Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thiếu Đế (Phụ: Hồ Quý Ly, Hồ Hán Thương) [BK8, 49a49b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 范耕如明求和，通判劉光庭副之，明獨留耕，而遣光庭還。[49a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… Phạm Canh như Minh cầu hòa, Thông phán Lưu Quang Đình phó chi, Minh độc Lưu Canh, nhi khiến Quang Đình hoàn.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 ○季犛貶阮景真升華路安撫使，以豐國監管幹阮彥光為宣撫使兼新寧鎮制置使。[49a*2*5]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 ○ Quý Ly biếm Nguyễn Cảnh Chân Thăng Hoa lộ An phủ sứ, dĩ Phong quốc giám quản cán Nguyễn Ngạn Quang vi Tuyên phủ sứ kiêm Tân Ninh trấn Chế trí sứ.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 季犛作詩賜之曰：「邊郡承宣資壯志，雄藩節制有徽猷，青松保爾歲寒節，白髮寬予西顧憂。訓飭兵農皆就緒，解停鎮戍是何秋，勤勞勿謂無知者，四目原非蔽冕旒。」[49a*4*2]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Quý Ly tác thi tứ chi viết: “Biên quận thừa tuyên tư tráng chí, Hùng phiên tiết chế hữu huy du, Thanh tùng bảo nhĩ tuế hàn tiết, Bạch phát khoan dư tây cố ưu. Huấn sức binh nông giai tựu tự, Giải đình trấn thú thị hà thu, Cần lao vật vị vô tri giả, Tứ mục nguyên phi tế miện lưu”.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 ○季犛自以年七十，賜諸路父老七十以上爵一資，婦人賜鈔，京城賜爵及酺。[49a*7*11]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 ○ Quý Ly tự dĩ niên thất thập, tứ chư lộ phụ lão thất thập dĩ thượng tước nhất tư, phụ nhân tứ sao, Kinh thành tứ tước cập bộ.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 ○漢蒼遣東路太守黄晦卿督民夫 [49a*9*5] 築多邦城，以捍賊。時有神祠，為其所毀，晦卿夜夢神人來告，復修之。[49b*1*1]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 ○ Hán Thương khiển Đông lộ thái thú Hoàng Hối Khanh đốc dân phu trúc Đa Bang thành, dĩ hãn tặc. Thời hữu thần từ, vi kì sở hủy, Hối Khanh dạ mộng thần nhân lai cáo, phục tu chi.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 （晦卿作詩有云：「茅簷命也供樵爨，老木時乎厄斧斤。」識者知其不善終。）[49b*2*9]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 (Hối Khanh tác thi hữu vân: “Mao thiềm mệnh dã cung tiều thoán, Lão mộc thời hồ ách phủ cân”. Thức giả tri kì bất thiện chung).

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 ○漢蒼令東都衛軍植椿，截白鶴江口。以禦賊自宣光來者。[49b*3*8]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 ○ Hán Thương lệnh Đông Đô vệ quân thực xuân, tiệt Bạch Hạc giang khẩu. Dĩ ngự tặc tự Tuyên Quang lai giả.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 ○漢蒼詔諸路安撫使赴闕，舆京官會議，或戰或和。有勸戰，勿為他日之患者。北江鎮撫阮均以為姑和之，從他所好，以緩師可也。[49b*4*10]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 ○ Hán Thương chiếu chư lộ An phủ sứ phó khuyết, dư Kinh quan hội nghị, hoặc chiến hoặc hòa. Hữu khuyến chiến, vật vi tha nhật chi hoạn giả. Bắc Giang trấn phủ Nguyễn Quân dĩ vi cô hòa chi, tòng tha sở hảo, dĩ hoãn sư khả dã.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 左相國澄曰：「臣不怕戰，但怕民心之從違耳。」季犛以檳榔金匣赐之。[49b*7*6]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Tả Tướng quốc Trừng viết: “Thần bất phạ chiến, đãn phạ dân tâm chi tòng vi nhĩ”. Quý Ly dĩ tân lang kim hạp tứ chi.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 史臣吳士連曰：天命在乎民心，澄之言，深得 …… [49b*9*1]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Thiên mệnh tại hồ dân tâm, Trừng chi ngôn, thâm đắc ……

Dịch Quốc Ngữ

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 … [49a] Phạm Canh sang nhà Minh xin giảng hòa, Thông phán là Lưu Quang Đình làm phó sứ. Nhà Minh chỉ giữ một mình Canh ở lại mà cho Quang Đình trở về.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Quý Ly biếm Nguyễn Cảnh Chân làm An phủ sứ lộ Thăng Hoa; lấy Phong quốc giám quản cán Nguyễn Ngạn Quang làm Tuyên phủ sứ kiểm chức chế trí sứ trấn Tân Ninh. Quý Ly làm thơ ban cho Quang rằng:

Biên quận thừa tuyên tư tráng chí,

Hùng phiên tiết chế hữu huy du.

Thanh tùng bảo nhĩ tuế hàn tiết,

Bạch phát khoan dư tây cố ưu.

Huấn sức binh nông giai tựu tự,

Giản đình trấn thú thị hà thu.

Cần lao vật vị vô tri giả,

Tứ mục nguyên phi tế miện lưu.

(Trấn trị biên cương nuôi chí mạnh,

Hùng phiên tiết chế sẵn mưu hay.

Thông xanh ngươi hãy bền tiết hạnh,

Tóc bạc ta nguôi lo phía tây.

Rèn luyện binh nông đều giữ nghiệp,

Triệt hồi trấn thú hỏi bao ngày?

Cần lao chớ bảo không người biết,

Tua mũ đâu che nổi mắt này).

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Quý Ly thấy mình tuổi đã 70, ban cho phụ lão các lộ từ 70 tuổi trở lên mỗi người hưởng tước 1 tư, đàn bà thì ban tiền. Ở kinh thành thì ban tước và ban tiệc rượu.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Hán Thương sai Thái thú Đông lộ Hoàng Hối Khanh đốc suất dân phu [49b] đắp thành Đa Bang¹ để chống giặc.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Khi ấy có ngôi đền bị dân phu phá hủy, Hối Khanh ban đêm chiêm bao thấy thần nhân đến báo, cho làm lại đền đó.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 (Hối Khanh làm thơ có câu rằng:

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Mao thiềm mệnh dã cung tiều thoán,

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Lão mộc thì hồ ách phủ cân.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 (Mái tranh đành phận nơi đun nấu,

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Cây cối thường khi chịu búa rìu).

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Người thức giả biết là sau ông sẽ không được trọn vẹn).

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Hán Thương sai quân vệ Đông Đô đóng cọc chặn cửa sông Bạch Hạc để chống giặc từ Tuyên Quang đến.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Hán Thương chiếu truyền An phủ sứ các lộ về triều, cùng với các quan ở kinh họp bàn nên đánh hay nên hòa.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Có người khuyên nên đánh, chớ để làm mối lo ngày sau. Trấn thủ Bắc Giang Nguyễn Quân cho là nên tạm hòa, chiều theo những điều chúng muốn để hoãn binh thì hơn.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Tả tướng quốc Trừng nói:

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 “Thần không sơ đánh, chỉ sợ lòng dân không theo thôi!”.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Quy Ly ban cho cái hộp trầu bằng vàng.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Mệnh trời là ở lòng dân. Câu nói của Trừng hiểu được …

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 ^⇡ 1 Theo CMCB 12 thì thành Đa Bang ở xã Cổ Pháp, huyện Tiên Phong tỉnh Sơn Tây. Nay thuộc huyện Ba Vì, Hà Tây.