Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ thuộc Ngô, Tấn, Tống, Tề, Lương [12a12b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 習哉？人之立志，有異。[12a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … tập tai? Nhân chi lập chí, hữu dị.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 尔志乎道德者，功名不足以勤其心；志乎功名者，富貴不足以勤其心。[12a*1*9]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Nhĩ chí hồ đạo đức giả, công danh bất túc dĩ cần kì tâm; chí hồ công danh giả, phú quý bất túc dĩ cần kì tâm.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 宗慤之志，盖志乎功名者歟？還家之日，財物一無所取，此富貴不足以勤其心之實也。[12a*2*18]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Tông Xác chi chí, cái chí hồ công danh giả dư? Hoàn gia chi nhật, tài vật nhất vô sở thủ, thử phú quý bất túc dĩ cần kì tâm chi thực dã.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 較之志道德者，固不可及；而視其志富貴者，風斯下矣。[12a*4*15]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Giảo chi chí đạo đức giả, cố bất khả cập; nhi thị kì chí phú quý giả, phong tư hạ hĩ.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 丁丑（宋元嘉十四年）。[12a*6*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Đinh Sửu (Tống Nguyên Gia thập tứ niên).

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 冬，十月，壬午，檀和之去官歸。[12a*6*9]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Đông, thập nguyệt, Nhâm Ngọ, Đàn Hòa Chi khử quan quy.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 戊申（宋明帝彧，泰始四年）。[12a*7*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Mậu Thân (Tống Minh Đế Úc, Thái Thủy tứ niên).

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 春，三月，刺史劉牧病卒。[12a*7*11]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Xuân, tam nguyệt, Thứ sử Lưu Mục bệnh tốt.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 州人李長仁殺州牧北來部曲，遂據州反，自稱刺史。[12a*7*20]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Châu nhân Lý Trường Nhân sát châu mục Bắc lai bộ khúc, toại cứ châu phản, tự xưng Thứ sử.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 ○ 秋，八月，宋帝以南康相劉勃爲交州刺史。[12a*8*17]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Thu, bát nguyệt, Tống đế dĩ Nam Khang tướng Lưu Bột vi Giao Châu Thứ sử.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 勃至，爲長人 [12a*9*15] 所拒。未幾卒。[12b*1*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Bột chí, vi Trường Nhân sở cự. Vị cơ tốt.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 十一月，李長仁遣使請降，自貶行州事。[12b*1*6] 許之。[12b*2*2]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Thập nhất nguyệt, Lý Trường Nhân khiển sứ thỉnh hàng, tự biếm Hành châu sự. Hứa chi.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 己未（宋順帝準，昇明三年；齊髙帝蕭道成，建元元年）。[12b*3*1]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Kỉ Mùi (Tống Thuận Đế Chuẩn, Thăng Minh tam niên; Tề Cao Đế Tiêu Đạo Thành, Kiến Nguyên nguyên niên).

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 春，三月，朔，日食。[12b*3*21]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Xuân, tam nguyệt, sóc, nhật thực.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 ○ 秋，七月，齊帝以李叔獻爲交州刺史。[12b*3*27]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Thu, thất nguyệt, Tề Đế dĩ Lý Thúc Hiến vi Giao Châu Thứ sử.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 叔獻，長仁之從弟也。[12b*4*14]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Thúc Hiến, Trường Nhân chi tòng đệ dã.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 初，刺史長仁卒，叔獻代領州事，以號令未行，遣使求刺史於宋。[12b*5*3]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Sơ, Thứ sử Trường Nhân tốt, Thúc Hiến đại lĩnh châu sự, dĩ hiệu lệnh vị hành, khiển sứ cầu Thứ sử ư Tống.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 宋以南海泰守沈渙爲刺史，以叔獻爲寧遠軍司馬、武平、新昌二部太守。[12b*6*8]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Tống dĩ Nam Hải Thái thú Thẩm Hoán vi Thứ sử, dĩ Thúc Hiến vi Ninh viễn quân tư mã, Vũ Bình, Tân xương nhị bộ Thái thú.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 叔獻既得朝命，人心服從，遂發兵守險，不納渙。[12b*7*17]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Thúc Hiến ký đắc triều mệnh, nhân tâm phục tòng, toại phát binh thủ hiểm, bất nạp Hoán.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 渙留鬱林卒。[12b*8*16]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Hoán lưu Uất Lâm tốt.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 即以叔獻爲刺史，撫安南土。[12b*9*2]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Tức dĩ Thúc Hiến vi Thứ sử, phủ an Nam thổ.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 是歲，宋亡。[12b*9*13]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Thị tuế, Tống vong.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 … [12a]¹ hay sao? Người ta lập chí mỗi người một khác. Người có chí về đạo đức thì công danh không thể động được lòng, người có chí về công danh thì phú quý không thể động được lòng. Chí của Tông Xác có lẽ ở công danh chăng? Ngày trở về nhà, tài vật không lấy một thứ gì, đó thực sự là phú quý không thể động được lòng. So với người có chí về đạo đức, cố nhiên không thể kịp, nhưng so với người có chí về phú quý thì hạng ấy còn kém xa.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Đinh Sửu, [437], (Tống Nguyên Gia năm thứ 14).

