. Được vài năm, tha các tăng nhân và tú nữ về nước, chỉ giữ bọn bị thiến sung làm nội quan. Đến khi Thái Tông lên ngôi, có ý muốn xâm lược phương Nam, sai bọn Nguyễn Toán, Từ Cá, Nguyễn Tông Đạo, Ngô Tín sang sứ và thăm hỏi thân thuộc, dặn mật rằng, nếu có quân phương Bắc sang thì dựng cờ vàng, ghi là thân thuộc của viên nội quan họ tên là mỗ…, tất sẽ không bị giết hại. Việc ấy bị phát giác, bắt hết thân thuộc của những tên ấy đem giết đi.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 [45b] Giáp Thân, [1404], (Hán Thương Khai Đại năm thứ 2, Minh Vĩnh Lạc năm thứ 2).

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Mùa xuân, tháng 2, Hán Thương cho rằng An phủ sứ phủ lộ Tân Hưng kiêm Đông Đô phán là Trần Quốc Kiệt biết đắp đê ngăn nước mặn, tiện việc cày cấy của dân, thưởng tước 1 tư.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Hán Thương sai Phan Hòa Phủ đem biếu nhà Minh hai con voi đen và trắng. Trước đó Chiêm Thành đã cống ta hai con voi đen và trắng và dâng đất để xin hoãn quân, rồi lại nói dối với nhà Minh là họ Hồ lấn đất và bắt cống voi. Đến đây, nhà Minh sai sứ sang trách hỏi, nên đưa biếu voi.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Hán Thương định thể thức thi chọn nhân tài: Cứ tháng 8 năm nay thi hương, ai đỗ thì được miễn lao dịch; tháng 8 năm sau thi ở bộ Lễ, ai đỗ thì được miễn tuyển bổ¹; lại tháng 8 năm sau thi hội, ai đỗ thì thi bổ thái học sinh. Rồi năm sau nữa thi lại bắt đầu thi hương như năm trước. Bấy giờ học trò chuyên nghiệp học hành, mong được bổ dụng, nhưng mới được thi ở bộ Lễ rồi gặp loạn phải thôi. Phép thi phỏng theo lối văn tự ba trường của nhà Nguyên² …

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 ^⇡ 1 CMCB 12 chữa là “sung tuyển bổ”, nghĩa là “được lựa chọn bổ dụng”.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 ^⇡ 2 Theo Thông giám tập lãm thì năm Hoàng Khánh thứ 3 (1314) mới định phép thi 3 kỳ là: kỳ thứ nhất thi hai bài minh kinh và kinh nghi; kỳ thứ hai thi các bài phú, chế, cáo, chương, biểu theo cổ thể; kỳ thứ ba thi 1 bài văn sách, hỏi về kinh sử và thời sự.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 ^⇡ 1