Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ thuộc Tùy, Đường [4a4b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 史臣吳士連曰：君使臣以禮，臣事君以中。[4a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Quân sử thần dĩ lễ, thần sự quân dĩ trung.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 唐太宗使臣不行，諭之至再，可謂有禮也。[4a*1*17]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Đường Thái Tông sử thần bất hành, dụ chi chí tái, khả vị hữu lễ dã.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 祖尚於王事辭難，失節矣；既許復悔，失信矣；言辭憤激，失禮矣。[4a*2*15]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Tổ Thượng ư vương sự từ nan, thất tiết hĩ; ký hứa phục hối, thất tín hĩ; ngôn từ phẫn khích, thất lễ hĩ.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 太宗殺之雖過，而祖尚具此三失，罪何如哉？[4a*4*3]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Thái Tông sát chi tuy quá, nhi Tổ Thượng cụ thử tam thất, tội hà như tai?

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 乙未（唐貞觀九年）。[4a*5*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Ất Mùi (Đường Trinh Quán cửu niên).

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 唐宗室李道興為交州都督，以瘴癘卒于官。[4a*6*8]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Đường Tông thất Lý Đạo Hưng vi Giao Châu Đô đốc, dĩ chướng lệ tốt vu quan.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 丁亥（唐中宗哲，嗣聖四年）。[4a*8*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Đinh Hợi (Đường Trung Tông Triết, Tự Thánh tứ niên).

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 秋，七月，嶺南俚戶舊輸半課，都護劉延祐使之全輸。[4a*8*11]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Thu, thất nguyệt, Lĩnh Nam Lý hộ cựu thâu bán khóa, Đô hộ Lưu Diên Hựu sử chi toàn thâu.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 俚戶始怒謀作亂。[4a*9*8]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Lý hộ thủy nộ mưu tác loạn.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 李嗣先為謀 [4a*9*15] 主，延祐殺之。[4b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Lý Tự Tiên vi mưu chủ, Diên Hựu sát chi.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 其餘黨丁建等合眾園府城。[4b*1*6]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Kì dư đảng Đinh Kiến đẳng hợp chúng viên phủ thành.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 城中兵少不支，󰞿壘待援。[4b*1*17]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Thành trung binh thiểu bất chi, anh lũy đãi viện.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 廣州大族馮子由幸立功，按兵不出。[4b*2*8]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Quảng Châu Đại tộc Phùng Tử Do hạnh lập công, án binh bất xuất.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 建殺延祐。[4b*3*3]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Kiến sát Diên Hựu.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 後桂州司馬曹直静攻建，殺之。[4b*3*7]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Hậu Quế Châu Tư mã Tào Trực Tĩnh công Kiến, sát chi.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 壬戌（唐玄宗，隆基，開元十年）。[4b*4*1]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Nhâm Tuất (Đường Huyền Tông, Long Cơ, Khai Nguyên thập niên).

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 賊帥梅叔鸞㨿州，稱黑帝，外結林邑、真臘人等，眾號三十萬。[4b*4*12]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Tặc soái Mai Thúc Loan cứ châu, xưng Hắc Đế, ngoại kết Lâm Ấp, Chân Lạp nhân đẳng, chúng hiệu tam thập vạn.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 唐帝遣内侍左監門衛將軍楊思朂、都護元楚客討平之。[4b*5*12]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Đường Đế khiển Nội thị tả giám môn vệ tướng quân Dương Tư Húc, Đô hộ Nguyên Sở Khách thảo bình chi.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 戊戌（唐肅宗亨，至德三年）。[4b*7*1]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Mậu Tuất (Đường Túc Tông Hanh, Chí Đức tam niên).

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 唐改安南都護府曰鎮南都護府。[4b*7*11]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Đường cải An Nam Đô hộ phủ viết Trấn Nam đô hộ phủ.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 丁未（唐代宗豫，大曆二年）。[4b*8*1]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Đinh Mùi (Đường Đại Tông Dự, Đại Lịch nhị niên).

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 崑崙闍婆來寇，攻𨺻州城。[4b*8*11]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Côn Lôn Chà Bà lai khấu, công thao châu thành.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 經畧使張伯儀求援於武定都尉髙正平。[4b*8*21]

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Kinh lược sứ Trương Bá Nghi cầu viện ư Vũ Định đô úy Cao Chính Bình.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 援兵至，破崑崙 …… [4b*9*14]

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Viện binh chí, phá Côn Lôn …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 [4a] Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Vua sai bề tôi lấy lễ, bề tôi thờ vua lấy trung. Đường Thái Tông sai bề tôi không chịu đi, dỗ đến hai lần, có thể gọi là có lễ. Tổ Thượng được vua sai lại tránh khó nhọc, thế là thất tiết; đã nhận rồi lại hối, thế là thất tín; lời nói giận dỗi, thế là thất lễ. Thái Tông giết đi, tuy là quá, song Tổ Thượng đủ ba lỗi ấy, thì tội ra sao?