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Mùa đông, tháng 10, ngày Nhâm Ngọ, Đàn Hòa Chi bỏ quan về.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Mậu Thân, [468], (Tống Minh Đế Úc², Thái Thủy năm thứ 4).

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Mùa xuân, tháng 3, Thứ sử Lưu Mục ốm chết. Người châu là Lý Trường Nhân giết những bộ thuộc của châu mục đem từ Trung Quốc sang rồi chiếm giữ châu làm phản, tự xưng là Thứ sử.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Mùa thu, tháng 8, vua Tống lấy Nam Khang tướng là Lưu Bột làm Thứ sử Giao Châu. Bột đến, bị Trường Nhân [12b] chống cự, không bao lâu thì chết. Tháng 11, Lý Trường Nhân sai sứ xin hàng và tự hạ xuống chức Hành châu sự³. Vua Tống y cho.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Kỷ Mùi, [479], (Tống Thuận Đế Chuẩn, Thăng Minh năm thứ 3; Tề Cao Đế Tiêu Đạo Thành, Kiến Nguyên năm thứ 1).

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Mùa xuân, tháng 3, ngày mồng 1, có nhật thực.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Mùa thu, tháng 7, vua Tề lấy Lý Thúc Hiến làm Thứ sử Giao Châu. Thúc Hiến là em con chú con bác của Trường Nhân. Trước đó khi Thứ sử Trường Nhân chết, Thúc Hiến thay lĩnh việc châu, vì thấy hiệu lệnh chưa được thi hành cho nên sai sứ sang xin nhà Tống cho giữ chức Thứ sử. Nhà Tống lấy Thái thú Nam Hải là Thẩm Hoán làm Thứ sử Giao Châu, cho Thúc Hiến làm Ninh Viễn quân tư mã, giữ chức Thái thú hai quận Vũ Bình và Tân Xương⁴. Thúc Hiến đã được mệnh lệnh của triều đình [nhà Tống], lòng người phục theo, bèn đem quân giữ nơi hiểm, không chịu thu nạp Thẩm Hoán. Hoán lưu lại ở Uất Lâm, rồi chết. Vua Tề bèn cho Thúc Hiến làm Thứ sử, vỗ yên đất phương Nam. Năm ấy nhà Tống mất.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 ^⇡ 1 Nguyên bản thiếu tờ 12 a-b, chúng tôi dịch theo bản in Quốc tử giám tàng bản.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 ^⇡ 2 Tống Minh Đế: tức là Lưu Úc, nguyên bản in sót nét, thành chữ Hoặc.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 ^⇡ 3 Hành châu sự: người chấp hành công việc của châu. Thực tế Lý Trường Nhân được chuẩn cho đứng đầu cai quản Giao Châu, tương đương như Thứ sử, nhưng Nhân xin tự hạ chức danh chỉ gọi là “Hành châu sự”.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 ^⇡ 4 Vũ Bình, Tân Xương: tên quận đặt từ thời Ngô: “Nhà Ngô cắt đất huyện Mê Linh [thời Hán] mà đặt quận Tân Hưng, nhà Tấn đổi thành Tân Xương; cắt đất các huyện Phong Khê và Chu Diên mà đặt quận Vũ Bình (theo Đặng Xuân Bảng, Sử học bị khảo).