Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thuận Tông Hoàng Đế [BK8, 28a28b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 稱者，雖曰大醇，未免小疪，未有克醇乎其醇者也。[28a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … xưng giả, tuy viết đại thuần, vị miễn tiểu tì, vị hữu khắc thuần hồ kì thuần giả dã.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 朱子生於宋末，承漢唐諸儒箋疏六經之後，泝流求源，得聖人之心於遺經，明聖人之道於訓解，研精殫思，理與心融其説也。[28a*2*3]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Chu tử sinh ư Tống mạt, thừa Hán Đường chư nho tiên sơ Lục kinh chi hậu, tố lưu cầu nguyên, đắc Thánh nhân chi tâm ư di kinh, minh thánh nhân chi đạo ư huấn giải, nghiên tinh đan tư, lí dữ tâm dung kì thuyết dã.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 詳其指也，遠所謂集諸儒之大成，而為後學之務式者也。[28a*4*17]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Tường kì chỉ dã, viễn sở vị tập chư nho chi đại thành, nhi vi hậu học chi vụ thức giả dã.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 况有程子倡之於前，而朱子補其未圖於後，則其義精矣。[28a*6*5]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Huống hữu Trình tử xướng chi ư tiền, nhi Chu tử bổ kì vị đồ ư hậu, tắc kì nghĩa tinh hĩ.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 後之有作，恢廓而亮大之䐧沃，而光澤之如斯而己，烏得而非𬢱之哉 [28a*7*10]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Hậu chi hữu tác, khôi khuếch nhi lượng đại chi khao ốc, nhi quang trạch chi như tư nhi kỷ, ô đắc nhi phi nghị chi tai.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 丁丑，十年（明洪武三十年）。春，正月，遣吏部尙書兼太史令杜省（一作敏）相度清化府安孫洞，築城鑿池，立廟社，開街巷，欲徒都焉。[28b*1*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Đinh Sửu, thập niên (Minh Hồng Vũ tam thập niên). Xuân, chính nguyệt, khiến Lại bộ thượng thư kiêm Thái sử lệnh Đỗ Tỉnh (nhất tác Mẫn) tương độ Thanh Hóa phủ An Tôn động, trúc thành tạc trì, lập miếu xã, khai nhai hạng, dục đồ đô yên.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 三月，功畢。[28b*3*9]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Tam nguyệt, công tất.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 初，朝議未定，行遣范巨論諫止之。[28b*3*13]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Sơ, triều nghị vị định, Hành khiển Phạm Cự Luận gián chỉ chi.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 季犛曰：「我志先定，汝何言哉！」至是，行之。[28b*4*8]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Quý Li viết: “Ngã chí tiên định, nhữ hà ngôn tai!” Chí thị, hành chi.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 時，樞𡧸主事侍史阮汝説上書諫，其畧曰：「昔者周、魏迁都並見不祥。[28b*5*5]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Thời, Khu mật chủ sự Thị sử Nguyễn Nhữ Thuyết thượng thư gián, kì lược viết: “Tích giả Chu, Ngụy thiên đô tịnh kiến bất tường.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 今龍肚之地，傘圓之山，瀘珥之河，髙深平闊。[28b*6*13]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Kim Long Đỗ chi địa, Tản Viên chi sơn, Lô Nhĩ chi hà, cao thâm bình khoát.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 自古帝王開基立國，莫不以為深根固柢。[28b*7*12]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Tự cổ đế vương khai cơ lập quốc, mạc bất dĩ vi thâm căn cố đế.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 宜依於前事，時元人伏誅，占㓂授首。[28b*8*10]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Nghi y ư tiền sự, thời Nguyên nhân phục tru, Chiêm khấu thụ thủ.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 願少思之，以為國家碧石之勢。[28b*9*6]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Nguyện thiếu tư chi, dĩ vi quốc gia bích thạch chi thế.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 安 …… [28b*9*18]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 An …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 … [28a] ca ngợi, tuy gọi bậc đại nho cũng không tránh khỏi còn có vết tỳ vết nhỏ, chưa có ai là được hoàn hảo cả.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Chu Tử sinh vào cuối đời Tống, kế tiếp công việc chú giải Lục kinh¹ của các nhà nho Hán, Đường, ngược dòng tìm nguồn, hiểu được ý của thánh nhân ở các bộ kinh để lại, rõ được đạo thánh nhân ở những lời huấn giải, vắt óc nghiền ngẫm, lý và tâm dung họp. Ông giải thích thì tường tận, chỉ dẫn thì xa rộng, thực là tập đại thành của các tiên nho và cũng là khuôn mẫu cho những kẻ hậu học. Huống chi lại có Trình Tử xướng ở trước, và Chu Tử bổ sung chỗ chưa hoàn hảo ở sau, thì nghĩa đã tinh lắm rồi. Người sau mà có trước tác, thì cũng chỉ là mở mang cho rộng thêm, tô chuốc cho bóng thêm, có thế mà thôi, sao lại được chê bai bàn cải?

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 [28b] Đinh Sửu, [Quang Thái] nămthứ 10 [1397], (Minh Hồng Vũ năm thứ 30).

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Mùa xuân, tháng giêng, sai Lại bộ thượng thư kiêm Thái sư lệnh Đỗ Tỉnh (có sách chép là Mẫn) đi xem đất và đo đạc động An Tôn phủ Thanh Hóa, đắp thành đào hào, lập nhà tông miếu, dựng đàn xã tắc, mở đường phố, có ý muốn dời kinh đô đến đó, tháng 3 thì công việc hoàn tất.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Trước đó, triều đình bàn bạc chưa xong, hành khiển Phạm Cự Luận khuyên nên thôi.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Quý Ly nói: “Ý ta đã định từ trước rồi, ngươi còn nói gì nữa!”.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Đến đây thì thực hiện.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Lúc ấy, Khu mật chủ sự Nguyễn Nhữ Thuyết dâng thư can, đại ý nói: “Ngày xưa, nhà Chu, nhà Ngụy dời kinh đô đều gặp điều chẳng lành. Nay đất Long Đỗ² có núi Tản Viên, có sông Lô nhị³, núi cao sông sâu, đất bằng phẳng rộng rãi. Từ xưa, các bậc đế vương mở nền dựng nước, không đời nào không lấy đất làm nơi sâu gốc bền rễ. Hãy nên noi theo việc trước: khi ấy quân Nguyên bị giết, giặc Chiêm phải nộp đầu… Xin nghĩ lại điều đó, để làm thế vững vàng cho nước nhà. An …

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 ^⇡ 1 Chỉ 5 bộ sách kinh điển của nhà Nho là Kinh Thi, Kinh Thư, Kinh Dịch, Kinh Lễ, Kinh Xuân thu và Kinh Nhạc.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 ^⇡ 2 Long Đỗ: chỉ Thăng Long. Truyền thuyết kể rằng lúc Cao Biền nhà Đường mới đắp thành Đại La, thấy thần nhân hiện lên xưng là thần Long Đỗ. Đại La từ đời Lý đổi là Thăng Long. Do đó người ta thường gọi là Thăng Long (Hà Nội ngày nay) là đất Long Đỗ.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 ^⇡ 3 Sông Lô: hay sông Nhị, là sông Hồng ngày nay.