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Ất Mùi, [635], (Đường Trinh Quán năm thứ 9).

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Tông thất nhà Đường là Lý Đạo Hưng làm Đô đốc Giao Châu vì bệnh chướng khí chết ở nơi làm quan.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Đinh Hợi, [687], (Đường Trung Tông Triết, Tự Thánh năm thứ 4).

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Mùa thu, tháng 7, các hộ người Lý ở Lĩnh Nam theo như lệ cũ nộp nửa thuế, Đô hộ Lưu Diên Hựu bắt phải nộp cả. Các hộ người Lý mới oán giận, mưu làm loạn. Lý Tự Tiên làm [4b] chủ mưu, Diên Hựu giết đi. Dư đảng là bọn Đinh Kiến họp quân vây phủ thành. Trong thành binh ít không chống nổi, đóng cửa thành cố giữ để đợi quân cứu viện. Đại tộc ở Quảng Châu là Phùng Tử Do muốn lập công, đóng quân không đến cứu, Kiến giết Diên Hựu. Sau Tư mã Quế Châu là Tào Trực Tĩnh¹ đánh giết được Kiến.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Nhâm Tuất, [722], (Đường Huyền Tông, Long Cơ, Khai Nguyên năm thứ 10).

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Tướng giặc là Mai Thúc Loan² chiếm giữ châu, xưng là Hắc Đế, bên ngoài liên kết với người Lâm Ấp, Chân Lạp, số quân nói là 30 vạn³. Vua Đường sai nội thị tả giám môn vệ tướng quân là Dương Tư Húc và Đô hộ là Nguyên Sở Khách⁴ đánh dẹp yên được.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Mậu Tuất, [758], (Đường Túc Tông Hanh, Chí Đức năm thứ 3).

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Nhà Đường đổi An Nam đô hộ phủ làm Trấn Nam đô hộ phủ.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 Đinh Mùi, [767], (Đường Đại Tông Dự, Đại Lích thứ 2).

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 [Người] Côn Lôn⁵, Chà Bà⁶ đến cướp, đánh lấy châu thành. Kinh lược sứ Trương Bá Nghi cầu cứu với Đô úy châu Vũ Định là Cao Chính Bình. Quân cứu viện đến, đánh tan quân Côn Lôn, …

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 ^⇡ 1 Tân Đường thư, Cựu Đường thư, Thông giám đều chép là Tào Huyền Tĩnh.

¶ 62 Leave a comment on paragraph 62 0 ^⇡ 2 Tân Đường thư, Bản kỷ chép là Mai Thúc Loan; Cựu Đường thư, Dương Tư Húc truyện chép là Mai Lập Thành…, Thông giám chép là Mai Thúc Yên.

¶ 63 Leave a comment on paragraph 63 0 ^⇡ 3 CMTB4, 21b theo (?) Đường Thư, Dương Tư Húc truyện ghi số quân của Mai Thúc Loan là 40 vạn người.

¶ 64 Leave a comment on paragraph 64 0 ^⇡ 4 CMTB4, 21b theo (?) Đường Thư, Dương Tư Húc truyện chép là Quang Sở Khách. Hai chữ Quang 光 và Nguyên 元 dễ viết nhầm.

¶ 65 Leave a comment on paragraph 65 0 ^⇡ 5 Côn Lôn: thư tịch Trung Quốc từ thế kỷ IV, nhất là từ thời Đường, thường dùng tên Côn Lôn để chỉ một số cư dân trong vùng Nam Hải, tức vùng Đông Nam Á ngày nay. Tuệ Lâm trong Nhất thiết kinh âm nghĩa (q.61), soạn năm 817, nói rằng: “Côn Lôn… cũng gọi là Cốt Luân, là người Di ở các đảo châu Nam Hải, rất đen… chủng loại có nhiều”. Cựu Đường Thư, Nam Man truyện cùng chép: “Từ Lâm Ấp trở về phía nam, đều tóc quăn, da đen, gọi chung là Côn Lôn”. Như vậy Côn Lôn là một sự phiếm chỉ, khó có thể xác định đó là cư dân một nơi nào ở Đông Nam Á hiện nay.

¶ 66 Leave a comment on paragraph 66 0 ^⇡ 6 Chà Bà: phiên âm tên đảo Java.