Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ thuộc Tùy, Đường [8a8b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 戊申（唐文宗涵，太和二年）。[8a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 Mậu Thân (Đường Văn Tông Hàm, Thái Hoà nhị niên).

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 都護韓約擊峯州王昇朝，克之，後為楊清所逐，奔還廣州。[8a*1*11]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Đô hộ Hàn Ước kích Phong Châu Vương Thăng Triều, khắc chi, hậu vi Dương Thanh sở trục, bôn hoàn Quảng Châu.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 辛酉（唐武宗炎，會昌元年）。[8a*3*1]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Tân Dậu (Đường Vũ Tông Viêm, Hội Xương nguyên niên).

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 唐詔之武渾代韓約為經畧使。[8a*3*11]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Đường chiếu chi Vũ Hồn đại Hàn Ước vi Kinh lược sứ.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 癸亥（唐會昌三年）。[8a*4*1]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Quý Hợi (Đường Hội Xương tam niên).

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 經畧使武渾役將士治城府，將士作亂，燒城樓，刧府庫，渾奔廣州。[8a*4*8]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Kinh lược sứ Vũ Hồn dịch tướng sĩ trị thành phủ, tướng sĩ tác loạn, thiêu thành lâu, kiếp phủ khố, Hồn bôn Quảng Châu.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 監軍段士則撫安乱眾。[8a*5*12]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Giám quân Đoàn Sĩ Tắc phủ an loạn chúng.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 丙寅（唐會昌六年）。[8a*7*1]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Bính Dần (Đường Hội Xương lục niên).

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 南蠻入寇，唐詔經畧使裴元裕帥鄰道兵討平之。[8a*7*8]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Nam Man nhập khấu, Đường chiếu Kinh lược sứ Bùi Nguyên Dụ soái lân đạo binh thảo bình chi.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 丁丑（唐宣宗󰠐，大中十一年）。[8a*9*1]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Đinh Sửu (Đường Tuyên Tông Thầm, Đại Trung thập nhất niên).

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 夏，四月，唐以右千牛衞大將軍 [8a*9*12] 宋涯為交州經畧使。[8b*1*1]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Hạ, tứ nguyệt, Đường dĩ Hữu Thiên ngưu vệ đại tướng quân Tống Nhai vi Giao Châu Kinh lược sứ.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 戊寅（唐大中十二年）。[8b*2*1]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Mậu Dần (Đường Đại Trung thập nhị niên).

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 春，正月，唐以康王傅王式為交州經畧都護使。[8b*2*9]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Xuân, chính nguyệt, Đường dĩ Khang Vương phó Vương Thức vi Giao Châu Kinh lược đô hộ sứ.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 式有才畧，至府樹艻木為梄，深塹其外，泄城中水，塹外植刺竹，寇不能󰱆，󰱇教士卒甚銳。[8b*3*5]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Thức hữu tài lược, chí phủ thụ lặc mộc vi dậu, thâm khiếm kì ngoại, tiết thành trung thủy, khiếm ngoại thực thích trúc, khấu bất năng cốt, tuyển giáo sĩ tốt thậm nhuệ.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 󰟸之南蠻大至，屯錦田步頭，去州半日程。[8b*5*1]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Khoảnh chi Nam man đại chí, đồn Cẩm Điền bộ đầu, khứ châu bán nhật trình.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 式意思安閒，遣譯諭之陳其利害，蠻一夜引去，遣人謝之曰：「我自執叛獠耳，非為寇也。」[8b*5*17]

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Thức ý tứ an nhàn, khiển dịch dụ chi trần kì lợi hại, Man nhất dạ dẫn khứ, khiển nhân tạ chi viết: “Ngã tự chấp phản Lạo nhĩ, phi vi khấu dã”.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 又有都校羅行恭（都校猶言都將）久專府政，麾下精兵二千，都護中軍纔嬴兵數百。[8b*7*12]

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Hựu hữu Đô hiệu La Hành Cung (Đô hiệu do ngôn Đô tướng) cửu chuyên phủ chính, huy hạ tinh binh nhị thiên, đô hộ trung quân tài doanh binh sổ bách.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 式至，丈其背，黜於邊徼。[8b*9*3]

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Thức chí, trượng kì bối, truất ư biên khiếu.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 初，都護李琢為政貪 …… [8b*9*12]

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Sơ, Đô hộ Lí Trác vi chính tham …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 … [8a] Mậu Thân, [828], (Đường Văn Tông Hàm, Thái Hòa năm thứ 2).

