Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thuận Tông Hoàng Đế [BK8, 20a20b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 托子胡氏為身後計，圖利而不顧義，舍道而惟計功，烏足為賢。[20a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … thác tử Hồ thị vi thân hậu kế, đồ lợi nhi bất cố nghĩa, xá đạo nhi duy kế công, ô túc vi hiền.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 且，當時占人之患為急，而吿以愛占城如子，事明國如父，乃事大字小，槩常談之説，奚補當務哉。[20a*2*8]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thả, đương thời Chiêm nhân chi hoạn vi cấp, nhi cáo dĩ ái Chiêm Thành như tử, sự Minh quốc như phụ, nãi sự đại tự tiểu, khái thường đàm chi thuyết, khê bổ đương vụ tai.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 惜其學問見識知及之，而仁不能守之也。[20a*4*11]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Tích kì học vấn kiến thức tri cập chi, nhi nhân bất năng thủ chi dã.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 十二月，以范歎為乂安府知府。[20a*6*2]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Thập nhị nguyệt, dĩ Phạm Thán vi Nghệ An phủ Tri phủ.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 辛未，四年（明洪武二十四年）。春，二月，黎季犛領軍廵化州，閲定軍伍，修造城池。[20a*7*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Tân Mùi, tứ niên (Minh Hồng Vũ nhị thập tứ niên). Xuân, nhị nguyệt, Lê Quý Ly lĩnh quân tuần Hóa Châu, duyệt định quân ngũ, tu tạo thành trì.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 〇三月，季犛令左聖翊軍将黃奉世将兵出哨占城地方。[20a*8*10]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 〇 Tam nguyệt, Quý Ly lệnh Tả Thánh Dực quân tướng Hoàng Phụng Thế tương binh xuất tiếu Chiêm Thành địa phương.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 占人設伏，奉世 [20a*9*13] 軍自潰，為賊所擒。[20b*1*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Chiêm nhân thiết phục, Phụng Thế quân tự hội, vi tặc sở cầm.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 季犛以奉世所部大隊副三十人斬之。[20b*1*8]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Quý Ly dĩ Phụng Thế sở bộ đại đội phó tam thập nhân trảm chi.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 奉世用計得脱，復職如故。[20b*2*5]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Phụng Thế dụng kế đắc thoát, phục chức như cố.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 〇夏，四月，季犛軍回。[20b*2*16]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 〇 Hạ, tứ nguyệt, Quý Ly quân hồi.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 五月，太尉莊定大王𩖀出亡南定庄。[20b*3*6]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Ngũ nguyệt, Thái úy Trang Định Đại vương Ngạc xuất vong Nam Định trang.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 庄人以船送至萬寕寨。[20b*4*2]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Trang nhân dĩ thuyền tống chí Vạn Ninh trại.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 寨人楊度不納。[20b*4*11]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Trại nhân Dương Độ bất nạp.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 上皇遣寕衛軍将阮仁烈追還。[20b*4*17]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Thượng hoàng khiến Ninh vệ quân tướng Nguyễn Nhân Liệt truy hoàn.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 季犛陰使殺之。[20b*5*11]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Quý Ly âm sử sát chi.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 仁烈格𩖀死之回奏𩖀暴擊為所殺。[20b*5*17]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Nhân Liệt cách Ngạc tử chi, hồi tấu Ngạc bạo kích vi sở sát.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 降為愍王。[20b*6*13]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Giáng vi Mẫn Vương.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 後，上皇悔悟，問追捕愍王者為誰。[20b*6*17]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Hậu, Thượng hoàng hối ngộ, vấn truy bổ Mẫn Vương giả vi thùy.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 仁烈惧，乃自縊。[20b*7*12]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Nhân Liệt cụ, nãi tự ải.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 先是，上皇既廢靈德，欲立𩖀季犛以計誤之乃立帝。[20b*7*18]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Tiên thị, Thượng hoàng ký phế Linh Đức, dục lập Ngạc, Quý Ly dĩ kế ngộ chi, nãi lập Đế.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 加𩖀大王，仍為輔臣。𩖀與季犛有隙，多被季 …… [20b*9*2]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Gia Ngạc Đại Vương, những vi phụ thần. Ngạc dữ Quý Ly hữu khích, đa bị Quý …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 [20a]¹ [Thế là] mưu lợi mà không nghĩ đến nghĩa, bỏ đạo mà chỉ tính đến công, sao gọi là người hiền được? Hơn nữa, lúc ấy tai họa người Chiêm là việc cần kíp, mà lại bảo yêu Chiêm Thành như con, thờ nước Minh như cha, thì chỉ là câu nói tầm thường chung chung về đạo thờ nước lớn, yêu nước nhỏ, có bổ ích gì cho việc nước lúc đó? Tiếc rằng học vấn kiến thức của ông biết trước được mọi điều mà lòng nhân thì không giữ được.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Tháng 12, lấy Phạm Thán làm Tri phủ Nghệ An.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Tân Mùi, [Quang Thái] năm thứ 4 [1391], (Minh Hồng Vũ năm thứ 24).

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Mùa xuân, tháng 2, Lê Quý Ly đem quân đi tuần châu Hóa, xét duyệt quân ngũ, xây sửa thành trì.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Tháng 3, Quý Ly sai viên tướng coi quân Tả Thánh Dực Hoàng Phụng Thế đem quân đi tuần đất Chiêm Thành. Người Chiêm Thành đặt mai phục. Quân Phụng Thế [20b] tan vỡ, [Phụng Thế] bị giặc bắt. Quý Ly sai chém 30 viên đại đội phó dưới quyền của Phụng Thế. Phụng Thế dùng mưu kế thoát về, được phục chức như cũ.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Mùa hạ, tháng 4, Quý Ly đem quân về.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Tháng 6, Thái uý Trang Định Vương Ngạc trốn ra trang Nam Định. Người trong trang lấy thuyền đưa Ngạc ra trại Vạn Ninh². Người trại ấy là Dương Độ không nhận. Thượng hoàng sai viên tướng coi quân Ninh Vệ Nguyễn Nhân Liệt đuổi bắt về. Quý Ly ngầm sai Liệt giết đi. Nhân Liệt đánh chết Ngạc bị giáng làm Mẫn Vương. Sau Thượng hoàng tỉnh ngộ lại, hỏi người đuổi bắt Mẫn Vương là ai, Nhân Liệt sợ, thắt cổ tự tử.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Trước đó, Thượng hoàng đã phế Linh Đức, định lập Ngạc. Quý Ly dùng mưu đánh lừa, mới lập làm vua mà gia phong Ngạc làm đại vương, vẫn giữ chức phụ thần. Ngạc có hiềm khích với Quý Ly, nhiều lần bị Quý …

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 ^⇡ 1 Bản Chính Hòa mất tờ 20a và b. Chúng tôi dịch theo bản VHv 179/1-9 kho sách Hán Nôm, Viện Nghiên cứu Hán Nôm, BK8, 20a-b.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 ^⇡ 2 Nay là đất huyện Hải Ninh, tỉnh Quảng Ninh.