Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thuận Tông Hoàng Đế [BK8, 30a30b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 領三江路都統府，少保王汝舟知天長府路軍民事，行遣何德鄰行新安府路太守。[30a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … lĩnh Tam Giang lộ đô thống phủ, Thiếu bảo Vương Nhữ Chu tri Thiên Trường phủ lộ quân dân sự, Hành khiển Hà Đức Lân hành Tân Yên phủ lộ thái thú.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 又州、鎮置教授監書庫。[30a*2*15]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Hựu châu, trấn trí giáo thụ giám thư khố.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 五月，詔曰：「古者國有學，黨有序，遂有庠，所以明教化敦風俗也。[30a*3*7]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Ngũ nguyệt, chiếu viết: “Cổ giả quốc hữu học, đảng hữu tự, toại hữu tường, sở dĩ minh giáo hoá đôn phong tục dã.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 朕意甚慕焉。[30a*4*13]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Trẫm ý thậm mộ yên.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 今國都之制已僃，而州縣尙缺，其何以廣化民之道哉！應令山南、京北、海東諸路府各置一學官，賜官田有差，大府州十五𤱈，中府州十一𤱈，小府州十𤱈，以供本學之用。[30a*4*18]（告朔一分，學一分，書燈一分。）[30a*8*11]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Kim quốc đô chi chế dĩ bị, nhi châu huyện thượng khuyết, kì hà dĩ quảng hoá dân chi đạo tai! Ứng lệnh Sơn Nam, Kinh Bắc, Hải Đông chư lộ phủ các trí nhất học quan, tứ quan điền hữu sai, đại phủ châu thập ngũ mẫu, trung phủ châu thập nhất mẫu, tiểu phủ châu thập mẫu, dĩ cúng bản học chi dụng. (Cáo sóc nhất phân, học nhất phân, thư đăng nhất phân).

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 路官督、學官教訓生徒，使成才藝，每歲季則選 [30a*9*1] 秀者于朝。[30b*1*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Lộ quan, Đốc học quan giáo huấn sinh đồ, sử thành tài nghệ, mỗi tuế quý tắc tuyển tú giả vu triều.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 朕将親試而擢之焉。」[30b*1*5]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Trẫm tương thân thí nhi trạc chi yên”.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 史臣吳士連曰：當時有此詔令，何羙如之。[30b*2*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Đương thời hữu thử chiếu lệnh, hà mĩ như chi.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 然不見施行者，非帝意也，乃季犛欲行篡奪，托此以𠬧人心爾。[30b*2*17]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Nhiên bất kiến thi hành giả, phi Đế ý dã, nãi Quý Ly dục hành soán đoạt, thác thử dĩ thu nhân tâm nhĩ.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 六月，詔限名田。[30b*5*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Lục nguyệt, chiếu hạn danh điền.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 大王、長公主田無限，以至󰱃民田十𤱈。[30b*5*7]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Đại vương, Trưởng công chúa điền vô hạn, dĩ chí thứ dân điền thập mẫu.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 多者許從便得贖罪，貶黜亦如之，[30b*6*4] 餘者上進入官。[30b*6*17]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Đa giả hứa tòng tiện đắc chuộc tội, biếm truất diệc như chi, dư giả thượng tiến nhập quan.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 初，宗室諸家每令私奴婢於瀕海地築堤堰障鹹水。[30b*7*5]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Sơ, tông thất chư gia mỗi lệnh tư nô tì ư tần hải địa trúc đê yển chướng hàm thủy.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 二、三年後，開墾成熟，互相嫁取居之，多立私庄田土。[30b*8*7]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Nhị, tam niên hậu, khai khẩn thành thục, hỗ tương giá thú cư chi, đa lập tư trang điền thổ.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 故有是命。[30b*9*9]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Cố hữu thị mệnh.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 右僉知政事 …… [30b*9*14]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Hữu thiêm tri chính sự …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 … [30a] coi phủ đô thống lộ Tam Giang; thiếu bảo Vương Nhữ Chu làm tri Thiên Trường phủ lộ quân dân sự; Hành khiển Hà Đức Lân làm hành Tân Yên phủ lộ thái thú. Lại đặt chức giáo thụ và giám thư khố ở các châu trấn.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Tháng 5, xuống chiếu rằng:

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 “Đời xưa, nước có nhà học, đảng có nhà tự, toại có nhà tường¹ là để tỏ rõ giáo hóa, giữ gìn phong tục, ý trẫm rất chuộng như vậy. Nay quy chế ở kinh đô đã đủ, mà ở châu, huyện thì có thiếu, làm thế nào rộng đường giáo hoá cho dân? Nên lệnh cho các phủ lộ Sơn Nam, Kinh Bắc², Hải Đông, đều đặt một học quan, ban cho quan điền³ theo thứ bậc khác nhau: phủ châu lớn thì 15 mẫu, phủ châu vừa thì 12 mẫu⁴, phủ châu nhỏ 10 mẫu để chi dùng cho việc học trong phủ châu mình (một phần để cúng ngày mồng một, một phần cho nhà học, một phần cho đèn sách). Lộ quan và quan đốc học hãy dạy bảo học trò cho thành tài nghệ, cứ đến cuối năm thì chọn [30b] người ưu tú tiến cử lên triều đình, trẫm sẽ thân hành thi chọn và cất nhắc”.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Bấy giờ có chiếu lệnh này, còn gì tốt đẹp bằng thế nữa? Nhưng lệnh này không thấy thi hành, vì không phải là bản ý của vua, mà vì Quý Ly muốn làm việc cướp ngôi, mượn việc ấy để thu phục lòng người mà thôi.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Tháng 6, xuống chiếu hạn chế danh điền⁵.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Đại vương và trưởng công chúa thì số ruộng không hạn chế; đến thứ dân thì số ruộng là 10 mẫu. Người nào có nhiều nếu có tội, thì cho tùy ý được lấy ruộng để chuộc tội, bị biếm chức hay mất chức cũng được làm như vậy. Số ruộng thừa phải hiến cho nhà nước.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Trước kia, các nhà tôn thất thường sai nô tỳ của mình đắp đê bồi ở bờ biển để ngăn nước mặn, sau hai ba năm, khai khẩn thành ruộng, cho họ lấy lẫn nhau và ở ngay đấy, lập ra nhiều ruộng đất tư trang, cho nên có lệnh này.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Hữu thiêm tri chính sự …

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 ^⇡ 1 Đảng: là một đơn vị hành chính đời xưa gồm 50 nhà: toại tương tự như làng, xã; tự và tường đều là tên trường học.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 ^⇡ 2 Đây là tên đất thời Lê chứ không phải tên đất đời Trần. Có thể lời chiếu được chép lại không đúng nguyên văn.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 ^⇡ 3 Quan điền: tức ruộng công.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 ^⇡ 4 Bản dịch cũ chép là 11 mẫn và chú là CMCB 11 ghi 12 mẫu.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 ^⇡ 5 Danh điền: là ruộng có người đứng tên, tức ruộng tư.