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Đô hộ Hàn Ước đánh Vương Thăng Triều ở Phong Châu, thắng được, sau bị Dương Thanh đuổi, chạy về Quảng Châu.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Tân Dậu, [841], (Đường Vũ Tông Viêm, Hội Xương năm thứ 1).

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Vua Đường xuống chiếu lấy Vũ Hồn làm Kinh lược sứ thay Hàn Ước.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Quý Hợi, [843], (Đường Hội Xương năm thứ 3).

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Kinh lược sứ Vũ Hồn bắt tướng sĩ đắp sửa thành phủ, tướng sĩ làm loạn, đốt lầu thành, cướp kho phủ. Hồn chạy về Quảng Châu. Giám quân là Đoàn Sĩ Tắc vỗ yên được quân làm loạn.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Bính Dần, [846], (Đường Hội Xương năm thứ 6). Người Nam Man¹ vào cướp.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Vua Đường sai Kinh lược sứ là Bùi Nguyên Hựu² đem quân các đạo lân cận đánh dẹp được.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Đinh Sửu, [857], (Đường Tuyên Tông Thầm, Đại Trung năm thứ 11).

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Mùa hạ, tháng 4, nhà Đường lấy Hữu thiên ngưu vệ đại tướng quân [8b] là Châu Nhai³ là Kinh lược sứ Giao Châu.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Mậu Dần, [858], (Đường Đại Trung năm thứ 12).

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Mùa xuân, tháng giêng, vua Đường lấy Khang Vương phó⁴ là Vương Thức làm Giao Châu Kinh lược đô hộ sứ. Thức là người có tài lược, đến phủ sai trồng cây táo gai⁵ làm rào, bên ngoài đào hào sâu để thoát nước trong thành, bên ngoài hào trồng tre gai, giặc không thể xâm phạm được, kén chọn dạy bảo quân lính rất tinh nhuệ. Không bao lâu, người Nam Man (tức Nam Chiếu) kéo đến đông, đóng ở bến đò Cẩm Điền, cách châu độ nửa ngày đường. Ý tứ của Thức vẫn an nhàn như thường, sai người phiên dịch đến dụ, bày tỏ lợi hại, chỉ một đêm người Man lại kéo đi, sai người đến từ tạ nói: “Chúng tôi chỉ đến bắt bọn người Lạo làm phản, chứ không phải đến cướp”.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Lại có Đô hiệu La Hành Cung (Đô hiệu cũng như Đô tướng) chuyên quyền ở phủ đã lâu, quân tinh nhuệ dưới cờ đến 2 nghìn người mà ở phủ đô hộ chỉ có vài trăm quân gầy yếu. Thức đến phủ, đánh trượng vào lưng [Hành Cung] rồi đuổi ra nơi biên viễn.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Trước đó, Đô hộ Lý Trác làm chính sự tham …

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 ^⇡ 1 Ở đây, Toàn thư chép là Nam Man. Tân Đường thư, q.8 Bản kỷ, khi nói đến sự kiện này, lại chép là Vân Nam Man. Nhưng cũng căn cứ vào Tân Đường thư, q.222 Nam Chiếu truyện, thì Vân Nam Man nói ở đây là Nam Chiếu, tên quốc gia của các tộc người vùng Vân Nam, Trung Quốc (chủ yếu là người Thoán), cường thịnh từ khoảng thế kỷ VIII, thường tiến hành những cuộc chiến tranh xâm lược ra xung quanh.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 ^⇡ 2 Cương mục (TB4, 35a) theo sử liệu của Thông giám và Tân Đường thư (Bản kỷ) đã sửa lại là Bùi Nguyên Dụ (hai chữ 裕 dụ và 祐 hựu dễ viết nhầm)

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 ^⇡ 3 Châu Nhai (cũng đọc là Chu Nhai): Toàn thư và cả Cương mục (TB4, 36b) dựa và Thông giám và Cựu Đường thư (Bản kỷ), nhưng cả hai tài liệu ấy đều chép tên người này là Tống Nhai. Hai chữ 宋 Tống và 朱 Chu dễ viết nhầm. Toàn thư chuyển tiếp lầm trong Cương mục; nên sửa lại là Tống Nhai.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 ^⇡ 4 Thầy học của Khang Vương.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 ^⇡ 5 Vốn là 艻木 “lặc mộc” (cây táo gai), nguyên bản in nhầm thành 芀木 “điều mộc” (Xem CMTB4, 37).