Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ Hồng Bàng thị [NK1, 1a1b]

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 大越史記外紀全書卷之一 [1a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 ĐẠI VIỆT SỬ KÝ NGOẠI KỶ TOÀN THƯ QUYỂN CHI NHẤT

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 朝列大夫，國子監司業，兼史官修撰，臣吳士連編 [1a*2*1]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 TRIỀU LIỆT ĐẠI PHU, QUỐC TỬ GIÁM TƯ NGHIỆP, KIÊM SỬ QUAN TU SOẠN, THẦN NGÔ SĨ LIÊN BIÊN

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 按：黄帝時，建萬國，以交趾界於西南，遠在百粤之表。[1a*4*1]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Án: Hoàng đế thời, kiến vạn quốc, dĩ Giao Chỉ giới ư Tây Nam, viễn tại Bách Việt chi biểu.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 堯命𦏁氏宅南交，定南方交趾之地。[1a*5*4]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Nghiêu mệnh Hi thị trạch Nam Giao, định Nam phương Giao Chỉ chi địa.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 禹别九州，百粤爲楊州域，交趾属焉 。[1a*6*1]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Vũ biệt cửu châu, Bách Việt vi Dương châu vực, Giao Chỉ thuộc yên.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 成周時始稱越裳氏，越之名肇於此云。[1a*6*15]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Thành Chu thời thủy xưng Việt Thường thị, Việt chi danh triệu ư thử vân.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 鴻龐氏紀 [1a*8*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 HỒNG BÀNG THỊ KỶ

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 涇陽王 [1a*9*1]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 KINH DƯƠNG VƯƠNG

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 諱祿續，神農氏之後也 。[1b*1*1]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Húy Lộc Tục, Thần Nông thị chi hậu dã.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 壬戌，元年 。[1b*2*1]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Nhâm Tuất, nguyên niên.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 初炎帝神農氏三世孫帝明生帝宜，既而南廵，至五嶺接得鶩僊女，生王 。[1b*2*5]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Sơ Viêm Đế Thần Nông thị tam thế tôn Đế Minh sinh Đế Nghi, ký nhi Nam tuần, chí Ngũ Lĩnh tiếp đắc Vụ Tiên nữ, sinh vương.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 王聖智聰明，帝明奇之，欲使嗣位。[1b*3*14]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Vương thánh trí thông minh, Đế Minh kì chi, dục sử tự vị.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 王固讓其兄，不敢奉命 。[1b*4*8]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Vương cố nhượng kì huynh, bất cảm phụng mệnh.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 帝明於是立帝宜爲嗣，治北方，封王爲涇陽王，治南方，號赤鬼國 。[1b*4*17]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Đế Minh ư thị lập Đế Nghi vi tự, trị Bắc phương, phong vương vi Kinh Dương Vương, trị Nam phương, hiệu Xích Quỷ quốc.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 王娶洞庭君女曰神龍，生貉龍（君：按《唐紀》涇陽時有牧羊父，自謂洞庭君少女，嫁涇川次子，被黜，寄書與柳毅奏洞庭君，則涇川洞庭世爲婚姻 [1b*6*4] 有自來矣）。[1b*8*1]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Vương thú Động Đình quân nữ viết Thần Long, sinh Lạc Long Quân (án: Đường kỷ Kinh Dương thời hữu mục dương phụ, tự vị Động Đình quân thiếu nữ, giá Kinh Xuyên thứ tử, bị truất, ký thư dữ Liễu Nghị tấu Động Đình quân. Tắc Kinh Xuyên Động Đình thế vi hôn nhân hữu tự lai hĩ).

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 貉龍君 [1b*9*1]

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 LẠC LONG QUÂN

Dịch Quốc Ngữ

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 [1a] ĐẠI VIỆT SỬ KÝ NGOẠI KỶ TOÀN THƯ, QUYỂN I

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 TRIỀU LIỆT ĐẠI PHU, QUỐC TỬ GIÁM TƯ NGHIỆP, KIÊM SỬ QUAN TU SOẠN, THẦN NGÔ SĨ LIÊN BIÊN

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Xét: Thời Hoàng Đế dựng muôn nước, lấy địa giới Giao Chỉ về phía Tây Nam, xa ngoài đất Bách Việt. Vua Nghiêu sai Hy thị¹ đến ở Nam Giao² để định đất Giao Chỉ ở phương Nam. Vua Vũ chia chín châu³ thì Bách Việt⁴ thuộc phần đất châu Dương, Giao Chỉ thuộc về đấy. Từ đời Thành Vương nhà Chu [1063-1026 TCN] mới gọi là Việt Thường thị⁵, tên Việt bắt đầu có từ đấy.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 KỶ HỒNG BÀNG THỊ

