Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ nhà Triệu [2a2b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 漢人，親戚、墳墓皆在于漢。今反本俗，欲㨿於此，典漢抗衡爲敵，𡸈不謬哉？且夫秦失其鹿，天下共逐之。惟漢帝寬仁愛人，民皆樂從，起豊沛，先八關，㨿咸陽，攘除兇𨢄，[2a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … Hán nhân, thân thích, phần mộ giai tại vu Hán. Kim phản bản tục, dục cứ ư thử, điển Hán kháng hoành vi địch, khởi bất mậu tai? Thả phù Tần thất kì lộc, thiên hạ cộng trục chi. Duy Hán đế khoan nhân ái nhân, dân giai lạc tòng. Khởi Phong Bái, tiên bát Quan, cứ Hàm Dương, nhương trừ hung xú,

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 五年之間，󰰻乱反正，平定四海，此非人力，殆天𭁈也。[2a*4*7]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 ngũ niên chi gian, bát loạn phản chính, bình định tứ hải, thử phi nhân lực, đãi thiên dữ dã.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 漢帝聞王王此，常欲一决勝負，以百姓新勞苦，故罷之。遣使奉其印綬遣王，王宜郊迎拜謁，示其敬也。[2a*5*8]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Hán đế văn vương vương thử, thường dục nhất quyết thắng phụ, dĩ bách tính tân lao khổ, cố bãi chi. Khiến sứ phụng kì ấn thụ khiến vương, vương nghi giao nghênh bái yết, thị kì kính dã.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 今既不然，僃禮具之，可也。奈何，自特百粤之󰕛，慢易天子使者？天子聞之，𭛁兵問罪，則王将如之何？」帝蹶然，興起曰：「居此日久，殊 [2a*7*9] 失禮義。」[2b*1*1]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Kim dĩ bất nhiên, bị lễ cụ chi, khả dã. Nại hà, tự đặc Bách Việt chi chúng, mạn dị thiên tử sứ giả? Thiên tử văn chi, phát binh vấn tội, tắc vương tương như chi hà?”. Đế quệ nhiên hưng khởi viết: “Cư thử nhật cửu, thù thất lễ nghĩa”.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 因問賈曰：「我𭁈蕭何，曹參󰰽賢？」[2b*1*4]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Nhân vấn Giả viết: “Ngã dữ Tiêu Hà, Tào Tham thục hiền?”.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 曰：「王自賢。」[2b*1*16]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Viết: “Vương tự hiền”.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 又問：「我𭁈漢帝󰰽賢？」賈曰：「漢帝繼五帝三王之業，綂理乎漢，人以億萬計，地方萬里，物殷民富，政由一家，開闢以來未之有也。[2b*2*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Hựu vấn: “Ngã dữ Hán đế thục hiền?”. Giả viết: “Hán Đế kế Ngũ Đế Tam Vương chi nghiệp, thống lí hồ Hán, nhân dĩ ức vạn kê, địa phương vạn lí, vật ân dân phú, chính do nhất gia, khai tịch dĩ lai vị chi hữu dã.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 今王，󰕛不過十萬，雜處山海間，譬如漢一郡也，何乃比於漢帝。」[2b*4*11]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Kim vương, chúng bất quá thập vạn, tạp xứ sơn hải gian, ví như Hán nhất quận dã, hà nãi tỉ ư Hán đế”.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 突曰：「吾恨不起於彼，何遠不若漢？」賈默然色洱。[2b*5*16]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Đột viết: “Ngô hận bất khởi ư bỉ, hà viễn bất nhược Hán?”. Giả mặc nhiên sắc nhĩ.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 乃留賈居数月，[2b*6*15] 曰：「越中無足𭁈語。[2b*7*2]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Nãi lưu Giả cư sổ nguyệt, viết: “Việt trung vô túc dữ ngữ.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 至生來，令我曰聞所不聞。」[2b*7*9]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Chí sinh lai, lệnh ngã viết văn sở bất văn”.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 賜賈槖中装直千金。[2b*7*19]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Tứ Giả thác trung trang trực thiên kim.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 及賈㱕，復賜千金（橐中装，謂以珠寳装裏八(?)囊橐 [2b*8*8] 中）。[2b*9*3]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Cập Giả quy, phục tứ thiên kim (thác trung trang, vị dĩ châu bảo trang lí bát nang thác trung).

Dịch Quốc Ngữ

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 … [2a] người Hán, họ hàng mồ mả đều ở nước Hán, nay lại làm trái tục nước mình, muốn chiếm đất này làm kẻ địch chống chọi với nhà Hán, há chẳng lầm hay sao? Vả lại, nhà Tần mất con hươu¹, thiên hạ đều tranh nhau đuổi, chỉ có Hán Đế khoan nhân yêu người, dân đều vui theo, khởi quân từ đất Phong Bái mà vào Quan Trung trước tiên để chiếm giữ Hàm Dương, dẹp trừ hung bạo. Trong khoảng 5 năm, dẹp yên loạn lạc, bình định bốn biển, đó không phải là sức người làm nổi, tức là trời cho. Hán Đế nghe vương làm vua ở đất này, từng muốn quyết một phen được thua, nhưng vì dân chúng lao khổ vừa xong cho nên phải bỏ ý định, sai sứ mang ấn thao cho vương, đáng lẽ vương phải ra ngoài giao² nghênh đón bái yết để tỏ lòng tôn kính. Nay đã không làm thế, thì nên sắm lễ mà tiếp sứ giả mới phải, sao lại cậy dân Bách Việt đông mà khinh nhờn sứ giả của thiên tử? Thiên Tử nghe biết, phát binh sang hỏi tội, thì vương làm thế nào?”. Vua ra dáng sợ hãi, đứng dậy nói: “Tôi ở đất này lâu ngày [2b] quên mất cả lễ nghĩa”. Nhân hỏi Giả rằng: “Tôi với Tiêu Hà, Tào Tham³ ai hơn?”. Giả nói: “Vương hơn chứ”. Lại hỏi: “Tôi với vua Hán ai hơn?”. Giả nói: “Hán Đế nối nghiệp của Ngũ Đế Tam Vương, thống trị người Hán kể hàng ức vạn người, đất rộng hàng muôn dặm, vật thịnh dân giàu, quyền chính chỉ do một nhà, từ khi trời đất mở mang đến nay chưa từng có. Nay dân của vương, chẳng qua mười vạn, ở xen khoảng núi biển, chỉ ví như một quận của nhà Hán, ví với Hán đế sao được?”. Vua cười và nói: “Tôi lấy làm giận không được nổi dậy ở bên ấy, biết đâu chẳng bằng nhà Hán?” Giả ngồi im lặng, sắc mặt tiu nghỉu. Bèn giữ Giả ở lại vài tháng. Vua nói: “Ở đất Việt này không ai đủ để nói chuyện được. Nay ông đến đây hàng ngày tôi được nghe những chuyện chưa từng nghe”. Cho Giả đồ châu báu giá nghìn vàng để làm vật bỏ bao. Đến khi Giả về, lại cho thêm nghìn vàng nữa.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 ^⇡ 1 Dùng hai từ đồng âm (lộc là con hươu, và lộc là phúc lộc) để nói bóng việc nhà Tần mất nước.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 ^⇡ 2 Giao: vùng ngoại ô đô thành.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 ^⇡ 3 Tiêu Hà, Tào Tham: hai người có công đầu trong việc phò tá Hán Cao Tổ, nối tiếp giữ chức thừa tướng nhà Hán.