Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Ngoại kỷ toàn thư tự [1a1b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0  

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 大越史記外紀全書 [1a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 ĐẠI VIỆT SỬ KÝ NGOẠI KỶ TOÀN THƯ

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 史以記事也，而事之得失為将來之鑒戒。[1a*2*1]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Sử dĩ kí sự dã, nhi sự chi đắc thất vi tương lai chi giám giới.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 古者，列國各有史，如魯之《春秋》、晉之《擣杌》、楚之《乘》是已，大越居五嶺之南，乃天限南北也。[1a*2*17]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Cổ giả, liệt quốc các hữu sử, như Lỗ chi Xuân Thu, Tấn chi Đào Ngột, Sở chi Thặng thị dĩ, Đại Việt cư Ngũ Lĩnh chi Nam, nãi thiên hạn Nam Bắc dã.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 其始祖出於神農氏之後，乃天啟真主也，所以䏻與北朝各帝一方焉。[1a*4*15]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Kì thủy tổ xuất ư Thần Nông thị chi hậu, nãi thiên khải chân chủ dã, sở dĩ năng dữ Bắc triều các đế nhất phương yên.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 奈史籍闕於紀載，而事實出於傳聞，文涉恠誕，事或遺忘，以至謄寫之失真，紀録之繁冗，徒為嵬目，将何鑒焉。[1a*6*6]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Nại sử tịch khuyết ư kỉ tải, nhi sự thực xuất ư truyền văn, văn thiệp quái đản, sự hoặc di vong, dĩ chí đằng tả chi thất chân, kỉ lục chi phồn nhũng, đồ vi ngôi mục, tương hà giám yên.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 至陳太宗，始命學士黎文休重修，自趙武帝以下至 [1a*8*12] 李招皇初年。[1b*1*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Chí Trần Thái Tông, thủy mệnh học sĩ Lê Văn Hưu trùng tu, tự Triệu Vũ Đế dĩ hạ chí Lý Chiêu Hoàng sơ niên.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 本朝仁宗又命修史潘孚先，續編自陳太宗以下至明人睘國，皆以《大越史記》名。[1b*1*6]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Bản triều Nhân Tông hựu mệnh tu sử Phan Phu Tiên, tục biên tự Trần Thái Tông dĩ hạ chí Minh nhân hoàn quốc, giai dĩ Đại Việt sử ký danh.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 然後歷代事蹟彰可鑒。[1b*3*11]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Nhiên hậu lịch đại sự tích chương chương khả giám.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 文休陳時大手筆也，孚先聖朝故老人也，皆奉詔編其本國之史，旁蒐遺史，會輯成書。史後之覽者。無遺憾焉可也。[1b*4*3]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Văn Hưu Trần thời đại thủ bút dã, Phu Tiên Thánh triều cố lão nhân dã, giai phụng chiếu biên kì bản quốc chi sử, bàng sưu di sử, hội tập thành thư. Sử hậu chi lãm giả. Vô di hám yên khả dã.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 而記志猶有未僃，義例猶有未當，文字猶有未安，讀者不能無憾焉。[1b*6*16]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Nhi kí chí do hữu vị bị, nghĩa lệ do hữu vị thường, văn tự do hữu vị an, độc giả bất năng vô hám yên.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 獨胡宗鷟《越史綱目》有作，書事慎重而有法，評事切當而不冗，殆亦庶幾。[1b*8*6]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Độc Hồ Tông Thốc Việt sử cương mục hữu tác, thư sự thận trọng nhi hữu pháp, phê sự thiết đáng nhi bất nhũng, đãi diệc thứ cơ.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 然而兵 …… [1b*9*16]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Nhiên nhi binh …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 [1a] SÁCH “ĐẠI VIỆT SỬ KÝ NGOẠI KỶ TOÀN THƯ”

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Sử để ghi việc, mà việc hay hoặc dở đều dùng làm gương răn cho đời sau. Đời xưa các nước, nước nào cũng có sử, như Xuân Thu của nước Lỗ¹, Đào Ngột của nước Tấn², Thặng của nước Sở³ đều là sách sử. Nước Đại Việt ở phía nam Ngũ Lĩnh, thế là trời đã phân chia giới hạn Nam – Bắc. Thủy tổ của ta là dòng dõi họ Thần Nông, thế là trời sinh chân chúa, có thể cùng với Bắc triều mỗi bên làm đế một phương. Nhưng vì thiếu sử sách biên chép mà sự thực đều nghe truyền miệng, lời ghi có phần quái đản, sự việc có khi quên sót, cho đến có khi viết chữ không đúng, ghi chép rườm rà, chỉ làm loạn mắt, còn dùng làm gương sao được.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Đến đời Trần Thái Tông mới sai học sĩ Lê Văn Hưu soạn lại từ Triệu Vũ Đế trở xuống đến năm đầu [1b] Lý Chiêu Hoàng. Bản triều vua Nhân Tông lại sai quan tu sử Phan Phu Tiên chép nối từ Trần Thái Tông trở xuống đến khi người Minh về nước [1427], đều gọi là sách Đại Việt sử ký. Từ đó về sau sự tích các triều đại mới rõ ràng có thể xem được.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Văn Hưu là đại thủ bút thời Trần, Phu Tiên là bậc cố lão của thánh triều ta, đều vâng chiếu biên soạn lịch sử của nước ta, tìm thêm các sách sử còn sót lại, gom hợp thành sách để cho người xem đời sau không có gì phải tiếc nữa là được. Song ghi chép còn có chỗ chưa đủ, nghĩa lệ còn có chỗ chưa đáng, văn tự còn có chỗ chưa ổn; người không khỏi có chỗ còn chưa vừa ý. Riêng có bộ Việt sử cương mục của Hồ Tông Thốc⁴ làm là ghi chép sự việc thận trọng mà có phương pháp, bình luận sự việc thiết đáng mà không rườm rà, cũng gần hy vọng được.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Nhưng sau khi binh …

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 ^⇡ 1 Xuân Thu: sách sử của nước Lỗ, tương truyền do Khổng Tử soạn.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 ^⇡ 2 Đào Ngột: Nguyên là tên nhân vật truyền thuyết của Trung Quốc đời Chuyên húc, bất tài bất đức, vừa câm vừa điếc. Về sau người nước Sở có soạn bộ sách lấy tên là Đào Ngột, có thuyết giải thích sách ấy chép gương người xấu, việc ác để làm răn.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 ^⇡ 3 Thặng: còn gọi là Sử Thặng, tương truyền là sử của nước Tấn. Thặng và Đào Ngột là những sách không còn truyền, chỉ biết tên sách theo lời của Mạnh Tử (Lu Lâu).

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 ^⇡ 4 Hồ Tông Thốc: (thế kỷ XIV), người làng Thổ Thành nay thuộc huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, ngụ ở xã Vô Ngại, huyện Đường Hào, nay thuộc huyện Mỹ Văn, tỉnh Hải Hưng; đậu trạng nguyên đời Trần Nghệ Tông (1320 – 1373), trải qua các chức Hàn lâm học sĩ, Trung thư lệnh, Đông Các đại học sĩ, tước Đường quận công.