Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ Thuộc Minh [BK9, 26a26b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 是後勸課户口，歲增田每户十𤱈（謂每𤱈三髙，[26a*1*1] 十𤱈實三𤱈），每𤱈徵粟五升，沙洲每户一𤱈，徵絲一兩，每絲一斤，織絹一匹。[26a*1*19]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … thị hậu khuyến khóa hộ khẩu, tuế tăng điền mỗi hộ thập mẫu (vị mỗi mẫu tam cao, thập mẫu thực tam mẫu), mỗi mẫu trưng túc ngũ thăng, sa châu mỗi hộ nhất mẫu, trưng ti nhất lượng, mỗi ti nhất cân, chức quyên nhất thất.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 乙未（明永樂十三年）。秋，八月，明取勘金銀塲，起夫淘採，及捕白象、氽珍珠。[26a*4*1]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Ất Mùi (Minh Vĩnh Lạc thập tam niên). Thu, bát nguyệt, Minh thủ khám kim ngân trường, khởi phu đào thải, cập bổ bạch tượng, thộn trân châu.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 重税後斂，民不聊生。[26a*5*7]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Trọng thuế hậu liễm, dân bất liêu sinh.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 海濱盐塲禁民私賣，並令内官管閙，又設立本塲局使副以分管之。[26a*5*15]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Hải tân diêm trường cấm dân tư mại, tịnh lệnh nội quan quản náo, hựu thiết lập bản trường cục sử phó dĩ phân quản chi.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 府州縣置税課司，河泊所副使。[26a*7*5]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Phủ châu huyện trí thuế khóa ti, hà bạc sở phó sứ.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 〇明開盐法，先令本塲使副督人煎煮，每月若干，送提舉卑收貯。[26a*7*18]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 〇 Minh khai diêm pháp, tiên lệnh bản trường sử phó đốc nhân tiên chử, mỗi nguyệt nhược can, tống đề cử ti thu trữ.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 内官募商出金領，布政勘給，大勘 [26a*9*6] 合開盐十斤，小勘盐合開一斤，方得𤼵賣。[26b*1*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Nội quan mộ thương xuất kim lĩnh, Bố chính khám cấp, Đại khám hợp khai diêm thập cân, tiểu khám diêm hợp khai nhất cân, phương đắc phát mại.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 如無同私盐法，又禁行人例，得盐三碗，鹹一堈而已。[26b*1*17]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Như vô đồng tư diêm pháp, hựu cấm hành nhân lệ, đắc diêm tam oản, hàm nhất cương nhi dĩ.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 九月，明黃福差官押路送府州縣儒醫隂陽僧道正身赴燕京，除授官職，回本衙門管事。[26b*3*2]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Cửu nguyệt, Minh Hoàng Phúc sai quan áp lộ tống phủ châu huyện nho y âm dương tăng đạo chính thân phó Yên Kinh, trừ thụ quan chức, hồi bản nha môn quản sự.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 仍令所在官司給與盤費伴送，無者懲治，沿途應付口粮脚刅。[26b*4*18]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Những lệnh sở tại quan ti cấp dữ bàn phí bạn tống, vô giả trừng trị, duyên đồ ứng phó khẩu lương cước ban.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 〇冬，十月，明總兵張輔復以征虜副将軍來鎮守。[26b*6*7]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 〇 Đông, thập nguyệt, Minh Tổng binh Trương Phụ phục dĩ Chinh lỗ phó tướng quân lai trấn thủ.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 〇明開永安、萬寧水路，設置迎運水驛，直至欽州，又設馬驛，直至横州。[26b*7*8]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 〇 Minh khai Vĩnh An, Vạn Ninh thủy lộ, thiết trí nghênh vận thủy dịch, trực chí Khâm Châu, hựu thiết mã dịch, trực chí Hoành Châu.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 丙申（明永樂十四年）。春，正月，明起送文武上官耆老赴燕 …… [26b*9*1]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Bính Thân (Minh Vĩnh Lạc thập tứ niên). Xuân, chính nguyệt, Minh khởi tống văn võ thượng quan kì lão phó Yên …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 [26a] Đến sau xét hộ khẩu tăng hàng năm, định số ruộng mỗi hộ là 10 mẫu (nghĩa là mỗi mẫu chỉ có 3 sào, 10 mẫu thực ra chỉ có 3 mẫu). Mỗi mẫu thu 5 thăng thóc, đất bãi mỗi hộ một mẫu thu 1 lạng tơ, mỗi cân tơ dệt được 1 tấm lụa.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Ất Mùi, [1415], (Minh Vĩnh Lạc năm thứ 13).

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Mùa thu, tháng 8, nhà Minh khám thu các mỏ vàng, bạc, mộ phu đãi nhặt vàng bạc và bắt voi trắng, mò trân châu. Thuế khoá nặng, vơ vét nhiều, dân chúng điêu đứng. Bãi muối ven biển cấm dân mua bán riêng, sai nội quan coi giữ cả. Lại đặt chức cục sứ và phó của từng bãi muối để chia nhau trông coi. Các phủ, châu, huyện đều đặt phó sứ ty Thuế khóa và sở Hà bạc.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Phép lấy muối của nhà Minh: Trước hết sai viên cục sứ và viên phó đốc thúc dân nấu muối, mỗi tháng được bao nhiêu đưa tới ty Đề cử thu giữ. Các viên nội quan mộ người buôn bỏ tiền ra lĩnh giấy khám hợp¹ của ty Bố chính. Giấy khám hợp lớn [26b] thì lấy 10 cân muối, giấy khám hợp nhỏ thì lấy 1 cân rồi mới được đem bán. Nếu không có giấy [giấy khám hợp] thì [xử tội] như luật nấu lậu. Lại cấm người đi đường, lệ chỉ được đem 3 bát muối và 1 lọ nước mắm thôi.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Tháng 9, Hoàng Phúc nhà Minh sai quan áp giải đích thân những bọn nho học, thầy thuốc, thầy tướng số, nhà sư, đạo sĩ đưa về Yên Kinh trao cho quan chức rồi đưa về các nha môn làm việc. Lại ra lệnh cho các quan ty sở tại cấp cho tiền đi đường và người bạn tống, nếu không sẽ bị trừng trị; dọc đường phải cấp cơm ăn và tiền đi đường.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Mùa đông, tháng 10, Tổng binh nhà Minh là Trương Phụ giữ chức Chinh lỗ phó tướng quân, lại sang trấn thủ.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Nhà Minh mở đường thủy Vĩnh An, Vạn Ninh, đặt trạm đón chuyển đường thủy đến thẳng Khâm Châu. Lại đặt trạm chạy ngựa đến thẳng Hoành Châu².

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Bính Thân, [1416], (Minh Vĩnh Lạc năm thứ 14).

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Mùa xuân, tháng giêng, nhà Minh bắt đầu đưa những thượng quan văn võ và kỳ lão sang Yên …

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 ^⇡ 1 Giấy khám hợp: giấy chứng nhận có đóng dấu, được cắt làm hai nửa, người được phép cầm một nửa, quan nhà giữ một nửa, để khi khám xét, có thể ráp lại xem đúng con dấu hay không.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 ^⇡ 2 Hoành Châu: thuộc phủ Nam Ninh, sau là Hoành Huyện, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc.