Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ nhà Triệu [13a13b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 （母后宣淫，強臣專國，弱年庸主，何以堪之）。[13a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 (Mẫu hậu tuyên dâm, cường thần chuyên quốc, nhược niên dung chủ, hà dĩ kham chi).

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 諱興，明王次子也。[13a*2*1]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Húy Hưng, Minh Vương thứ tử dã.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 是年，王既即位，尊母樛氏為太后。[13a*3*1]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Thị niên, vương ký tức vị, tôn mẫu Cù thị vi thái hậu.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 初，太后未家明王時，嘗與覇陵人安國少季通。[13a*3*14]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Sơ, thái hậu vị giá Minh Vương thời, thường dữ Bá Lăng nhân An Quốc Thiếu Quý thông.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 （安國，姓。少季，名。）[13a*4*13]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 (An Quốc, tính. Thiếu Quý, danh).

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 是歳漢使安國少季來諭王及太后以入朝，比内諸侯。復今辨士諫大夫終軍等宣其辝，勇士魏臣等輔其决，衞尉路博德將兵屯桂陽待使者。[13a*4*19]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Thị tuế Hán sử An Quốc Thiếu Quý lai dụ vương cập thái hậu dĩ nhập triều, tỉ nội chư hầu. Phục kim biện sĩ Gián đại phu Chung Quân đẳng tuyên kì từ, dũng sĩ Ngụy Thần đẳng phụ kì quyết, vệ úy Lộ Bác Đức tương binh đồn Quế Dương đãi sứ giả.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 時，王年少，樛后乃漢人。少季至，復與私通焉。[13a*7*14]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Thời, vương niên thiếu, Cù hậu nãi Hán nhân. Thiếu Quý chí, phục dữ tư thông yên.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 國人知之，多不附太后。[13a*8*12]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Quốc nhân tri chi, đa bất phụ thái hậu.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 太后恐乱起，欲倚漢威，數勸王及群臣求内附。[13a*9*2]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thái hậu khủng loạn khởi, dục ỷ Hán uy, sổ khuyến vương cập quần thần cầu nội phụ.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 即因漢使者上書，請比内諸侯，三歳一朝，艅邊關。[13b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Tức nhân Hán sứ giả thượng thư, thỉnh tỉ nội chư hầu, tam tuế nhất triều, dư biên quan.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 漢帝許之，賜王與丞相吕嘉銀印及内史，中尉，太傅印，餘得自置。[13b*2*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Hán đế hứa chi, tứ vương dữ Thừa tướng Lữ Gia ngân ấn cập nội sử, trung úy, thái phó ấn, dư đắc tự trí.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 除其故黥劓刑，用漢法，比内諸侯，[使]者 [13b*3*7] 皆[留]鎮撫之。[13b*4*2]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Trừ kì cố kình nghị hình, dụng Hán pháp, tỉ nội chư hầu, [sứ] giả giai [lưu] trấn phủ chi.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 己巳，元年（漢元𣇄五年）。[13b*5*1]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Kỉ Tị, nguyên niên (Hán Nguyên Đỉnh ngũ niên).

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 王及太后飭治行装，重齊爲入朝具。[13b*5*10]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Vương cập thái hậu sức trị hành trang, trọng tề vi nhập triều cụ.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 時宰相吕嘉年長（長一作老），歴相三朝，宗族仕官為長吏者七十餘人，男皆尚公主，女皆嫁王之子弟、宗室，及蒼梧秦王有連，其居國中甚得眾心，愈於王。[13b*6*3]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Thời Tể tướng Lữ Gia niên trưởng (trưởng nhất tác lão), lịch tướng tam triều, tông tộc sĩ quan vi trưởng lại giả thất thập dư nhân, nam giai thượng công chúa, nữ giai giá vương chi tử đệ tông thất, cập Thương Ngô Tần Vương hữu liên, kì cư quốc trung thậm đắc chúng tâm, dũ ư vương.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 上書数諫王，王弗聽，因有叛心，数稱疾，不見 …… [13b*9*3]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Thượng thư sổ gián vương, vương phất thính, nhân hữu phản tâm, sổ xưng tật, bất kiến …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 [13a] (Mẫu hậu ngang nhiên dâm loạn, quyền thần chuyên chính, vua hèn tuổi trẻ, giữ nổi thế nào được).

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Tên húy là Hưng, con thứ của Minh Vương.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Năm ấy, vua đã lên ngôi, tôn mẹ là Cù thị là thái hậu.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Trước kia, thái hậu chưa lấy Minh Vương, đã từng thông dâm với An Quốc Thiếu Quý người Bá Lăng. An Quốc là họ, Thiếu Quý là tên. Năm ấy nhà Hán sai An Quốc Thiếu Quý sang dụ vua và thái hậu vào chầu, như đối với các chư hầu ở trong, lại sai biện sĩ là bọn Gián nghị đại phu Chung Quân tuyên dụ, dũng sĩ là bọn Ngụy Thần giúp việc, vệ úy Lộ Bác Đức đem quân đóng ở Quế Dương để đợi sứ giả. Khi ấy vua còn ít tuổi, Cù hậu là người Hán, Thiếu Quý đến, lại tư thông. Người nước biết, phần nhiều không theo thái hậu. Thái hậu sợ loạn nổi, muốn dựa uy nhà Hán, nhiều lần khuyên vua và các quan xin nội phụ nhà Hán. [13b] Bèn nhờ sứ nhà Hán dâng thư, xin theo như các chư hầu ở trong, cứ 3 năm một lần vào chầu, triệt bỏ cửa quan ở biên giới. Vua Hán bằng lòng, ban cho vua và Thừa tướng Lữ Gia ấn bằng bạc và các ấn nội sử, trung úy, thái phó, còn các chức khác được tự đặt lấy. Bỏ hình phạt cũ thích chữ, cắt mũi, dùng pháp luật nhà Hán như các chư hầu ở trong. Các sứ giả đều ở lại để trấn giữ vỗ về¹.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Kỷ Tỵ, năm thứ 1 [112 TCN], (Hán Nguyên Đỉnh năm thứ 5). Vua và thái hậu đã sửa soạn hành trang lễ vật quý giá để vào chầu. Bấy giờ Tể tướng Lữ Gia tuổi đã nhiều, làm tướng trải ba triều, người trong họ làm trưởng lại đến hơn 7 chục người, con trai đều lấy con gái vua, con gái đều gả cho con em vua và người tôn thất, cùng thông gia với Tần Vương ở quận Thương Ngô, trong nước rất được lòng dân hơn cả vua. Gia nhiều lần dâng thư can vua, vua không nghe, nhân thế có lòng muốn làm phản, thường cáo ốm không tiếp …

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 ^⇡ 1 Nguyên bản in là: “dụng Hán pháp, tỷ nội chư hầu giả giai trấn phủ chi”, cú pháp và ý nghĩa đều không ổn. Ở Sử ký (q.113 Nam Việt liệt truyện) câu này viết rõ là: “… dụng Hán pháp, tỷ nội chư hầu. Sứ giả giai lưu trấn phủ chi”. Như vậy, văn bản của Toàn thư ở câu trên đây bỏ sót hai chữ: sứ và lưu. Chúng tôi dịch theo câu đã chỉnh lý.