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 KINH DƯƠNG VƯƠNG

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 [1b] Tên húy là Lộc Tục, con cháu họ Thần Nông⁶.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Nhâm Tuất, năm thứ 1⁷. Xưa cháu ba đời của Viêm Đế họ Thần Nông là Đế Minh sinh ra Đế Nghi, sau Đế Minh nhân đi tuần phương Nam, đến Ngũ Lĩnh⁸ lấy con gái Vụ Tiên, sinh ra vua [Kinh Dương Vương]. Vua là bậc thánh trí thông minh, Đế Minh rất yêu quý, muốn cho nối ngôi. Vua cố nhường cho anh, không dám vâng mệnh. Đế Minh mới lập Đế Nghi là con nối ngôi, cai quản phương Bắc, phong cho vua làm Kinh Dương Vương, cai quản phương Nam, gọi là nước Xích Quỷ.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Vua lấy con gái Động Đình Quân tên là Thần Long⁹ sinh ra Lạc Long Quân (Xét: Đường kỷ chép: thời Kinh Dương có người đàn bà chăn dê, tự xưng là con gái út của Động Đình Quân, lấy con thứ của Kinh Xuyên, bị bỏ, viết thư nhờ Liễu Nghị tâu với Động Đình Quân. Thế thì Kinh Xuyên và Động Đình đời đời làm thông gia với nhau đã từ lâu rồi).

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 LẠC LONG QUÂN

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 ^⇡ 1 Hy thị: Tương truyền vua Nghiêu sai anh em họ Hy (Hy thị) và họ Hoà (Hòa thị) đi bốn phương để trông coi công việc thiên văn lịch pháp. Hy Thúc là em Hy Trọng đến ở miền đất phương Nam (Kinh Thư, Nghiêu điển).

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 ^⇡ 2 Kinh Thư chép vua Nghiêu sai Hy Thúc đến ở Nam Giao (Hy Thúc trạch Nam Giao). Khổng An Quốc thời Tây Hán chú giải Kinh Thư, chỉ cho Nam Giao là phương Nam. Mãi đến thời Đường, Tư Mã Trinh mới giải thích Nam Giao là Giao Chỉ ở phương Nam.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 ^⇡ 3 Theo thiên Vũ Cống trong Kinh Thư, chín châu là Ký, Duyện, Thanh, Từ, Dương, Kinh, Dự, Lương, Ung.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 ^⇡ 4 Bách Việt: là từ mà người Hán dùng để gọi chung các tộc người khác Hán sống ở miền nam Trung Quốc thời xưa. Từ này lần đầu tiên thấy chép trong Sử ký (Ngô Khởi truyện) của Tư Mã Thiên.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 ^⇡ 5 Việt Thường Thị: tên nước thời cổ ở phía Nam Trung Quốc có quan hệ với nhà Chu (hiến chim trĩ cho Thành Vương), lần đầu tiên được ghi trong sách Thượng thư đại truyện. Có nhiều giải thích khác nhau, có thuyết nói rằng Việt Thường Thị ở miền quận Cửu Đức, tức miền Hà Tĩnh (Thuỷ kinh chú, Cựu Đường thư); có thuyết nói Việt Thường thị ở vị trí nước Lâm Ấp đời sau (Văn hiến thông khảo, Minh sử, Minh nhất thống chí).

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 ^⇡ 6 Thần Nông: theo truyền thuyết Trung Quốc, là một trong 5 vị đế thời thượng cổ, dạy dân biết cày bừa trồng trọt, cũng gọi là Viêm Đế.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 ^⇡ 7 Theo Mục lục kỷ niên của Đại Việt sử ký và câu kết của Kỷ Hồng Bàng thị (NK1, 5b) thì từ năm Nhâm Tuất đến năm Quý Mão (258 TCN) cộng 2622 năm. Vậy năm Nhâm Tuất là năm 2879 TCN. Đó chỉ là một niên đại suy đoán trên cơ sở – như trong Phàm lệ đã nói rõ – muốn đặt Kinh Dương Vương ngang với Đế Nghi.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 ^⇡ 8 Ngũ Lĩnh: có nhiều thuyết khác nhau, đại khái chỉ 5 ngọn ở biên giới phía nam của Trung Quốc. Theo Quảng Châu ký, đó là các núi: Đại Dũ, Thủy An, Lâm Hạ, Quế Dương, Yết Dương.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 ^⇡ 9 Nguyên văn: “Thú Động Đình Quân nữ, viết Thần Long”. Theo câu này thì phải hiểu Thần Long là tên người con gái của Động Đình Quân. Nhưng ở đoạn dưới (tờ 2b), soạn giả lại viết: “Kinh Dương Vương lấy con gái của Thần Long, sinh ra Lạc Long Quân”. Như vậy tên của Động Đình Quân là Thần Long.