Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Khảo tổng luận [7a7b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 睿智畧，因唐之亡，群心爱戴，共推為主，都于羅城，民安國治，功德永垂，享年弗久。[7a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … duệ trí lược, nhân Đường chi vong, quần tâm ái đái, cộng suy vi chủ, đô vu La Thành, dân an quốc trị, công đức vĩnh thùy, hưởng niên phất cửu.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 曲中主克承先業，綽有祖風，運籌决勝，出人意表，𭁈北朝諸國而抗衡，為我𧻗之令主，定府籍𬋩甲之職，制度稍立，中道崩殂。[7a*2*14]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Khúc Trung Chủ khắc thừa tiên nghiệp, xước hữu tổ phong, vận trù quyết thắng, xuất nhân ý biểu, dữ Bắc triều chư quốc nhi kháng hành, vi ngã Việt chi lệnh chủ, định phủ tịch quản giáp chi chức, chế độ sảo lập, trung đạo băng tồ.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 至於後主，瀆於干戈，賦繁役重，百姓怨嗟，尋為南漢所滅。[7a*5*8]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Chí ư Hậu Chủ, độc ư can qua, phú phồn dịch trọng, bách tính oán ta, tầm vi Nam Hán sở diệt.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 楊正公念我𧻗土宇久為南漢所併，收用豪傑，大興󰒂旅，两敗賊将，尽復轝圖。[7a*6*12]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Dương Chính Công niệm ngã Việt thổ vũ cửu vi Nam Hán sở tính, thu dụng hào kiệt, đại hưng nghĩa lữ, lưỡng bại tặc tướng, tận phục dư đồ.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 然僃患無謀，更為󰒂兒所弑。[7a*8*6]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Nhiên bị hoạn vô mưu, cánh vi nghĩa nhi sở thích.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 吳先主誅公羡之賊臣，破弘操之勍敵，置文武百官 [7a*8*17] 之階，定律令衣服之制，真𦙟世之奇才也。[7b*1*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Ngô Tiên Chủ tru Công Tiễn chi tặc thần, phá Hoằng Thao chi kình địch, trí văn vũ bách quan chi giai, định luật lệnh y phục chi chế, chân tế thế chi kì tài dã.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 然顧托非人，禍及後嗣。[7b*1*17]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Nhiên cố thác phi nhân, họa cập hậu tự.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 楊三哥以外戚之親，受托孤之寄，然廢主自立，難迯簒弑之誅。[7b*2*8]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Dương Tam Kha dĩ ngoại thích chi thân, thụ thác cô chi kí, nhiên phế chủ tự lập, nan đào soán thích chi tru.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 吳後主克復祖宗之業，保安境内之民，足爲承平之主。[7b*3*14]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Ngô Hậu Chủ khắc phục tổ tông chi nghiệp, bảo an cảnh nội chi dân, túc vi thừa bình chi chủ.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 然政尚姑息，黷於武功，禍及其身。[7b*4*17]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Nhiên chính thượng cô tức, độc ư vũ công, họa cập kì thân.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 天策王以主之嫡嗣始，爲奸臣所簒而不䏻正其罪終，以南晋所逼而不䏻讓其功𢫔，作威福之權竟，失友于之義。[7b*5*12]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Thiên Sách Vương dĩ Tiên Chủ chi đích tự, thủy vi gian thần sở soán nhi bất năng chính kì tội, chung dĩ Nam Tấn sở bức nhi bất năng nhượng kì công, thiện tác uy phúc chi quyền, cạnh thất hữu vu chi nghĩa.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 皆庸才之主也。[7b*8*3]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Giai dung tài chi chủ dã.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 嗟夫！自有天地，即有綱常，父為子綱，君為臣綱，萬古截然而不可紊。[7b*8*9]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Ta phù! Tự hữu thiên địa, tức hữu cương thường, phụ vi tử cương, quân vi thần cương, vạn cổ tiệt nhiên nhi bất khả vặn.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 彼矯 …… [7b*9*17]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Bỉ Kiều …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 … [7a] sáng trí lược, nhân nhà Đường mất, lòng người yêu mến, suy tôn làm chúa, dựng đô La Thành, dân yên nước trị, công đức truyền mãi, nhưng hưởng tuổi không dài. Khúc Trung Chúa [Hạo] nối cơ nghiệp trước, khoan hòa có phong thái của ông nội, trù hoạch quyết thắng, ngoài ý mọi người, chống chọi các nước Bắc triều, là bậc chúa hiền của nước Việt, định ra hộ tịch và chức quản giáp, chế độ mới lập ít nhiều, nửa chừng thì mất. Đến đời Hậu Chúa [Thừa Mỹ] nhàm can qua, nặng phú dịch, trăm họ oán trách rồi bị Nam Hán đánh diệt.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Dương Chính Công [Đình Nghệ] nghĩ đất đai của nước Việt ta bị Nam Hán thôn tính đã lâu, thu dùng hào kiệt, cả dấy nghĩa quân, hai lần đánh bại tướng giặc, thu lại dư đồ. Song không có mưu dự phòng tai họa, rồi bị con nuôi giết chết.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Ngô Tiên Chúa [Quyền] giết được nghịch thần Công Tiễn, phá được giặc mạnh Hoằng Thao, đặt ra cấp bậc các quan văn võ, [7b] định chế độ luật lệ y phục, thực là bậc tài giỏi cứu đời. Song ký thác không được người tốt, để lại tai vạ cho con. Dương Tam Kha là bà con ngoại thích, chịu ký thác con côi, song bỏ chúa mà tự lập, khó tránh khỏi tội chết vì cướp ngôi giết vua. Ngô Hậu Chúa [Xương Văn] thu phục cơ nghiệp của tổ tông, giữ yên nhân dân trong cõi, đủ làm bậc vua nối nghiệp thái bình. Song chính sự nhu nhơ, đánh dẹp nhàm bậy, chuốc họa vào thân. Thiên Sách Vương [Xương Ngập] là con đích của Tiên Chúa, trước bị gian thần cướp ngôi mà không biết trị tội, sau lại bức bách Nam Tấn Vương mà không biết nhường công, chuyên quyền làm oai làm phúc, lại mất tình nghĩa anh em. Cả hai người đều là bậc vua tài hèn cả. Than ôi! Từ khi có trời đất, tức có cương thường, cha làm cương cho con, vua làm cương cho tôi, muôn đời hẳn không thể rối được. Như Kiều …